Psikolojik Yıldırma İle İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide Örgütsel Sinizmin Aracılık Etkisi

Amaç – Çağımızın mücadeleci rekabet ortamında işletmelerin ayakta kalmasını sağlayacak olan unsur “insan-çalışan” faktörünün verimliliğidir. İşletme yönetimlerinin çalışandan verim beklemesi için çalışanın işine karşı olumlu tutumlara sahip olmasını sağlaması çok önemlidir. İşe karşı olumsuz tutumların örgüte, motivasyon düşüklüğü, örgütsel bağlılıkta ve işe devam oranında azalma, yabancılaşma, düşük performans ve verimlilik ve örgütsel sinizm gibi pek çok olumsuz yansımaları olacaktır. Bu nedenle, işe yönelik olumsuz tutumlara odaklanan bu çalışmada, psikolojik yıldırma ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde örgütsel sinizmin aracılık etkisi incelenmiştir. Yöntem – İkincil kaynaklardan veriler toplanarak literatür taraması yapılmıştır. Araştırma kapsamında, Ankara’da çalışan 267 otel çalışanına anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler üzerinde frekans analizi, güvenirlik analizi, korelasyon analizi, açıklayıcı faktör analizi ve regresyon analizi kullanılmıştır ve sonuçta kurulan 3 hipotez kabul edilmiştir. Bulgular – Yapılan analiz sonuçlarına göre, psikolojik yıldırma algısı ile örgütsel sinizm ve işten ayrılma niyeti arasında yüksek düzeyde korelasyon ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Analiz bulgularına göre, psikolojik yıldırma ile örgütsel sinizm arasında ve psikolojik yıldırma ile işten ayrılma niyeti arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca, temel araştırma hipotezine göre, psikolojik yıldırma ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide örgütsel sinizmin aracılık etkisinin olduğu kabul edilmiştir. Tartışma – Elde edilen en önemli çıktı, psikolojik yıldırma, örgütsel sinizm ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkinin istatistiki olarak anlamlı olmasıdır. Önemli bir diğer sonuç ise, psikolojik yıldırma içerisinde olan bir çalışanın işten ayrılma niyetinin yüksek olacağı eğer bu çalışanın örgütsel sinizm tutumu da varsa işten ayrılma niyetinin daha da yüksek olacağıdır. Dolayısıyla, bu olumsuz iş tutumlarına karşı önlem alınmalıdır

i (Mediating Effect of Organizational Cynicism on the Relationship Between Mobbing and Intention to Leave)

Purpose – The survival of enterprises depends on the efficiency of the human-employee factor in the competitive environment of our age. It is very important that the management manages to have positive attitudes towards the work of the employee in order to get the employee more efficient. Negative attitudes towards work will have many negative effects on the organization, such as reduced motivation, organizational commitment and reduction in work attendance, alienation, low performance and productivity and organizational cynicism. Therefore, the mediating effect of organizational cynicism on the relationship between mobbing and intention to leave is determined in this study which focuses on negative attitudes towards work. Design/methodology/approach – Data were collected from secondary sources and literature review was performed. Within the scope of the research, 267 hotel employees in Ankara were surveyed. Frequency analysis, reliability analysis, correlation analysis, explanatory factor analysis and regression analysis were used on the obtained data. As a result, three hypotheses were accepted. Findings – According to the results of the analysis, a high correlation was found between mobbing, organizational cynicism and intention to leave. According to the findings of the analysis, a positive and significant relationship was found between mobbing and organizational cynicism and between mobbing and intention to leave. In addition, according to the basic research hypothesis, it is accepted that organizational cynicism has a mediating effect on the relationship between mobbing and intention to leave. Discussion – The most important outcome is that the relationship between mobbing, organizational cyncism and intention to leave is statistically significant. Another important result is that an employee who is in mobbing will have a high intention to leave. In this relationship, if the employee has an attitude of organizational cynicism, his intention to leave will be even higher. Therefore, measures should be taken against these negative business attitudes.

Kaynakça

Abraham, R. (2000). Organizational Cynicism: Bases and Consequences Generic, Social, and General. Psychology Monographs, 126 (3), 269-292.

Adams, A., Bray, F. (1992). Holding Out Against Workplace Harassment And Bullying. Personnel Management, 24 (10), 48-52.

Akbolat, M., Yılmazer, A., ve Tutar, H. (2014). Konaklama İşletmeleri Çalışanlarının Algıladıkları Mobbingin İş Tatmini ve İşte Ayrılma Niyetine Etkisi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(3), 1-17.

Akça, R. (2014). Otel İşletmelerinde Mobbing, İş Stresi ve İşgörenlerin İşten Ayrılma Niyetleri Üzerinde Bir Araştırma. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.

Altunışık, R. Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2005). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri: SPSS Uygulamalı. 4. Baskı. İstanbul: Avcı Ofset.

Andersson, L. M ve Bateman T. S. (1997). Cynicism in The Workplace: Some Causes and Effects. Journal of Organizational Behavior, 18(5), 449-469.

Aslan, Ş., Akarçay, D. (2013). Psikolojik Şiddetin Genel ve Örgütsel Sinizme Etkileri. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 41, 25-44.

Ayduğan, N. (2012). Mobbingin Örgütsel Sinizme Etkisi: Beş Yıldızlı Otel İşletmelerinde Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyonkarahisar.

Aylan, S. ve Koç, H. (2016). Relationship Between Mobbing and Intention to Leave in Hotel Industry. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 14, 20.

Balducci, C., Alfano, V. ve Fraccaroli, F. (2009). Relationships Between Mobbing at Work and Mmpi-2 Personality Profile, Posttraumatic Stress Symptoms and Suicidal Ideation and Behavior. Violence and Victims, 24(1), 52-67.

Baron, R. M ve Kenny, D. A. (1986). The Moderator-Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research: Conceptual, Strategic, and Statistical Considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182.

Bartlett, K. R. (1999). The Relationship Between Training and Organizational Commitment in The Health Care Field. The University of Illınois, Unpubliced Doctoral Thesis, Urbana.

Bassman, E. S. (1992). Abuse in The Workplace: Management Remedies and Bottom Line Impact. Westport CT: Quorum Books.

Bedeian, A. G. (2007). Even if the Tower is ‘Ivory’, it isn’t White: Understanding The Consequences of Faculty Cynicism. Academy of Management Learning & Education, 6(1), 9-32.

Bedük, A., Eryeşil, K., Altınışık, G. D. (2017). The Relationship Between Mobbing and Organizational Cynicism: an Empirical Study. Journal of Human Sciences, 14(4), 3167-3176.

Bingöl, D. (1997). Personel Yönetimi, İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.

Brandes, P., Das, D. ve Hadani, M. (2006). Organizational Cynicism a Field Examination Using Global and Local Social Excahange Relationships and Workplace Outcomes. Charlotte: Information Age Publishing.

Brandes, P., ve Das, D. (2006). Locating Behavioral Cynicism at Work: Construct Issues and Performance Implications. Employee Health, Coping and Metodologies Research in Occupational Stres and Well Being, 5, 233- 266.

Brandes, P., Dharwadkar, R. ve Dean, J. W. (1999). Does Organizational Cynicism Matter? Employee and Supervisor Perspectives on Work Outcomes. Eastern Academy of Management Proceedings, (Outstanding Empirical Paper Award), 150-153.

Cohen J., Cohen P., West, S. G, Aiken, L. S. (2003). Applied Multiple Regression/Correlation Analysis for the Behavioral Sciences. 3. Baskı, Mahwaj, NJ: Erlbaum.

Cordes, C. L, ve Dougherty, T. W. (1993). A Review and an Integration of Research in Job Burnout. Academy of Management Review, 18, 621-656.

Cotton, J. L. ve Tuttle, J. M. (1986). Employee Turnover: A Meta-Analysis And Review With Implications For Research. The Academy of Management Review, 11(1), 55-70.

Çalak, A. (2017). Turizm İşletmelerinde Psikolojik Yıldırma (Mobbing). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Edirne. Çelik, N. (2009). Konaklama İşletmelerinde Çalışanlara Yönelik Yıldırma Davranışları (Mobbing) ve İş Stresi. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin.

Çobanoğlu Ş. (2005). Mobbing-İşyerinde Duygusal Saldırı ve Mücadele Yöntemleri. İstanbul: Timaş Yayınları.

Davenport, N., Schwartz, R. D., ve Elliott, G. P. (2003). Mobbing: İşyerinde Duygusal Yıldırma. (Çev. O. C. Önertoy). İstanbul: Sistem Yayıncılık.

Dean, J., J. W., Brandes, P., ve Dharwadkar, R. (1998). Organizational Cynicism. The Academy of Management Review, 23(2), 341-352.

Djurkovic, N., McCormack, D., Casimir, G. (2004). The Physical and Psychological Effects of Workplace Bullying and Their Relationship to Intention to Leave: A Test of the Psychosomatic and Disability Hypotheses, International Journal of Organization Theory and Behavior, 7(4), 469-497.

Efilti, S., Gönen, Y. Ö. ve Öztürk, Ü.F. (2008). Örgütsel Sinizm: Akdeniz Üniversitesi’nde Görev Yapan Yönetici Sekreterler Üzerinde Bir Alan Araştırması. 7. Ulusal Büro Yönetimi ve Sekreterlik Kongresi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon, 279- 290.

Einarsen, S. (2000). Harassment and Bullying at Work: A Review of the Scandinavian Approach. Aggression and Violent Behavior, 5(4), 379-401.

Einarsen, S. ve Raknes, B. I. (1997). Harassment in the Workplace and the Victimization of Men. Violence and Victims, 12, 247-263.

Engin, G., Oğuzhan, A. ve Ünsar, S. (2015). Duygusal Tacizin İşten Ayrılma ve Örgütsel Bağlılığa Olan Etkisi: Konu ile İlgili Bir Araştırma. Verimlilik Dergisi, 4.

Erdirençelebi, M., ve Yazgan, A. E. (2017). Mobbing, Örgütsel Sinizm, Örgütsel Bağlılık ve Bunların Algılanan Çalışan Performansı Üzerine Etkileri. Süleyman Demirel University Journal of Faculty of Economics & Administrative Sciences, 22, 2.

Erdost, H. E., Karacaoğlu, K. ve Reyhanoğlu, M. (2007). Örgütsel Sinizm Kavramı ve İlgili Ölçeklerin Türkiye’deki Bir Firmada Test Edilmesi. XV. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, Sakarya, 514-524.

Göktaş Kulualp, H. (2018). Sağlık Sektöründe Çalışan Performansının Değerlendirilmesine Yönelik Bir Yol Analizi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(4), 600-624.

Greenglass, E. R, Burke, R. J. ve Moore, K. A. (2003). Reactions to Increased Workload: Effects on Professional Efficacy of Nurses. Applied Psychology: An International Review, 52(4), 581.

Fitzgerald, M. R. (2002). Organizational Cynicism: Its Relationship Perceived Organizational Injustice Explanatory Style. A Dissertation Presented to The Division of Research and Advanced Studies of University of Cincinnati.

Frazier, P. A, Tix A. P. ve Barron, K. E. (2004). Testing Moderator and Mediator Effects in Counseling Psychology Research. Journal of Counselling Psychology, 51(1), 115-134.

Gül, H., ve Ağıröz, A. (2011). Mobbing ve Örgütsel Sinizm Arasındaki İlişkiler: Hemşireler Üzerinde Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 27-47.

Izquierdo, M. G, Esteban B. Llor, Garcġa-Izquġerdo A. L., Hernandez J. A. R. (2006). Psychological Well-Being and Mobbing in a Sample of Employees Working in The Medical and Education Sectors. Bienestar Psicológico y Mobbing en una Muestra de Profesionales de los Sectores Educativo y Sanitario, 22(3), 381-395.

Jackson, S. E, ve Maslach, C. (1982). After-Effects of Job-Related Stress: Families as Victims. Journal of Occupational Behaviour, 3, 63-77.

Johnson, J. L . ve O'Leary-Kelly, A. M. (2003). The Effects of Psychological Contract Breach and Organizational Cynicism: Not All Social Exchange Violations Are Created Equal. Journal of Organizational Behavior, 24(5), 627-647.

Kalağan, G. (2009). Araştırma Görevlilerinin Örgütsel Destek Algıları ile Örgütsel Sinizm Tutumları Arasındaki İlişki. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Antalya.

Kalay, F., Oğrak, A., Nişancı, Z. N. (2014). Mobbing, Örgütsel Sessizlik ve Örgütsel Sinizm İlişkisi: Örnek Bir Uygulama. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 127-143.

Karataş A. (2013). Otel İşletmelerinde Kronizmin İş Tatmini ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkileri: Muğla İlinde Bir Araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir.

Kaya, U. (2009). İşletmelerde Yıldırma Davranışları (Mobbing): İzmir’deki Beş Yıldızlı Şehir Otellerinde Bir Araştırma. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Muğla.

Kaymakcı, H. A. (2008). Çalışma Hayatında Mobbing (Sakarya imalat sektöründe bir araştırma). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Sakarya.

Khan, M. A. (2014). Organizational Cynicim and Employee Turnover Intention: Evidence From Banking Sector in Pakistan. Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 8(1), 30-41.

Kile, S. M. (1990). Helsefarlige ledere og medarbeidere [Health-endangering leaders and coworkers]. Oslo, Norway: Hjemmets Bokforlag.

Leymann, H. (1990). Mobbing and Psychological Terror at Workplaces. Violence and Victims, 5(2), 119-126.

Leymann, H. (1996). The Content and Development of Mobbing at Work. European Journal of Work and Organizational Psychological, 5(2), 165-184.

Mor B. M. E, Nissly J. A. ve Levin, A. (2001). Antecedents to Retention and Turnover Among Child Welfare, Social Work, and Other Human Service Employees: What Can We Learn from Past Research? A Review and Metanalysis. Social Service Review, 625-661.

Morrison, E. W. ve Robinson, S. L. (1997). When Employees Feel Betrayed: a Model of How Psychological Contract Violation Develops. Academy of Management Review, 22(1), 226-256.

Naus, A. J. A. M. (2007). Organizational Cynicism: on The Nature, Antecedents, and Consequences of Employee Cynicism Toward The Employing Organization. Maastricht University, Doctoral Dissertation, Maastricht.

Naus, F., Van I., A. ve Roe, R. (2007). Organizational Cynicism: Extending The Exit, Voice, Loyalty and Neglect Model of Employees’ Response to Adverse Conditions in the Workplace. Human Relations, 60, 683-718.

Nogueras, D. J. (2006). Occupational Commitment, Education, and Experience as a Predictor of Intent to Leave the Nursing Profession. Nursing Economics, 24(2), 86-93.

Olweus, D. (1994). Annotation: Bullying at School: Basic Facts and Effects of a School Based Intervention Program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 35, 1171-1190.

Palaz, S., Özkan, S., Sarı, N., Göze, F., Şahin, N. ve Akkurt, Ö. (2008). İş Yerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Davranışları Üzerine Bir Araştırma: Bandırma Örneği. ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 10(4), 41-58.

Pelit, E. ve Kılıç, İ. (2012). Mobbing ile Örgütsel Bağlılık İlişkisi: Şehir ve Sayfiye Otellerinde Bir Uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 4(2), 122-140.

Pelit, E., ve Pelit, N. (2014). The Effects of Mobbing on Organizational Cynicism: A Study on Hotels in Turkey. International Journal of Human Resource Studies, 4(1), 34-56.

Rayner, C. ve Cooper, C. (1997). Workplace Bullying: Myth or Reality-Can We Afford To Ignore it?. Leadership and Organization Development Journal, 18(4), 211-214.

Rehman, F. U., Javed, F., Khan, A., Nawaz, T., ve Hyder, S. (2015). Determining the Effects of Mobbing on Organizational Commitment: A Case of Educational Sector in Pakistan. Journal of Education and Practice, 6(22), 101-105.

Rusbult, C. E, Farrell, D., Rogers, G., ve Mainous, A. G. (1988). Impact of Exchange Variables on Exit, Voice, Loyalty and Neglect: an Integrative Model of Responses to Declining Job Satisfaction. Academy of Management Journal, 31(3), 599-627.

Sabuncuoğlu, E. T. (2007). Eğitim, Örgütsel Bağlılık ve İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi. Ege Akademik Bakış, 7(2), 613-628.

Sekaran, U. (2003). Research Methods For Business: A Skill Building Approach. 4th edition, John Willey & Sons.

Serçeoğlu, N., Işık, Z. ve Çetinkaya, M. Y. (2016). İşyeri Zorbalığının İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkisi: Konaklama İşletmelerinde Çalışan Personel Üzerine Bir Araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 45(9), 1099-1109.

Shallcross, L. (2003). The Workplace Mobbing Syndrome, Response and Prevention in The Public Sector.

Workplace Mobbing Conference, Brisbane. TETT, R. P., Meyer, J. P. (1993). Job Satisfaction, Organizational Commitment, Turnover Intention and Turnover: Path Analyses Based On Meta- Analytic Findings. Personnel Psychology, 46, 259-293.

Tınaz, P. (2006). İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing). İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.

Tilki, T. Z. Ö. (2017). Yıldırma, Örgütsel Sinizm, İş Doyumu ve İşten Ayrılma Niyeti İlişkilerinde Seri Aracılık Etkileri: Örgütlerde Engelli Çalışanlar Üzerine Bir Araştırma. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.

Tokgöz, N. ve Yılmaz, H. (2008). Örgütsel Sinisizm: Eskişehir ve Alanya’daki Otel İşletmelerinde Bir Uygulama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 283-305.

Tutar, H. (2004). İşyerinde Psikolojik Şiddet Sarmalı: Nedenleri ve Sonuçları. Yönetim Bilimleri Dergisi, 2(2), 101-128.

Tükeltürk, Ş. A., Perçin, N. Ş., ve Güzel, B. (2009). Örgütlerde Psikolojik Kontrat İhlalleri ve Sinizm İlişkisi: 4- 5 Yıldızlı Otel İşletmeleri Üzerine Bir Araştırma. 17. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İşletme Bölümü, Eskişehir, 688-692.

Wayne, S. J, Shore, L. M. ve Liden, R. C. (1997). Perceived Organizational Support and Leader-Member Exchange: a Social Exchange Perspective. Academy of Management Journal, 40(1), 82- 111.

Weisberg, J., ve Kirschenbaum, A. (1991). Employee Turnover Intentions: Implications From a National Sample. The International Journal of Human Resource Management, 2(3), 359-375.

Weisberg, J. (1994). Measuring Workers’ Burnout and Intention to Leave. International Journal of Manpower, 15(1), 4-14.

Yapıcı, N. (2008). İşyerinde Sistematik Yıldırma (Mobbing), Algılanan Nedenleri ve İş Tatmini ile İşten Ayrılma Niyeti Üzerine Etkisi: Antalya İli Tarım Sektöründe Bir Araştırma. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Antalya.

Zapf, D. ve Einarsen, S. (2005). Mobbing at Work: Escalated Conflicts in Organizations. İçinde S. Fox ve P. E. Spector (Ed.), Counterproductive work behavior: Investigations of actors and targets (ss. 237-270).

Washington, DC, US: American Psychological Association.

Kaynak Göster

  • ISSN: 1309-0712
  • Yayın Aralığı: Yılda 4 Sayı
  • Başlangıç: 2009

22.8b 8.6b

Sayıdaki Diğer Makaleler

Çevresel Bilinç Yeşil Davranışı Etkiler mi? Türkiye’nin Doğu Karadeniz Bölgesinde Bir Araştırma

ARZU TUYGUN TOKLU

Serbest Bölgelerin Dış Ticarete Etkisinin Veri Madenciliği İle Ölçülmesi ve Sektörel Bir Uygulama

CEMALETTİN AKTEPE, Ozan Can TAŞTAN

Türkiye ve Dünya’da Tersine Mentorluk: Kuşaklar Bazında Farklılaşan İş Değerleri ve Gençlerin İşten Ayrılma Niyeti Açısından Bir İnceleme

Ender TERZİ, YASİN BOYLU

Firma Borç Düzeyi İle Ar&Ge Harcamaları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Çalışma: BİST Sınai Endeksi Örneği

EMRAH ŞAHİN

Çalışanların Öz Güven ve Yaratıcılık Düzeylerinin Mutlulukları Üzerindeki Etkisini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma

Ayşe Ece SERT, OLCA SÜRGEVİL DALKILIÇ

Türkiye Muhasebe Standartlarına Göre İşletmelerin Nakit Akış Profillerinin BİST 100 Endeksi Üzerinde Analizi

TUBA DERYA BASKAN, Büşra DOZEN

Dışsal Prestijin, İş Becerikliliğinin ve Kişi-Örgüt Uyumunun İş-Aile Çatışması İle İlişkisi

Sezgi SÖZBER, HATİCE AZİZE ERGENELİ

Kariyer Tatmini ve İşten Ayrılma Niyeti Arasındaki İlişkide İşe Adanmışlığın Aracılık Rolü

Ayşe ANAFARTA, ÖZKAN YILMAZ

Kişisel Satışta Sosyal Sermayenin Müşteri İlişkilerine Etkisi Üzerine Bir Araştırma

Zafer EROL, YASİN BOYLU

Hizmetkâr Liderlik Davranışının Örgütsel Özdeşleşme ve İşgören Performansı Üzerine Etkisi: Restoran Çalışanları Üzerinde Bir İnceleme

HASAN CİNNİOĞLU