Dünya Dinlerinde Altın Kural: Diğerkâmlık

Dünya dinlerinde diğerkâmlığın temel bir özellik olarak temayüz ettiğini, “altın kural” olarak nitelendirildiğini ve pozitif formda “Kendine davranılmasını istediğin gibi başkalarına öyle davran” veya negatif formda “Kendine yapılmasını istemediğin şeyi başkalarına yapma” şeklinde formüle edildiğini söylemek mümkündür. Dolayısıyla dinler diğerkâmlığı dışlayan veya törpüleyen değil aksine bu ahlaki erdemin, öne çıkarılması, vurgulanması ve desteklenmesi gerektiği yönünde mensuplarına kimi zaman emir kimi zaman öğüt veren bir hassasiyete sahiptir. Bu çalışmada Hinduizm, Budizm, Yahudilik, Hıristiyanlık ve İslam gibi çeşitli dinlerin hem ana kaynaklarında ve doktrinlerinde hem de din kurucularının ya da peygamberlerin sözlerinde ve yaşamlarında diğerkâmlığa yönelik vurguların genel özellikleri, benzerlikleri ve farklılıkları dikkate alınarak incelenmektedir.

The Golden Rule in The World Religions: Altruism

It is possible to say that altruism, a fundamental feature in the world religions, is regarded as “the golden rule” and formulated as “treat others as you would like them to treat you” in positive form or “do not do unto others what you would not like them to do unto yourself” in negative form. Therefore, the religions do not exclude altruism, on the contrary, they highly value it through commanding or advising their followers to perform. Thus, altruism is a moral virtue which is strongly promoted by the religions. The present study primarily focuses on the general features of the emphasis laid on altruism by the major world religions, namely Hinduism, Buddhism, Judaism, Christianity and Islam, as seen both in their holy scriptures and doctrines, and in the lives of their prophets. It also discusses the similarities and differences among the religions in question in that regard.

Kaynakça

Acaranga-sutra. (1884). Sacred Books of the East. Ed. Hermann Jacobi. London: Oxford University Press.

Adıbelli, R. (2016). Tüketim Kültüründe Diğerkâmlığın Anlamı Nedir?. Mehmet Fatih Elmas ve Metin Becermen Ed. IV. Uluslararası Felsefe Kongresi (Yoksulluk Dayanışma ve Adalet) Bildiri Kitabı (ss. 436-444) içinde. Bursa, Türkiye: Asa.

Akbaş. M. (2010). Muhacirun-Ensar Kardeşliğinin Serüveni. İstem. (6) 5, 61-77.

Arık, D. (2015). Şintoizm. Ed. Baki Adam. Dinler Tarihi El Kitabı içinde (ss. 466- 476). Ankara: Grafiker Yay.

Arslan, H. (2013). Hint Dinlerinde Bir Arınma ve Aydınlanma Yolu Olarak Yoga (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Aryadeva’s Four Hundred Stanzas on the Middle Way: With Commentary by Gyel-Tsap (Textual Studies and Translations in Indo-Tibetan Buddhism). (2008). Trans. Ruth Sonam. New York: Snow Lion Publications.

Augustinus. (2010). İtiraflar. Latinceden Çev. Çiğdem Dürüşken. İstanbul: Kabalcı Yayınları.

Bar-Tal, D. (1986). Altruistic Motivation to Help: Definition, Utility and Operationalization. Humboldt Journal of Social Relations. 13 (1-2), 3-14.

Buhari, Ebu Abdullah Muhammed b. İsmail (v. 256/870). (1981). el-Câmiu’s-Sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları.

Chapple, C. K. (1993). Nonviolence to Animals, Earth, and Self in Asian. New York: State University of New York Press.

Chilton, D. (2005). Altruism in Christianity. Ed. Jacob Neusner ve Bruce D. Chilton. Altruism in World Religions içinde (ss. 53-66). Washington: Georgetown University Press.

Çağrıcı, M. (1993). Cömertlik. DİA (Cilt. 8, s. 72-74) içinde. İstanbul: TDV Yayınları.

Çağrıcı, M. (2000). İsâr. DİA (Cilt. 22, s. 490-491) içinde. İstanbul: TDV Yayınları.

Dalai Lama, The Medicine of Altruism. (2017, 7 Ağustos). Erişim adresi: https://www.dalailama.com/messages/world-peace/the-medicine-of-altruism.

Davis, R. H. (2005). Altruism in Classical Hindusim. Ed. Jacob Neusner ve Bruce D. Chilton. Altruism in World Religions içinde (ss. 159-178). Washington: Georgetown University Press.

Düzgüner, S. (2013). Maneviyat Algısı ve Diğerkâmlıkla İlişkisi (Kan Bağışı Örneğinde Türkiye ve Amerika Karşılaştırmalı Nitel Bir Araştırma) (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Konya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Ebu Davud, Süleyman b. el-Eş’as (v. 275/888). (1992). es-Sünen. İstanbul: Çağrı Yayınları.

Enç, M. (1974). Ruhbilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Epps, Henry. (2012). Altruism: Charity and Hope for the World. Create Space Independent Publishing.

Gandhi, M. (1986). On Ahimsa: Reply to Lala Lajpat Rai. Ed. Raghavan H. Iyer. The Writings of M.K. Gandhi içinde (ss. 211-214). Oxford: Clarendon Press.

Gandhi, M. (1960). All Men Are Brothers, Life and Thoughts of Mahatma Gandhi as Told in His Own Words. Ahmedabad: Navajivan Publishing House.

Gazzâli (1989). İhya -u Ulumid-din-III. Çev. Ahmet Serdaroğlu. İstanbul: Bedir Yayınları.

Gensler, Harry. J. (2013). Ethics and the Golden Rule. New York, London: Routledge Taylor&Francis Group.

Godrej, F. (2006). Nonviolence and Gandhi’s Truth: A Method for Moral and Political Arbitration. The Review of Politics. 68 (2), 287-317.

Green, W. S. (2005). Introduction: Altruism and the Study of Religion. Ed. Jacob Neusner ve Bruce D. Chilton. Altruism in World Religions içinde (ss. ix-xiv). Washington: Georgetown University Press.

Gupta, A. (2013). Altruism in Indian Religions: Embracing the Biosphere. Ed. Douglas A. Vakoch. Altruism in Cross-Cultural Perspective içinde (ss. 101-112). New York: Springer.

Günay, Ü. (1982). Din ve Sosyal Farklılaşma. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. Erzurum. 5, 71-86.

Gündüz, Ş. (2002). Dinsel Şiddet: Sevgi Söyleminden Şiddet Realitesine Hristiyanlık. Samsun: Etüt Yayınları.

Gürkan, S. L. (2008). Yahudilik. İstanbul: TDV Yayınları.

Habito, R.L.F ve Inaba. K. (Ed.). (2006). Introduction: Religion and Altruistic Action. The Practice of Altruism: Caring and Religion in Global Perspective içinde (ss. 1-10). Newcastle: Cambridge Scholars Press.

Hirsch, E. G. (1916). Altruism. The Jewish Encyclopedia (Cilt. 1, s. 475- 476) içinde. New York: Funk & Wagnalls.

Homerin, E. (2005). Altruism in Islam. Ed. Jacob Neusner ve Bruce D. Chilton. Altruism in World Religions içinde (ss. 67-87). Washington: Georgetown University Press.

Hemacandra (1989). The Yoga Shastra of Hemchandracharya: A 12th Century Guide to Jain Yoga. Trans. Gopani. Jaipur: Prakrit Bharti Academy.

Malik b. Enes (v.179/795) (1992). El-Muvatta. İstanbul: Çağrı Yayınları.

Keefe, P. A. (2009). The Golden Rule and World Peace. Ed. Arvind Sharma. The World’s Religions after September 11: Religion, War and Peace içinde (ss. 153- 161). London: Praeger.

Kirkland, J. R. (1986). The Roots of Altruism in the Taoist Tradition, Journal of the American Academy of Religion. 4 (1), 59-77.

Konfüçyüs (2000). Konuşmalar, Çev. Muhaddere Nabi Özerdim. İstanbul: Çağdaş Matbaacılık.

Kutsal Kitap: Eski ve Yeni Anlaşma (Tevrat, Zebur, İncil). (2016). İstanbul: Yeni Yaşam Yayınları.

Lao Tse (1994). Tao Te Ching (Yol ve Erdem Söz ve Can Kitabı). Türkçesi ve Yorumu: Ömer Tulgan. İstanbul: Yol Yayınları.

Lewis, T. (2013). Altruism in Classical Budhism. Ed. Douglas A. Vakoch. Altruism in Cross-Cultural Perspective içinde (ss. 88-114). New York: Springer.

Macaulay, J. ve Berkowitz, L. (1970). Altruism and Helping Behavior: Social Psychological Studies of Some Antecedents and Consequences. New York: Academic Press.

Mencius (2011). Ed. P. J. Ivanhoe. Trans. Irene Bloom. New York: Columbia University Press.

Moazami, M. (2008). The Golden Rule in Zoroastrianism. Ed. Jacob Neusner ve Bruce D. Chilton. The Golden Rule: The Ethics of Reciprocity in World Religions içinde (ss. 65-75). London, New York: Continuum.

Montada, L. ve Bierhoff, H. W. (Ed.). (1991). Studying Prosocial Behavior in Social Systems. Altruism in Social Systems içinde (ss. 1-26). New York: Hogrefe & Huber Publishers.

Mutçalı, S. (1995). Arapça-Türkçe Sözlük. İstanbul: Dağarcık Yayınları.

Müslim b. Haccac, Ebu’l-Hüseyn (v. 261/875) (1992). el-Câmiu’s-Sahîh. İstanbul: Çağrı Yayınları.

Neusner, J. (2005). Altruism in Judaism. The Encyclopedia of Judaism (C.1, s. 46- 54) içinde. Ed. Jacob Neusner, Alan J. Avery-Peck, William Scott Grenn. Leiden, Boston: Brill.

Neusner, J. (2006). The Talmud: What it is and what it Says. New York, Oxford: Rowman&Littlefield Publishers, Inc.

Neusner, J. ve College, B. (2008). The Golden Rule in Classical Judaism. Ed. Jacob Neusner ve Bruce D. Chilton. The Golden Rule: The Ethics of Reciprocity in World Religions içinde (ss. 55-64). London, New York: Continuum.

Nikhilanda, S. (2003). Hinduizm: Ruhun Özgürleşmesindeki Anlamı. Çev. Ali Özer. İstanbul: Ruh ve Madde Yayınları.

Özankaya, Ö. (1975). Toplumbilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurum Yayınları.

Pali Canon, Anguttara Nikâya, The Book of Gradual of Sayings. (1988). Trans. E. M. Hare, Oxford: Pali Text Society

Pirke Avot (2004). Yorumlayan ve Derleyen: Rav Naftali Haleva. İstanbul: Gözlem Gazetecilik Basın Yayın ve A.Ş.

Sancaklı, S. (2006). Hz. Peygamber’in Erdemli İnsan Yetiştirme Bağlamında İsâr (Diğergamlık) Kavramına Verdiği Önem. Tasavvuf: İlmî ve Akademik Araştırma Dergisi. 7 (17), 29- 56.

Saroglu, V. (2015). Din, Maneviyat ve Diğerkâmlık. Çev. Meryem Şahin. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 7, 113-145.

Scott, N. ve Seglow, J. (2007). Altruism. USA: Open University Press. Serinsu. A. N., Sürmeli. M., Alkan. A., Akyürek. Ö., Deliser. B., Baştürk. A., …

Mavili. Y. (2009). Dini Terimler Sözlüğü. Ankara: MEB Yayınları. Shri Guru Granth Sahib. (2005). Trans. Gopal Singh. New Delhi: Allied Publishers.

Singh, N. (1990). Philosophy of Sikhism: Reality and Its Manifestations. New Delhi: Atlantic Publishers.

Smart, N. (1998). The World’s Religions. New York: Cambridge University Press.

Smith. S. W., Lapinski. M. K., Bresnahan. M. J. ve Smith. S. L. (2013). Conceptual Aspects of Altruism in Cross- Cultural Contexts. Ed. Douglas A. Vakoch. Altruism in Cross-Cultural Perspective içinde (ss. 17-29) New York: Springer.

Swami Vivekananda: A Contemporary Reader. (2015). Ed. Makarand R. Paranjape. London, New York, New Delhi: Routledge.

The Mahabharata, Anusasana Parva. (2017, 16 Kasım). Erişim adresi: http://www.sacred-texts.com/hin/m13/m13b078htm.

The Mahabharata, Karna Parva. (2017, 16 Kasım). Erişim adresi: http://www.sacred-texts.com/hin/m13/m13b080.htm.

The Mahabharata, Sabha Parva. (2017, 16 Kasım). Erişim adresi: http://www.sacred-texts.com/hin/m02/index.htm.

The Mahabharata, Vana Parva. (2017, 16 Kasım). Erişim adresi: http://www.sacred-texts.com/hin/m03/m03132.htm.

The Sûtra on the Foundation of the Buddhist Order (Catuşparişatsûtra. (1973). Trans. Ria Kloppenborg. Leiden: E.J. Brill.

Tertullian, Against Marcion. (2017, 5 Ekim). Erişim adresi: http://www.newadvent.org/fathers/03124.html.

Türk Dil Kurumu. (1988). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.

Türkeri, M. (2013). Diğerkâmlık ve Egoizmin Ahlaki Açıdan Karşılaştırılması. Kutlu Doğum Haftası “Hz. Peygamber Kardeşlik Ahlakı ve Kardeşlik Hukuku” Sempozyumu (ss. 571-580) içinde. Ankara, Türkiye: DİB Yay.

Waskow, A., Chittister, J. ve Chishti, S. S. (2006). The Tent of Abraham: Stories of Hope and Peace for Jews, Christians and Muslims. Boston: Beacon Press.

Wattless, J. (1996). Golden Rule. New York: Oxford University Press.

Yitik, A. İ. (2000). Hinduizm’de Din ve Din Anlayışı: Dharma Kavramı. Dinler Tarihi Araştırmaları-II (ss. 309-318) içinde. Ankara, Türkiye: Dinler Tarihi Derneği Yayınları.

Yitik, A. İ. (2010). Budizm. Ed. Şinasi Gündüz. Yaşayan Dünya Dinleri içinde (ss. 307-355). Ankara: DİB Yayınları.

Yitik, A. İ. (2014). Doğu Dinleri. İstanbul: İsam Yayınları.

Kaynak Göster