TEDARİKÇİ SEÇİMİNDE BULANIK-AHP ve VIKOR YÖNTEMİNİN BAĞLANTI ELEMANLARI FİRMASINDA UYGULANMASI

Tedarikçi seçim kararı, son yıllarda artan rekabet ve daralan kar marjları nedeniyle şirketlerin rekabet üstünlüğü sağlayabilmeleri için önemli kararlardan biri haline gelmiştir. Doğru tedarikçilerle çalışmak ürünlerin istenilen kalitede, daha düşük maliyetle ve yüksek hızda üretilmesini ve dağıtımını sağlayacak en önemli unsurlardan biridir. Tedarikçi seçimini etkileyen pek çok nicel ve nitel faktörler bulunması nedeniyle yöneticilerin tedarikçi kararını vermesi zorlaşmaktadır. Bu çalışmada, savunma sanayisinden, telekom sektörüne kadar pek çok sektöre bağlantı elemanları temin eden bir firmanın tedarikçi seçimi problemi Bulanık-AHP (Analitik Hiyerarşi Prosesi) ve VIKOR (Çok Kriterli Optimizasyon ve Uzlaşık Çözüm) yöntemleri kullanılarak çözülmüştür. Yönetim, Servis, Ürün ve Dökümantasyon olarak belirlenen ana kriterlerin ve toplam 19 alt kriterin önem derecelerini bulmak için seçimi etkileyecek nitel kriterlerinde bulunması nedeniyle çok kriterli karar verme yöntemi olan Bulanık-AHP yöntemi kullanılmıştır. VIKOR yöntemi uygulanarak 12 tedarikçinin tercih sıralaması sağlanmıştır. Şirketlerde genellikle tedarikçi seçim kararları uzman görüşlerine dayalı sezgisel olarak alınmaktadır. Bu çalışma ile Bulanık-AHP ve VIKOR yöntemleri birlikte kullanılarak dünyanın en büyük bağlantı elemanları üreticilerinden biri olan bir firmaya tedarikçilerinin seçilmesi ve sıralanması konusunda yardımcı olunmuştur

APPLICATION OF FUZZY-AHP AND VIKOR METHODS FOR SUPPLIER SELECTION IN AN INTERCONNECT COMPANY

Supplier selection decision is a very important task to provide competitive advantage for the organization and its supply chain. Doing business with right suppliers is one of the most significant factors enabling to produce in desired quality, in lower cost, in higher speed and to distribute. Because of the fact that there are a number of qualitative and quantitative factors influencing the choice of supplier, it is increasingly becoming harder for the managers to select the supplier. In this study, the right supplier selection problem of a company which provides many companies ranging from defense industry to telecommunication sector with interconnect items have been solved by employing fuzzy AHP and VIKOR methods. In order to find out the degree of important of the main criteria and total 19 sub-criteria determined as management, service, product and documentation, since there are qualitative criteria, which may affect the selection, fuzzy AHP being a multi criteria decision making method has been used. By applying VIKOR method, 12 suppliers have been ranked in preference. In general, in companies the decision of supplier selection has been made heuristically based on experts views with this study, by using both fuzzy AHP and VIKOR methods together, the firm, one of the biggest companies producing interconnect items, has been assisted in ranking and selecting the suppliers.

Kaynakça

Ar, İ. M., Gökşen, H., Tuncer, M. A. (2015). Kablo Sektöründe Tedarikçi Seçimi için Bütünleşik DEMATEL-AASVIKOR Yönteminin Kullanılması. Ege Akademik Bakış, 15(2), 285-300.

Behzadian, M., Khanmohammadi Otaghsara, S., Yazdani, M., ve Ignatius, J. (2012). A State-of The-Art Survey of Topsis Applications. Expert Systems with Applications, 39(17), 13051-13069.

Buckley, J. J. (1985). Fuzzy Hierarchical Analysis, Fuzzy Sets and Systems, 17, 233-247.

Chang D.Y., (1996). Applications of The Extent Analysis Method of Fuzzy AHP. European Journal of Operational Research, 95, 649-655.

Charles A. Weber, John R. Current, ve W. C. Benton (1991). Vendor Selection Criteria and Methods. European Journal of Operational Research, 50 (1), 2-18.

Dağdeviren. M., D. Akay ve M. Kurt 2004. İş Değerlendirme Sürecinde Analitik Hiyerarşi Prosesi ve Uygulaması. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi. 19 (2): 131-138.

Dickson, G. (1966). An Analysis of Vendor Selection Systems and Decisions. Journal of Purchasing, 2(1), 5-17.

Ecer. F. (2008). Tedarikçi Seçiminde Analitik Hiyerarşi Yöntemi ve Bir Uygulama. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(1), 355-369.

Fishburn, P. C. (1967). Methods of Additive Utilities. Management Science , 13, 435-453.

Hwang, C.L., ve Yoon, K., (1981). Multiple Attributes Decision Making Methods and Applications. Springer, Berlin Heidelberg.

Kahraman, C., Cebeci U. ve Ulukan, Z. (2003). Multi-Criteria Supplier Selection Using Fuzzy AHP. Logistics Information Management, 16 (6), 382–394.

Kahraman C., Cebeci, U., ve Ruan, D. (2004). Multi-attribute Comparison of Catering Service Companies Using Fuzzy AHP: The Case of Turkey. International Journal of Production Economics, 87, 171–184.

Kara ve Ecer (2016). AHP-VIKOR Entegre Yöntemi İle Tedarikçi Seçimi: Tekstil Sektörü Uygulaması. Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18 (2), 255-272.

Kubler, S., Robert, J., Derigent, W., Voisin, A., ve Traon, Y.L. (2016). A State-of The-Art Survey & Testbed of Fuzzy AHP (FAHP) Applications. Expert Systems With Applications, 65, 398-422.

Kuruüzüm. A. ve N. Atsan (2001). Analitik Hiyerarşi Yöntemi ve İşletmecilik Alanındaki Uygulamaları. Akdeniz Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 1(1): 83-105.

Laarhoven P. J. M. Van ve Pedrycz, W., (1983). A Fuzzy Extension of Saaty’s Priority Theory. Fuzzy Sets and Systems, 11, 229-241.

Lixin, D. Ying, L., ve Zhiguang, Z. (2008). Selection of Logistic Service Provider Based on Analytic Network Process and VIKOR Algorithm. Network, Sensing and Control, ICNSC 2008. IEEE International Conference Proceedings, 2008, 1207-1210.

Mardani, A., Jusoh, A., ve Zavadskas, E. K., (2015). Fuzzy Multiple Criteria Decision Making Techniques and Applications- Two Decades Review From 1994 To 2014. Expert Systems With Applications, 42(8), 4126-4148.

Omkarprasad. S. V. ve S. Kumar. (2006). Analytic Hierarchy Process: An Overview of Applications. European Journal of Operational Research 169, 1-29.

Opricovic, S. (1998). Multi-Criteria Optimization Of Civil Engineering Systems. Belgrade: Faculty of Civil Engineering.

Opricovic, S., ve Tzeng, G-H. (2007). Extended VIKOR Method in Comparison with Outranking Methods. European Journal of Operational Research, 178, 514-529.

Öz, E., Baykoç, Ö.F. (2004). Tedarikçi Seçimi Problemine Karar Teorisi Destekli Uzman Sistem Yaklaşımı. Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 19(3), 275-286.

Saaty, T. L. (1980). The Analytic Hierarchy Process. New York: McGraw-Hill.

Saaty, T. L. (1996). The ANP for Decision Making with Dependence and Feedback, USA: RWS Publications.

Vaidya, O. S., Kumar, S. (2006). Analytic Hierarchy Process: An Overview of Applications. European Journal of Operational Research, 169, 1–29.

Yıldırım, B. F., Yeşilyurt, C. (2014). Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi Yaklaşımı ile Proje Değerlendirme Kriterlerinin Önceliklendirilmesi: Kalkınma Ajansı Örneği, Atatürk İletişim Dergisi, 6, 23-50.

Yıldız, A. (2014). Bulanık VIKOR Yönetmini Kullanarak Proje Seçim Sürecinin İncelenmesi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14 (1), 115-128.

Weber, C. A., Current, J. R., ve Benton, W. C. (1991). Vender Selection Criteria and Methods. European Journal of Operational Research, 50, 2-18.

William, H., Xiaowei, X., ve Prasanta, K. D. (2010). Multi-Criteria Decision Making Approaches for Supplier Evaluation and Selection: A Literature Review. European Journal of Operational Research 202.pp 16–24.

Zadeh, L. A. (1965). Fuzzy Sets. Information and Control 8 , 338-383.

Kaynak Göster