Sağlık Kurumlarında Çalışanların Adalet Algılarının ve Kişilik Özelliklerinin Örgütsel Güven Üzerindeki Rolü

Amaç – Sağlık sektörü insanlar için hayati önem taşımanın yanında ülke kaynaklarının ciddi bir kısmını tüketen ve ciddi teknolojik yatırımlar yapılan sektör olması nedeniyle bu alanda yapılacak çalışmaların bulguları örgütsel ve yönetsel bağlamda önem arz etmektedir. Bu çalışmanın iki temel amacı vardır. Birincil amaç, sağlık çalışanlarının adalet algıları ile kişilik özelliklerinin güven düzeylerine olan etkisini belirlemektir. İkincil amacı ise sağlık çalışanlarının demografik özelliklerinin adalet, güven ve kişilik özellikleri arasında anlamlı farklılıklar olup olmadığını incelemektir. Yöntem – Araştırmanın evrenini, İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çalışan hekim, hemşire, hekim dışı sağlık personeli, idari personel ve hizmet alımı yöntemi ile çalışanlar oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise bu kamu kurumunda çalışan 558 sağlık çalışanı oluşturmaktadır. Araştırmada veriler anket yöntemi ile elde edilmiştir. İstatistiksel analizler de SPSS 23 paket programı ile yapılmıştır. Veri setinin normal dağılıma uygun olduğu belirlendikten sonra, elde edilen veriler doğrulayıcı faktör analizi, güvenilirlik analizi, t testi, ANOVA analizi ve regresyon analizi gibi istatistiki teknikler kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular – Araştırma bulguları, sağlık çalışanlarının adalet algılarının güven algıları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Aynı zamanda çalışanların bazı kişilik özelliklerinin güven algıları üzerinde de anlamlı bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Buna göre uyumluluk özelliği yüksek olan çalışanların bilişsel güveni artırdığı, dışadönüklük özelliği yüksek ancak nevrotiklik özelliği düşük olan çalışanların ise duygusal güveni artırdığı görülmüştür. Ayrıca katılımcıların bazı demografik özellikleri (yaş, eğitim, çalışma süresi ve pozisyon) ile örgütsel güven, adalet ve kişilik özelliklerine bağlı olarak anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Tartışma – Sağlık hizmetlerinin kalitesinin artırılmasında insan gücü önemli bir üretim faktörüdür. Sağlık çalışanlarının adalet algıları ile kişilik özelliklerinin örgütsel güven üzerinde anlamlı bir etkisinin tespit edildiği bu çalışma, ilgili literatürde daha önce yapılan çalışmalarla uyumluluk göstermektedir. Örgütsel güvenin çalışanların adalet algılarından ve kişilik özelliklerinden etkilendiği bu çalışmada, yöneticilerin çalışanlardan ideal fayda sağlayabilmesi ve performanslarını artırması için örgütsel adaleti sağlayabilecek düzenlemeleri bilmesi gerekir. Aynı zamanda çalışanların güven seviyelerini tespit edebilmek için kişilik özelliklerinin belirlenmesinde fayda vardır.

The Influence of the Justice Perceptions and Personal Traits of Health Employees on Organizational Trust

Purpose – The findings of any research in the field of health in terms of organization and administration is of great importance as the health sector is essential for people and it consumes a great portion of a country’s budget because it requires advanced technological investment. This article has two aims: The primary aim is to determine the influence of the justice perceptions and personal traits of health employees on their organizational trust. The secondary aim is to examine whether the demographic characteristics of health employees is significant for justice, trust and personal traits. Design/methodology/approach – The universe of the study consists of physicians, nurses, health employees apart from physicians, administrative staff, and the other employees hired as service procurement at Istanbul Medeniyet University Goztepe Training and Research Hospital. The sample of the study is 558 health employees. The data regarding the voluntary participants were obtained through face-to-face questionnaires. The statistical analyses were made using SPSS 23 program. After verifying that the data set was normally distributed, the data obtained were analyzed using confirmatory factor analysis, reliability analysis, t test, the ANOVA analysis, and regression analysis. Findings – The findings of the study reveals that the justice perceptions of health employees are significant for trust, that those with high levels of agreeableness increase cognitive trust, and that those with high extraversion and low neuroticism increase emotional trust. Besides, it was found that the demographic characteristics of the participants (age, education, working time and position) were significant for trust, justice, and personal traits. Discussion – Labor force is an important production factor for increasing the quality of health services. This very study, which determined that the justice perceptions and personal traits of health employees were significant for the organizational trust, is compatible with the research in the literature. Therefore; the administrators should be aware of the regulations that could create the organizational justice in order to get the ideal benefit from the employees. In addition, it is beneficial to determine the personal traits of the employees to establish the trust levels of employees.

Kaynakça

Alsajjan, B. A. (2010). How The Big Five Personality Dimensions Influence Customers Trust In UK Cellular Providers? International Journal of Global Business, 3(1), 102-116.

Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. ve Yıldırım, E. (2010). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri SPSS Uygulamalı. Sakarya: Sakarya Yayıncılık.

Bentler, P. M., ve Bonett, D. G. (1980). Significance Tests and Goodness of Fit in the Analysis of Covariance Structures. Psychological Bulletin, 88, 588-606.

Benton, D. ve Halloran, J. (1991). Applied Human Relations an Organizational Approach. New Jersey: Prentice- Hall.

Bergman, J. Z., Small, E. E., Bergman, S. M. ve Rentsch, J. R. (2010). Asymmetry in Perceptions of Trustworthiness: It’s Not You; It’s Me. Negotiation and Conflict Management Research, 3, 379-399.

Bies, R. ve Moag, J.S. (1986). Interactional Justice: Communication Criteria For Fairness. In B. Sheppard (Ed.), Research on Negotiation in Organizations (p. 43-59). Greenwich, CT: JAI Press.

Biswas, S. N. (2008). Personality, Generalized Self-efficacy & Team Performance: A Study of Rural Development Teams. Indian Journal of Industrial Relations, 44(2), 234-247.

Bromiley, P. ve Cummings, L.L. (1996). The Organizational Trust Inventory (OTI): Development and Validation. In R. Kramer ve T. Tyler (Eds.), Trust in Organizations (p. 302-330). Thousand Oaks, CA: Sage.

Caldwell, C. ve Hansen, M. H. (2010). Trustworthiness, Governanceand Wealth Creation. Journal of Business Ethics, 97, 173-188.

Cropanzano, R., Bowen, D. E. ve Gilliland, S. W. (2007). The Management of Organizational Justice. Academy of Management Perspectives, 21(4), 34-48.

Cohen, R. L. (1987). Distributive Justice: Theory and Research. Social Justice Research, 1(1), 19-40.

Dirks, K. T. ve Ferrin, D. L. (2002). Trust in Leadership: Meta-Analytic Findings and Implications for Research and Practice. Journal of Applied Psychology, 87(4), 611-628.

Driscoll, J. W. (1978). Trust and Participation in Organizational Decision Making as Predictors of Satisfaction. Academy of Management Journal, 21(1), 44-56.

Evinç, Ş. G. (2004). Maternal Personality Characteristics, Affective State, and Psychopathology in Relation to Children’s Attention Deficit and Hyperactivity Disorder and Comorbid Symptoms. ODTÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Ankara.

Fukuyama, F. (2000). Güven, Sosyal Erdemler ve Refahın Yaratılması. (Çev. Ahmet Buğdaycı). İstanbul: Kültür Yayınları.

Furnham, A. ve Miller, T. (1997). Notes and Shorter Communications Personality, absenteeism and productivity. Personality and Individual Differences, 23(4), 705-707.

Gibson, J. L., Ivancevich, J. M., Donelly, J. H. ve Konopaske, R. (2006). Organizations Behavior Structure Processes. Twelfth Edition, New York: McGraw-Hill/Irwin.

Gilbert, J. A. ve Tang, T. L. (1998). An Examination of Organizational Trust Antecedents. Public Personnel Management, 27, 321-338.

HSU, B.F., Wu, W.L. ve Yeh, R.S. (2011). Team Personality Composition, Affective Ties and Knowledge Sharing: A Team-Level Analysis. International Journal of Technology Management, 53(2/3/4), 331-351.

Hu, L. ve Bentler, P. M. (1999). Cutoff Criteria for Fit Indexes In Covariance Structure Analysis: Conventional Criteria Versus New Alternatives. Structural Equation Modeling, 6(1), 1-55.

Irak, D. U. (2004). Örgütsel Adalet: Ortaya Çıkışı, Kuramsal Yaklaşımlar ve Bugünkü Durumu. Türk Psikoloji Yazıları, 7(13), 25-43.

İşcan, Ö. F. ve Sayın, U. (2010). Örgütsel Adalet, İş Tatmini ve Örgütsel Güven Arasındaki İlişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 24(4), 195-216.

John, O.P., Donahue, E.M. ve Kentle, R.L. (1991). The Big Five Inventory: Versions 4a and 54. Berkeley, CA: University of California. Institute of Personality and Social Research.

John, O. P., Naumann, L. P. ve Soto, C. J. (2008). Paradigm Shift to the Integrative Big Five Trait Taxonomy History, Measurement, and Conceptual Issues. In Oliver P. John, Richard W. Robins, Lawrence A. Pervin (Eds), Handbook of Personality: Theory and Research (3. Baskı) (p. 114-158). New York, US: Guilford Press.

Joreskog, K. ve Sörbom, D. (2006). Interactive LISREL 8: Structural Equation Modeling with the SIMPLIS Command Language. Chicago, IL: Scientific Software International. Kalaycı, Ş. (2010) SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri (5. Baskı). Asil Yayın Dağıtım, Ankara.

Karapınar, P. B., Camgöz, S. M. ve Ergeneli, A. (2013). Organizational Justice- Job Satisfaction Relationship: The Modering Effects of Big-Five Personality Traits in Banking Employees. İktisat, İşletme ve Finans, 28(332), 35-60.

Karkoulian, S. ve Osman, Y. (1-2 October 2009). Prediction of Knowledge Sharing from Big Five Personality Traits via Interpersonal Trust: an Empirical Investigation. (p. 177-183). Intellectual Capital, Knowledge Management ve Organisational Learning Konferansında sunuldu. School of Information Studies, McGill University, Montreal Kanada.

Kline, R. B. (2005). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (2rd ed.). New York: Guilford Press.

Koç, E. (2012). Tüketici Davranışı ve Pazarlama Stratejileri. 4. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Konovsky, M. A. (2000). Understanding Procedural Justice and Its Impact on Business Organizations. Journal of Management, 26(3), 498-511.

Kumar, K. ve Bakhshi, A. (2010). The Five-Factor Model of Personality and Organizational Commitment: Is There Any Relationship?. Humanity and Social Sciences Journal, 5(1), 25-34.

Laschinger, H. K. Spence, J. F. ve Shamian, J. (2001). The Impact of Workplace Empowerment, Organizational Trust on Staff Nurses' Work Satisfaction and Organizational Commitment. Health Care Management Review, 26(3), 7-23.

Lewicki, R. J. ve Bunker, B. B. (1996). Developing and Maintaining Trust in Work Relationships. In Roderick M. Kramer ve Tom R. Tyler (Eds.), Trust in Organizations: Frontiers Of Theory And Research (p. 114-139). London: Sage Publication.

Lewis, J. D. ve Weigert, A. (1985). Trust as A Social Reality. Social Forces, 63(4), 967-985.

Martin, B. G. (2011). Toward Gemeinschaftsgefiihl: Exploring Subordinate and Manager Perceptions of Trust and Perceptions Regarding Behavioral Change Potentia. Doktora Tezi, Prescott Valley, Arizona.

Mayer, R. C., Davis, J. H. ve Schoorman, F. D. (1995). An Integrative Model Of Organizational Trust. Academy of Management Review, 20(3), 709-734.

McKnight, D. H., Choudhury, V. ve Kacmar, C. (2002). Developing and Validating Trust Measures For Ecommerce: An Integrative Typology. Information Systems Research, 13(3), 334–359.

McKnight, D. H. ve Chervany, N. L. (Kış 2001–2002). What Trust Means in E-Commerce Customer Relationships: An Interdisciplinary Conceptual Typology. International Journal of Electronic Commerce, 6(2), 35–59.

Minbashian, A., Earl, J. ve Bright, J. E.H. (2013). Openness to Experience as a Predictor of Job Performance Trajectories. Applied Psychology: An International Review, 62 (1), 1–12.

Niehoff, B. P. ve Moorman, R. H. (1993). Justice As a Mediator of the Relationship Between Methods of Monitoring and Organizational Citizenship Behavior. Academy of Management Journal, 36(3), 527-556.

O’Neill, T. A., Lewis, R. J. ve Carswell, J. J. (2011). Employee Personality, Justice Perceptions and the Prediction of Workplace Deviance. Personality and Individual Differences, 51, 595–600.

Panaccio, A. ve Vandenberghe, C. (2012). Five-Factor Model of Personality and Organizational Commitment: The Mediating Role of Positive and Negative Affective States. Journal of Vocational Behavior, 80, 647-658.

Rempel, J. K., Holmes, J. G. ve Zanna, M. P. (1985). Trust in Close Relationships. Journal of Personalityand Social Psychology, 49(1), 95-112.

Robbins, S. P. ve Judge, T. A. (2012). Organizational Behavior. İnci Erdem (Ed.), Örgütsel Davranış. Ankara: Nobel Yayınları.

Robbins, S. P., Decenzo, D. A. ve Coulter, M. (2013). Fundamentals of Management 8. Baskı. Adem Öğüt (Ed.), Yönetimin Esasları. Ankara: Nobel Yayınları.

Rotter, J. B. (1971). Generalized Expectancies For Interpersonal Trust. American Psychologist, 26(5), 443-452.

Shockley-Zalabak, P., Ellis, K. ve Winograd, G. (2000). Organizational Trust: What it Means, Why it Matters. Organizational Development Journal, 18(4), 35-49.

Straiter, K. L. (2005). The Effects of Supervisors’ Trust of Subordinates and Their Organization on Job Satisfaction and Organizational Commitment. International Journal of Leadership Studies, 1(1), 86-101.

Tetik, S. (2012). Kamu İşletmelerinde Çalışanların Örgütsel Adalet Algılarının Bazı Demografik Özellikler Açısından İncelenmesi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 239-249.

Tikici, M. ve Derin, N. (2013). Örgütsel Güven. Edip Örücü ve Engin Üngüren (ed.), Örgütsel Davranış (p. 609- 626). İstanbul: Lisans Yayıncılık.

Tüzün, İ. K.. (2006). Örgütsel Güven, Örgütsel Kimlik ve Örgütsel Özdeşleşme İlişkisi; Uygulamalı Bir Çalışma. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.

Wong, W. K., Cheung, S. O., Yiu T. W. ve Pang, H. Y. (2008). A Framework For Trust In Construction Contracting. International Journal of Project Management, 26(8), 821-829.

Yıldırım, F. (2002). Çalışma Yaşamında Örgüte Bağlılık ve Örgütsel Adalet ilişkisi. Ankara Üniversitesi SBE Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara.

Zhai, Q., Willis, M., O’Shea, B., Zhai, Y. ve Yang, Y. (2013). Big Five Personality Traits, Job Satisfaction and Subjective Wellbeing in China. International Journal of Psychology, 48(6), 1099-1108.

Kaynak Göster

763 308

Arşiv
Sayıdaki Diğer Makaleler

Erkek ve Kadın Girişimcilerin Algılama Farklılıkları Üzerine Bir Araştırma: Konya İli Örneği

Mürüfe ÖZTÜRK DUGAN, Namık ATA

Banka Hizmet Kalitesinin Kurumsal İmaj, Müşteri Tatmini ve Tekrar Satın Alma Davranışı Üzerindeki Etkisinin Yapısal Eşitlik Modeli ile Analizi

Faruk DAYI, Bülent YILDIZ

Yeşil Tedarikçi Seçim Problemi İçin Hedef Programlama ve Gri İlişkisel Analiz Yöntemi

Fatma Selen MADENOĞLU

Örgütlerde İletişim Sorunlarının Saptanması ve Çözümü İçin Kullanılabilecek Teknikler Üzerine Bir İnceleme

Meral ÇAKIR

Analysis of Sustainable E-Logistics Activities with Analytic Hierarchy Process

Cansu ÇAKILCI, Yücel ÖZTÜRKOĞLU

Sağlık Kurumlarında Çalışanların Adalet Algılarının ve Kişilik Özelliklerinin Örgütsel Güven Üzerindeki Rolü

Sibel ÖZAFŞARLIOĞLU SAKALLI, Edip ÖRÜCÜ

Toplu Yemek Firmalarında Uygulanan Personel Güçlendirmenin, Personel Memnuniyeti, Kurum Aidiyeti ve Kurum İçi İmaja Olan Etkisinin Belirlenmesi

Mehmet Ali KAPLAN, Muammer BEZİRGAN

Tüketici Etnosentrizminin Turistik Satın Alma Tercihine Etkisi

Yakup ÖZTÜRK

Determination of Customer Satisfaction by Text Mining: Case of Cappadocia Hotels

OZAN ÇATIR, Kenan SAKALLI, Hasan ARMUTLU, Şükran ARMUTLU

Examining of Organizational Citizenship Behaviors and Employee Involvement in Transformational Leadership and Organization Support: A Research on White Collar Bank Employees

Fatma SÖNMEZ ÇAKIR, ZAFER ADIGÜZEL