Batı’da Sekülerlik ve Türkiye Müslümanlığının Seküler İçerimleri

Bu makale, Türkiye’de Müslümanlığın içerimlerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bilindiğigibi sekülerlik, Batı orijinli bir kavram olup, kendi doğal tarihi süreci içerisinde bir anlam ve zeminkazanmıştır. Bu süreçte Hıristiyanlık ve batı arasındaki ilişki önemlidir. Sekülerlik de, kanaatimizcebu ilişkilerin bir sonucu olarak Batı dünyasında yapısal bir özellik olarak ortaya çıkmıştır. Biz bumakalede, Türkiye’nin Müslüman deneyimlerinin sekülerlikle ilişkisini tartışmadan önce, Batı’dasekülerliğin hangi anlam çerçevelerine sahip olduğunu analiz etmeye çalıştık. Bu bağlamdaBatı ile Türkiye’de sekülerliğin anlamlarında bir yandan örtüşmeler, diğer yandan da farklılıklarolduğunu söyleyebiliriz. Bu farklılıklar her iki coğrafyanın din, toplum ve kültürüne referanslaaçıklanabilir. Öncelikle belirtilmelidir ki, sekülerliğin etkileri Türkiye’ye modernleşme süreciiçerisinde ve bir takım pratikler üzerinden girmiştir. Tanzimat’tan itibaren yapılan birçok düzenlemeler, pratikte zihniyete doğru bir etkilemeyi bize göstermektedir. Nihayetinde bugün için dil,gündelik hayat ve ibadetler üzerinden yaptığımız analizler ile sekülerliğin Müslüman deneyimleriüzerinde etkileri olduğunu söyleyebiliriz. Modernleşme sürecinde Müslüman zihni ve pratikleribu etkilemeye işaret etmektedir.

Secularism in the West and Secular Implications of Turkish Islam

This article aims to reveal the secular contents of Muslim practices in Turkey. Secularism is a concept that originated in the west and it has developed a context within its historical process. The relationship between the west and Christianity is important in this process and secularism which has gained a structural qualification in the western world, is a result of this relationship. This article will try to analyze the context of secularism in the western history, and then will discuss the Muslim experiences and its relationship with secularism in Turkey. In this context, we can say that there are some similarities and differences in the meaning of secularism in Turkey and in the West. These differences can be due to the religions, cultures and societies of two societies. It should be noted that the impacts of secularism can be seen in some practices of daily life within the modernization process, which could be traced back to the Tanzimat period in the Ottoman Empire. The article will analyze the impacts of secularism on Muslim practices within the context of language, daily life and religious practices. The mindsets and practices indicate that secularism has had some impacts in Turkey.

___

  • Abel, O. (1995). Dinlerin etiği olarak laiklik. O. Abel, M. Arkoun ve Ş. Mardin (Ed.), Avrupa’da etik, din ve laiklik içinde (çev. S. Dolanoğlu ve S. Yılmaz, s. 27-40. İstanbul: Metis Yay.
  • Abercrombie, N., Hill, S., & Turner, B. S. (1988). The penguin dictionary of sociology (2nd edt.). England, Penguin Books.
  • Arslan, A. (1993). Sekülerizm: Akleden kalbin parçalanışı. Bilgi ve Hikmet, 2, 3-17.
  • Attas, S. N. (1995). İslam, sekülerizm ve geleceğin felsefesi (çev. M. E. Kılıç, 2. baskı). İstanbul: İnsan Yay.
  • Aydın, M. (2009). Moderniteye dışarıdan bakmak. İstanbul: Açılımkitap Yay.
  • Berger, P. L. (1969). The social reality of religion. London: Faber and Faber.
  • Berger, P. L. (2000). Kutsal şemsiye - Dinin sosyolojik teorisinin ana unsurları (çev. A. Coşkun) İstanbul: Rağbet Yay.
  • Chadwick, O. (1975). The secularization of the European mind in the nineteenth century. Cambridge: Cambridge University Press.
  • Cox, H. (1990). The secular city, secularization and urbanization in theological perspective (25th edt.). Newyork: Collier Books, Macmillan Publishing Company.
  • Davison, A. (2006). Türkiye’de sekülarizm ve modernlik (çev. T. Birkan, 2. baskı). İstanbul: İletişim Yay.
  • Doğan, K. (1991). Tanzimat’ın kıblesi. İstanbul: Ölçü Yay.
  • Eliade, M. (1991). Kutsal ve dindışı (çev. M. Ali Kılıçbay). Ankara: Gece Yay.
  • Fallding, H. (1967). Secularization and the sacred and profane. The Sociological Quarterly, 8(3), 349-363.
  • Furseth, I. (2003). Secularization and the role of religion in state ınstitutions. Social Compass, 50(2), 191-202.
  • Gilbert, A. D. (1994). Secularization and the future. In S. Gilley, & W. J. Sheils (Eds.), A history of religion in Britain: Practice and beliefs from pre-roman times to the present (dikkat bu kaynak italik yazılmalı) (p. 503).
  • Gündüz, Ş. (2004). Pavlus Hıristiyanlığın mimarı (2. baskı). Ankara: Ankara Okulu Yay.
  • Hill, M. (1973). A sociology of religion. London: Heineman Educational Books Ltd.
  • Hocaoğlu, D. (1995). Laisizmden milli sekülerime laiklik - Laiklik sorununun felsefi çözümlemesi. Ankara: Selçuk Yay.
  • Kaufmann, E. (2007). Breeding for god. The Prospect, 128, 22-26.
  • Kitab-ı Mukaddes, Kutsal Kitap-Tevrat, Zebur, İncil. (2009). İstanbul: Kitab-ı Mukaddes Şirketi. Kur’an-ı Kerim ve açıklamalı meâli. (1993). Ankara: TDV Yay.
  • Lewis, B. (2000). Modern Türkiye’nin doğuşu (çev. M. Kıratlı, 8. baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yay.
  • Lyon, D. (1996). Religion and the postmodern: Old problems, new prospects. In K. Flanagan, & P. C. Jupp. (Eds.), Postmodernity, sociology and religion (pp. 14-29). New York: St. Martin Press.
  • Marshall, G. (1998). Oxford dictionary of sociology (2nd edt.). Oxford: Oxford University Press.
  • Mert, N. (1994). Laiklik tartışmasına kavramsal bir bakış - Cumhuriyet kurulurken laik düşünce. Ankara: Bağlam Yay.
  • Olgun, H. (2001). Luther ve reformu. Ankara: Fecr Yay.
  • Olgun, H. (2006). Sekülerliğin teolojik kurgusu Protestanlık. İstanbul: İz Yay.
  • Sarı, M. (1982). El-Mevârid. İstanbul: Bahar Yay.
  • Sommerville, C. J. (1998). Secular society/religious population: Our tacit rules for using the term secularization. Journal for the Scientific Study of Religion, 37(2), 249-253.
  • Swannel, J. (1992). Secular. In The Oxford modern English dictionary (p. 980) Oxford: Clarondon Press.
  • Taburoğlu, Ö. (2008). Dünyevi ve kutsal - Modernlerin maneviyat arayışları. İstanbul: Metis Yay.
  • Tekin, M. (2009). Sekülerlik kutsanmak istiyor. Eski Yeni, 13, 5-13.
  • Tekin, M. (2011). Kutsal sekülarizm. İstanbul: Açılımkitap Yay.
  • Tekin, M. (2012). Ziyaret fenomeni çerçevesinde dua ve sosyal sorunlar (2. baskı). İstanbul: Rağbet Yay.
  • Thompson, W. D. J. C. (2000). Martin Luther ve iki krallık. D. Thomson (Ed.), Siyasi düşünce tarihi içinde (çev. İ. Özel, s. 40-61) İstanbul: Şule Yay.
  • Weber, M. (1997). Protestan ahlakı ve kapitalizmin ruhu (çev. Z. Gürata). Ankara: Ayraç Yay.
  • Wilson, B. (1979). The return of the Sacred. Journal For the Scientific Study of Religion, 18(3), 268-280.
  • Yeter, R. (2009). Bir lokma bir hırka yutturulmuş zokadır. http://www.haber7.com/haber/20090927/Birlokma-bir-hirka-yutturulmus-zokadir.php adresinden 27 Eylül 2009 tarihinde edinilmiştir.
  • Yinger, J. M. (1967). Pluralism, religion and secularism. Journal for the Scientific Study of Religion, 6(1),17-28.