Iğdır yöresinde yetiştirilen ‘Teberze’ ve ‘Ağerik’ kayısı (Prunus armeniaca L.) çeşitlerine ait detaylı meyve kalite içerikleri

Ülkemiz kayısı türü için dünya içerisinde çeşitlilik ve üretim miktarı bakımından önemli bir konuma sahiptir. Ülkemizdeki bu çeşitlilik, yetiştiricilik yapılan illere özgü genotiplerin zamanla seçilip, çoğaltılmasını sağlamıştır. Bu çeşitlilik insan beslenmesinde önemli besin içeriklerinin çeşit bazında oldukça farklı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada Iğdır ilinde Şalak kayısı çeşidinden sonra önemli düzeyde yetiştiriciliği yapılan ‘Teberze’ ve ‘Ağerik’ kayısı çeşitlerinde meyve kalitesini etkileyen antioksidan aktivitesi, toplam fenol, toplam karotenoid içerikleri yanında bireysel fenolikler ve karotenoidler, tüketim kalitesini etkileyen bireysel şeker ve asit miktarları incelenmiştir. Sonuç olarak genetik yapının oldukça belirleyici olduğu; Teberze çeşidinde antioksidan aktivitesi, toplam fenol, toplam karotenoid içeriği yanında bireysel fenolik ve karotenoid içeriklerinin de önemli ölçüde yüksek olduğu belirlenmiştir. Çalışmada her iki çeşit içinde; temel karotenoid pigmentinin β- karoten, temel fenolik madde ise; Teberze için gallik asit iken, Ağerik’de kateşinin baskın olduğu saptanmıştır. Çeşitlerin tadını etkileyen şeker ve asit bileşenlerinden malik asit dışında diğerlerinin önemli düzeyde farklı olduğu belirlenmiştir. Ağerik çeşidinde glikoz, fruktoz ve sorbitol içeriği önemli ölçüde yüksek iken, tadı etkileyen diğer bileşiklerin Teberze çeşidinde önemli ölçüde yüksek bulunmuştur. Sonuç olarak, Iğdır ilinde yaygın olarak yetiştirilen bu çeşitlerin melezleme çalışmaları için önemli birer gen kaynağı olduğu belirlenmiştir.

Detailed fruit quality contents of ‘Teberze’ and ‘Ağerik’ apricot (Prunus armeniaca L.) cultivars grown in Iğdır province

Turkey has taken important place for apricot species in terms of diversity and production amount in the World. This diversity in Turkey is provided selection and propagation of this superior genotype that specifically to that region by time. This diversity, it is shown that there is quite difference in the composition of nutrients content of cultivars whose importance in human nutrition. With this study, antioxidant activity, total phenol, total carotenoid content, as well as individual phenolics and carotenoids, individual sugar and acid amounts which effects the consuming quality were investigated in 'Teberze' and 'Ağerik' apricot cultivars, which are grown significantly higher after the ‘Şalak’ apricot cultivar in Iğdır province. As a result, the genetic structure is quite determinant; the antioxidant activity, total phenol, total carotenoid content, and the individual phenolic and carotenoid contents were found to be significantly higher in ‘Teberze’ cultivar. In both varieties; the dominant carotenoid pigment is β-carotene. On the other hands, while the main phenolic compound was gallic acid for Teberze, catechin was dominant in ‘Ağeriği’. Moreover, the sugar and acid compositions, which affect the taste of the cultivars, were determined significantly different except for malic acid. While the glucose, fructose and sorbitol was significantly higher in ‘Ağerik’, other compounds affecting the taste were found to be significantly higher in the ‘Teberze’ cultivar. As a result, these cultivars, widely grown in Iğdır province, are important genetic resource for cross-breeding researches.

___

Abdullakasim, P., Songchitsomboon, S., Techagumpuch, M., Balee, N., Swatsitang, P., & Sungpuag, P. (2007). Antioxidant capacity, total phenolics and sugar content of selected Thai health beverages. International Journal of Food Sciences and Nutrition, 58(1), 77-85. DOI: https://doi.org/10.1080/09637480601140946

Agcam, E., & Akyıldız, A. (2015). Effects of different solvents and acid concentrations on extraction of anthocyanins from black carrot pomace. GIDA-Journal of Food, 40(3), 149-156.

Akpınar, A. E., Koçal, H., Ergül, A., Kazan, K., Şelli, M. E., Bakır, M., Kaymak, S., & Sarıbaş, R. (2010). SSR-based molecular analysis of economically important Turkish apricot cultivars. Genetics and Molecular Research, 9(1), 324-332.

Altıkat, S., & Temiz, Ş. (2019). Iğdır İli Kayısı Çeşitlerinin Fiziko-Mekanik ve Bazı Kimyasal Özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 29(3), 373-381. DOI: https://doi.org/10.29133/yyutbd.521570.

Anonim, (2021). Türkiye İstatistik Kurumu. Retrieved from: https://www.tuik.gov.tr/.

Asma, B. M. (2000). Kayısı Yetistiriciliği. Malatya: Evin Ofset.

Asma, B. M., Karaat, F. E., Çuhacı, Ç., Doğan, A., & Karaca, H. (2017). Türkiye'de Kayısı Islah Çalışmaları ve Islah Edilen Yeni Çeşitler. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(11), 1429-1438. DOI: https://doi.org/10.24925/turjaf.v5i11.1429-1438.1292.

Asma, B. M., Murathan, Z. T., Kan, T., Karaat, F. E., Birhanlı, O., & Erdoğan, A. (2018). ‘Eylul’: A new late ripening apricot cultivar for fresh market. HortScience, 53(6), 902-903. DOI: https://doi.org/10.21273/HORTSCI13038-18.

Audergon, J. M. (1993). Variety and breeding. Acta Horticulturae, 384, 35–45.

Bassi, D., Bellini, E., Guerriero, R., Monastra, F., & Pennone, F. (1993). Apricot breeding in Italy. In X International Symposium on Apricot Culture 384 (pp. 47-54). DOI: https://doi.org/10.17660/ActaHortic.1995.384.3.

Bourguiba, H., Audergon, J. M., Krichen, L., Trifi-Farah, N., Mamouni, A., Trabelsi, S., ... & Khadari, B. (2012). Loss of genetic diversity as a signature of apricot domestication and diffusion into the Mediterranean Basin. BMC Plant Biology, 12(1), 1-17. DOI: https://doi.org/10.1186/1471-2229-12-49.

Campbell, O. E., Merwin, I. A., & Padilla-Zakour, O. I. (2013). Characterization and the effect of maturity at harvest on the phenolic and carotenoid content of northeast USA apricot (Prunus armeniaca) varieties. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 61(51), 12700-12710. DOI: https://doi.org/10.1021/jf403644r.

Çalışkan, O., Bayazit, S., & Sumbul, A. (2012). Fruit quality and phytochemical attributes of some apricot (Prunus armeniaca L.) cultivars as affected by genotypes and seasons. Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 40(2), 284-294. DOI: https://doi.org/10.15835/nbha4028044.

Çuhacı, Ç., Karaat, F. E., Uğur, Y., Erdoğan, S., & Asma, B. M. (2021). Fruit quality and biochemical characteristics of new early ripening apricots of Turkey. Journal of Food Measurement and Characterization, 15(1), 841-850. DOI: https://doi.org/10.1007/s11694-020-00685-w.

Dragovic-Uzelac, V., Levaj, B., Mrkic, V., Bursac, D., & Boras, M. (2007). The content of polyphenols and carotenoids in three apricot cultivars depending on stage of maturity and geographical region. Food Chemistry, 102(3), 966-975.

Dragovic-Uzelac, V., Pospišil, J., Levaj, B., & Delonga, K. (2005). The study of phenolic profiles of raw apricots and apples and their purees by HPLC for the evaluation of apricot nectars and jams authenticity. Food Chemistry, 91(2), 373-383. DOI: https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2004.09.004.

Drogoudi, P. D., Vemmos, S., Pantelidis, G., Petri, E., Tzoutzoukou, C., & Karayiannis, I. (2008). Physical characters and antioxidant, sugar, and mineral nutrient contents in fruit from 29 apricot (Prunus armeniaca L.) cultivars and hybrids. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 56(22), 10754-10760. DOI: https://doi.org/10.1021/jf801995x.

Fan, X., Zhao, H., Wang, X., Cao, J., & Jiang, W. (2017). Sugar and organic acid composition of apricot and their contribution to sensory quality and consumer satisfaction. Scientia Horticulturae, 225, 553-560. DOI: http://doi.org/10.1016/j.scienta.2017.07.016.

Faust, M. (1989). Psysiology of Temperature Zone Fruit Trees. New York: John Wiley and Sons.

Geçer, M. K., Kan, T., Gundogdu, M., Ercisli, S., Ilhan, G., & Sagbas, H. I. (2020). Physicochemical characteristics of wild and cultivated apricots (Prunus armeniaca L.) from Aras valley in Turkey. Genetic Resources and Crop Evolution, 67(4), 935-945. DOI: https://doi.org/10.1007/s10722-020-00893-9.

Gómez-Martínez, H., Bermejo, A., Zuriaga, E., & Badenes, M. L. (2021). Polyphenol content in apricot fruits. Scientia Horticulturae, 277, 109828. DOI: https://doi.org/10.1016/j.scienta.2020.109828.

Gündoğdu, M., Kan, T., & Gecer, M. K. (2013). Vitamins, flavonoids, and phenolic acid levels in early-and late-ripening apricot (Prunus armeniaca L.) cultivars from Turkey. HortScience, 48(6), 696-700. DOI: https://doi.org/10.21273/HORTSCI.48.6.696.

Hallmann, E., Rozpara, E., Słowianek, M., & Leszczyńska, J. (2019). The effect of organic and conventional farm management on the allergenic potency and bioactive compounds status of apricots (Prunus armeniaca L.). Food Chemistry, 279, 171-178. DOI: https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2018.12.018.

Harris, R.S. (1977). Effect of agricultural practices on the content of foods. R.S. Harris, Karmas (Eds.), Nutritional evaluation of food processing, The Avi Publishing Company Inc., Westport, CT (1977), pp. 35-37.

İmrak, B., Küden, A., Yurtkulu, V., Kafkas, E., Ercişli, S., & Kafkas, S. (2017). Evaluation of some phenological and biochemical characteristics of selected new late flowering dried apricot cultivars. Biochemical Genetics, 55(3), 234-243. DOI: https://doi.org/10.1007/s10528-017-9792-y.

Karataş, N., & Şengül, M. (2020). Some important physicochemical and bioactive characteristics of the main apricot cultivars from Turkey. Turkish Journal of Agriculture and Forestry, 44(6), 651-661.

Karayiannis, I., Thomidis, T., & Tsaftaris, A. (2008). Inheritance of resistance to Plum pox virus in apricot (Prunus armeniaca L.). Tree Genetics & Genomes, 4(2), 143-148. DOI: https://doi.org/10.1007/s11295-007-0095-z.

Karlıdağ, H., Kutsal, İ.K., Karaat, F.E., & Kan, T. (2021). Bazı organik preparat uygulamalarının Hacıhaliloğlu kayısı çeşidinde meyve dökümü, kalitesi ve verimi üzerine etkileri. Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi. 25(1): 92-99. DOI: https://doi.org/10.29050/harranziraat.788317.

Klimczak, I., Małecka, M., Szlachta, M., & Gliszczyńska-Świgło, A. (2007). Effect of storage on the content of polyphenols, vitamin C and the antioxidant activity of orange juices. Journal of Food Composition and Analysis, 20(3-4), 313-322. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jfca.2006.02.012.

Kostina, K. F. (1960). The use of varietal resources of apricots for breeding. Trud. nikit. bot. Sad.(Trans. Nikita bot. Gdn.)., 40, 45-63.

Ledbetter, C., Peterson, S., & Jenner, J. (2006). Modification of sugar profiles in California adapted apricots (Prunus armeniaca L.) through breeding with Central Asian germplasm. Euphytica, 148(3), 251-259. DOI: https://doi.org/10.1007/s10681-005-9016-0.

Lee, H. S., & Castle, W. S. (2001). Seasonal changes of carotenoid pigments and color in Hamlin, Earlygold, and Budd Blood orange juices. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 49(2), 877-882. DOI: https://doi.org/10.1021/jf000654r.

Madrau, M. A., Piscopo, A., Sanguinetti, A. M., Del Caro, A., Poiana, M., Romeo, F. V., & Piga, A. (2009). Effect of drying temperature on polyphenolic content and antioxidant activity of apricots. European Food Research and Technology, 228(3), 441-448. DOI: https://doi.org/10.1007/s00217-008-0951-6.

Meléndez-Martínez, A. J., Vicario, I. M., & Heredia, F. J. (2007). Provitamin A carotenoids and ascorbic acid contents of the different types of orange juices marketed in Spain. Food Chemistry, 101(1), 177-184. https://doi.org/10.1016/j.foodchem.2006.01.023.

Muradoğlu, F., Pehluvan, M., Gündoğdu, M., & Tuncay, K. A. Y. A. (2011). Iğdır yöresinde yetiştirilen bazı kayısı genotiplerin fizikokimyasal özellikleri ile mineral içerikleri. Iğdır Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1(1), 17-22.

Naryal, A., Acharya, S., Bhardwaj, A. K., Kant, A., Chaurasia, O. P., & Stobdan, T. (2019). Altitudinal effect on sugar contents and sugar profiles in dried apricot (Prunus armeniaca L.) fruit. Journal of Food Composition and Analysis, 76, 27-32. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jfca.2018.11.003.

Noratto, G., Porter, W., Byrne, D., & Cisneros-Zevallos, L. (2009). Identifying peach and plum polyphenols with chemopreventive potential against estrogen-independent breast cancer cells. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 57(12), 5219-5226. DOI: https://doi.org/10.1021/jf900259m.

Özyörük, C., Güleryüz, M. (1992). Iğdır ovasında yetişen kayısı çeşitleri üzerinde pomolojik biyolojik ve fenolojik araştırmalar. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 23(1), 16-28.

Radi, M., Mahrouz, M., Jaouad, A., Tacchini, M., Aubert, S., Hugues, M., & Amiot, M. J. (1997). Phenolic composition, browning susceptibility, and carotenoid content of several apricot cultivars at maturity. HortScience, 32(6), 1087-1091. DOI: https://doi.org/10.21273/HORTSCI.32.6.1087.

Rai, I., Bachheti, R. K., Saini, C. K., Joshi, A., & Satyan, R. S. (2016). A review on phytochemical, biological screening and importance of Wild Apricot (Prunus armeniaca L.). Oriental Pharmacy and Experimental Medicine, 16(1), 1-15. DOI: https://doi.org/10.1007/s13596-015-0215-5.

Ruiz, D., Egea, J., Tomás-Barberán, F. A., & Gil, M. I. (2005). Carotenoids from new apricot (Prunus armeniaca L.) varieties and their relationship with flesh and skin color. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 53(16), 6368-6374. DOI: https://doi.org/10.1021/jf0480703.

Sass-Kiss, A., Kiss, J., Milotay, P., Kerek, M. M., & Toth-Markus, M. (2005). Differences in anthocyanin and carotenoid content of fruits and vegetables. Food Research International, 38(8-9), 1023-1029. DOI: https://doi.org/10.1016/j.foodres.2005.03.014.

Sochor, J., Zitka, O., Skutkova, H., Pavlik, D., Babula, P., Krska, B., Horna, A., Adam, V., Provaznik, I., & Kizek, R. (2010). Content of phenolic compounds and antioxidant capacity in fruits of apricot genotypes. Molecules, 15(9), 6285-6305. DOI: https://doi.org/10.3390/molecules15096285.

Su, C., Zheng, X., Zhang, D., Chen, Y., Xiao, J., He, Y., ... & Shi, X. (2020). Investigation of sugars, organic acids, phenolic compounds, antioxidant activity and the aroma fingerprint of small white apricots grown in Xinjiang. Journal of Food Science, 85(12), 4300-4311. DOI: https://doi.org/10.1111/1750-3841.15523.

Uğur, Y., Erdogan, S., Yilmaz, I., & Basgel, S. (2018). Variation of quantitative composition of phenolic compounds in the apricot (Prunus armeniaca L.) leaves during the growth seasons. J Nat Prod Plant Resour, 8(1), 33-9.

Yılmaz, K. U., & Gürcan, K. (2012). Genetic diversity in apricot. In M. Caliskan (Ed.), Genetic Diversity in Plants (pp. 249-270).

Yuan, Z., Chen, X., He, T., Feng, J., Feng, T., & Zhang, C. (2007). Population genetic structure in apricot (Prunus armeniaca L.) cultivars revealed by fluorescent-AFLP markers in southern Xinjiang, China. Journal of Genetics and Genomics, 34(11), 1037-1047. DOI: https://doi.org/10.1016/S1673-8527(07)60117-9.

___

APA Saridas, M. A. & Ağcam, E. (2021). Iğdır yöresinde yetiştirilen ‘Teberze’ ve ‘Ağerik’ kayısı (Prunus armeniaca L.) çeşitlerine ait detaylı meyve kalite içerikleri . Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi , 25 (2) , 214-224 . DOI: 10.29050/harranziraat.911823
Harran Tarım ve Gıda Bilimleri Dergisi
  • Yayın Aralığı: Yılda 4 Sayı
  • Yayıncı: Harran Üniversitesi

6.6b279

Sayıdaki Diğer Makaleler

Adana ve Osmaniye illeri yerfıstığı üretim alanlarında Yeşilkurt, Helicoverpa armigera (Hübner) (Lepidoptera: Noctuidae)’nın yaygınlığı, bulaşıklık oranları ve popülasyon değişimi

Mahmut BADEMCİ, Erdal SERTKAYA

Orta Fırat Vadisinde antepfıstığı bahçelerinde kışlayan böcek (Arthropoda: Insecta) biyoçeşitliliği

Yeliz SABUNCU, Mehmet MAMAY, İnanç ÖZGEN

Şanlıurfa ve Adıyaman illerinde yerel asma çeşitlerindeki fitoplazmaların 16s rDNA gen bölgesine dayalı filogenetik ve in silico RFLP analizleri ile tespiti ve moleküler karakterizasyonu

Eray ŞİMŞEK, Mehmet GÜLDÜR

Bağcılıkta farklı terbiye sistemlerinin karşılaştırılması

Remziye ÖZEL, Baver ESER

Lavanta (Lavandula angustifolia Mill.)’da çelikle çoğaltmada uygun çelik tipi ve IBA dozunun belirlenmesi

Ebru ÇİÇEK, Abdulhabip ÖZEL

Bazı makarnalık buğday genotiplerinde (Triticum durum L.) artan su stresinde morfolojik ve fizyolojik tepkilerin incelenmesi

Büşra AKIN, Merve BAYHAN, Remzi ÖZKAN, Prof. Dr. Cuma AKINCI

Samsun Tekkeköy ilçesindeki süt sığırcılık işletmelerinin yapısal özellikleri ve hijyen koşulları

Ali KAYGISIZ, İhsan ÖZKAN

Kakao yağının kristalleşme davranışı üzerinde kayma hızı ve soğutma hızının etkileri

Gülten ŞEKEROĞLU, Ahmet KAYA

Iğdır yöresinde yetiştirilen ‘Teberze’ ve ‘Ağerik’ kayısı (Prunus armeniaca L.) çeşitlerine ait detaylı meyve kalite içerikleri

Mehmet Ali SARİDAS, Erdal AĞCAM

Mısır unu ilavesinin pandispanya tipi keklerin morfogeometrik, fonksiyonel ve tekstürel özelliklerine etkisi

Mehmet KÖTEN, Ahmet Sabri ÜNSAL