Alzheimer Tanılı Bireyin Primer Bakım Vericisi ile Birlikte “Paced Modeline Göre” Bakım Yönetimi (Bir Model Uyarlama Çalışması)

Hastaların hastanede yatış süresini kısaltmak, taburculuk ve sonrasını planlamak, bu planlama-nın içerisine aileyi de etkin katabilmek tüm hastalıklarda olduğu gibi Alzheimer’da da oldukça önemlidir. Ayrıca Alzheimer tanılı bireyler, hastalıklarının ve bakımlarının yönetimini çoğu zaman tek başlarına sağlayamamaktadırlar. Primer bakım vericiler bu alanda hemşirelerle ve sağlık ekibinin diğer üyeleriyle işbirliği sağlamaya en elverişli olan bireylerdir. Bu sorumluluğun paylaşıl-masında, onların da içinde bulundukları şartlar, öncelikler, avantaj ve sınırlılıklar iyi değerlendiril-melidir. PACED modeli, temelinde vaka yönetimi olan hasta merkezli bir modeldir. Modelin adının açılımı kısaca; Patient-centered: Hasta merkezli hizmet, Assessment: Semptomların tanımlanması ve kontrolü, Case management: Vaka yönetimi, Evaluation of outcomes: Sonuçların değerlendirilme-si, Discharge planning: Taburculuk planı ve entegre bir sağlık bakım sistemi içinde izlemdir. Bu modelde vaka yöneticisi olarak primer hemşirelik kavramı öne çıkar ve hemşire hastayı hastaneye kabulden taburculuğa kadar izler. Bu rolünü yerine getirirken de toplum kaynaklarını kullanmayı ve diğer ilgili gruplarla bağlantılı olarak hizmet vermeyi planlar. Sonuç olarak modelin bir vaka örneği ile ele alınarak sunulduğu bu uyarlamayla; hasta daha kaliteli ve sürdürülebilir bir bakım alabilir ve daha rahat korunabilir; bakım verici daha etkin, daha güçlü ve daha bilinçli olabilir; hemşire de tüm rollerini daha uygun, daha rahat ve daha esnek yerine getirebilir.

Kaynakça

1. Arıoğul S. Alzheimer Önlenebilir mi? Türkiye Klinikleri J Med Sci. 2008;28(6 Suppl 1):119-21.

2. Selekler K. Alois Alzheimer ve Alzheimer Hastalığı. Türk Geriatri Dergisi. Özel Sayı 2010;3:9-14.

3. Elçioğlu HK, Yılmaz G, İlhan B, Karan MA. Alzheimer Hastalığında Deneysel Hayvan Modelleri. Nobel Med. 2018;14(1):5-13.

4. Saka E. Alzheimer Hastalığı Patofizyolojisi: Deneysel ve Genetik Bulgular. Türkish Journal of Geriatrics. Özel Sayı 3 / 2010; 21-6.

5. Kantar Gök D. Deneysel Alzheimer Modelinde Olaya İlişkin Potansiyeller ve Oksidan Stres Değişikliklerine Rosmarinik Asidin Etkileri Ve Mekanizması. Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Biyofizik Anabilim Dalı. Doktora tezi. 2016.

6. DSM-5 Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı Amerikan Psikiyatri Birliği. (Çeviren: Prof. Dr. Ertuğrul Köroğlu) Ankara: HYB Yayıncılık; 2013.

7. Koca E, Taşkapılıoğlu Ö, Bakar M. Alzheimer Hastalığı’nda Evrelere Göre Hastaya Bakım Veren Kişi(ler)nin Yükü. Arch Neuropsychiatry. 2017;54:82-6. [CrossRef]

8. Topçuoğlu ES, Selekler K. Alzheimer Hastalığı. Geriatri. 1998;1(2):63-7.

9. Batur Çağlayan HZ, Ataoğlu E, Kibaroğlu S. Nörolojide Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamalarının Etkinliğinin Değerlendirilmesi. Turk J Neurol. 2018;24:111-6. [CrossRef]

10. Babacan Gümüş A, Şıpkın S, Keskin G. Fonksiyonel Sağlık Örüntüleri Modeli ile Bir Huzurevinde Yaşayan Yaşlıların Bakım Gereksinimlerinin Belirlenmesi. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi. 2012;3(1):13-21.

11. Demir Özkay Ü, Öztürk Y, Can ÖD. Yaşlanan dünyanın hastalığı: Alzheimer hastalığı. S.D.Ü. Tıp Fakültesi Dergisi. 2011;8(1):35-42.

12. Kawas CH, Corrada MM. Alzheimer’s and dementia in the oldest-old: a century of challenges. Curr Alzheimer Res. 2006;3(5):411-9. [CrossRef]

13. Alzheimer’s Disease International. Policy brief for G8 heads of government: the global impact of dementia 2013-2050. 2013; London: Alzheimer’s Disease International.

14. Alzheimer’s Association. Alzheimer’s Disease Facts and Figures. Alzheimers Dement. 2017;13:325-73. [CrossRef]

15. TÜİK, Haber Bülteni, İstatistiklerle Yaşlılar, 2016. Erişim: 31.08.2018. [CrossRef]

16. Akyar İ, Akdemir N. Alzheimer Hastalarına Bakım Verenlerin Yaşadıkları Güçlükler. Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi. 2009;16(3):32-49.

17. Yılmaz A, Turan E. Alzheimer Hastalarına Bakım Verenlerde Tükenmişlik, Tükenmişliğe Neden Olan Faktörler ve Baş Etme Yolları. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences. 2007;27(3):445-54.

18. Akdemir N, Birol L. İç hastalıkları ve hemşirelik bakımı. Ankara: Sistem Ofset; 2004.

19. Tel H. 21. Yüzyıl Psikiyatri Hemşireliği; PACED Modeli. C.Ü. Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi. 2000;4(1):55-60.

Kaynak Göster