Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ulusal Gravite Ağı'nın (KUGA-2001) oluşturulması

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC) Ulusal Gravite Ağı'nın oluşturulması projesi kapsamında Türkiye Ulusal Gravite Ağı'nın, ikisi aynı zamanda mutlak gravite noktası olan üç noktasından (ANKARA, KONYA, GÜVERCİNLİK) yararlanarak KKTC Ercan Havaalanı'nda seçilen bir noktaya havayolu ile gravite değeri taşınmıştır. Yapılan göreli gravite ölçülerinde iki adet La Coste & Romberg G-model gravimetre (G-347 ve G-379) kullanılmıştır. Sekiz noktadan oluşan KKTC Ulusal Gravite Ağı'nın (KUGA) oluşturulmasında Ercan Havaalanı'nda tesis edilen nokta başlangıç (datum) olarak alınmıştır. KUGA'ya dayalı olarak, homojen dağılmış 105 yatay kontrol ağı noktasında bölgesel gravite ölçüsü yapılmıştır. Yapılan göreli ölçülerin değerlendirilmesinde, ilk aşamada okuma değerleri herbir alet için üretici firma tarafından belirlenmiş olan katsayı tabloları kullanılarak gravite değerlerine çevrilmiş ve bu değerlere gel-git düzeltmesi getirilmiştir. İkinci aşamada drift etkisi (gravimetrelerdeki zamana bağlı değişim) düzeltilmiştir. Son olarak, gel-git ve drift düzeltmesi getirilmiş ölçülerin dengelemesi yapılmıştır. Yapılan dengelemenin ana unsurlarını; ölçüler (ölçülen bazlardaki gravite ölçü farkları), bilinmeyen parametreler (nokta gravite değerleri ve her bir gravimetre için ölçek parametresi) ve ağın datumunu belirlemek için kullanılan bilinen parametreler (sabit ve hatasız alınan ANKARA ve KONYA noktalarının gravite değerleri) oluşturmaktadır. Nokta gravite değerlerinin dengeleme sonrası standart sapmaları 0.01 mGal ile 0.05 mGal arasında değişmektedir.

Establishment of the National Gravity Network-2001 of Turkish Republic of Northern Cyprus

Within the project of establishment of the National Gravity Network of Turkish Republic of Northern Cyprus (TRNC), gravity value was transferred by airway to a selected benchmark at the Ercan airport in TRNC with respect to the three Turkish National Gravity Network points (ANKARA, KONYA, GÜVERCİNLİK), two of which are absolute gravity points as well. Two G-model La Coste & Romberg gravity meters (G-347 ve G-379) were used for relative gravity observations. The benchmark at Ercan airport was selected as starting point (datum) for establishment of TRNC National Gravity Network (NGNT), consisting eight gravity points. Regional gravity measurements were carried out at homogenously distributed 105 horizontal control network points, based on NGNT. During the process of the relative gravity measurements, at the first step, readings were converted into gravity values by using the constant tables, which were provided for each gravity meter by the manufacturer, and gravity values were corrected due to tide correction. At the second step, gravity values were corrected due to drift effect (the change in gravitymeters caused by time). At last, the measurements, which were corrected for tide and drift effects, were adjusted. Measurements (the gravity differences on the measured bases), unknown parameters (gravity values of the benchmarks and scale parameter for each gravity meter) and known parameters that were used to determine the datum of the network (gravity values of the ANKARA and KONYA benchmarks, fixed and errorless) are the main components of the adjustment. The standart deviations of the point gravity values after adjustment, vary between ±0.01 mGal and ±0.05 mGal.

___

/1/ Ayhan, M.E., C. Demir, Y. Çağlar : Yeni Türkiye Birinci Derece Gravite Ağı, İç Rapor Jeof-98-2, Jeodezi Dairesi Başkanlığı, Harita Genel Komutanlığı, Ankara, 1998.

/2/ Demir, C. : Kişisel katkı, Harita Genel Komutanlığı, Ankara,2001.

/3/ Harita Genel Komutanlığı, Jeodezi Dairesi Başkanlığı: Gravite Çalışmaları Teknik Talimatı, (HGK : MST/125-11), Harita Genel Komutanlığı, Ankara,1992.

I 4l LaCoste & Romberg: Instruction Manual for Model G and D Gravity Meters, 1998.

/5/Torge,W.: Gravimetry, Walter de Gruyter, Berlin, 1989.

/6/ Torun, A. : Gravite Ağı'run İyileştirilmesi : Ara sonuç raporu, Teknik Rapor, Jeodezi Dairesi Başkanlığı, Harita Genel Komutanlığı, Ankara, 1997.

/7/ Tscherning,C.C: Description of the GRAVSOFT Package, Geophysical Institute,University of Copenhagen, 1994.

/8/ Wilmes, H., Kılıçoğlu, A. : Final Report of the Absolute Gravity Campaign 1996 in Turkey. Internal Report (not published). Department of Geodesy, General Command Of Mapping, Ankara, Turkey, 1997.

___