ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARI OLAN EBEVEYNLERİN YAŞAMLARINDA ALGILADIKLARI STRESİ YORDAYAN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ*

Bu araştırmada, çocuk ve aile ile ilgili bazı değişkenlere göre sosyal destek, evlilik uyumu, ailede çocukla ilgili iş bölümünün, 6-12 yaşları arasındaki zihinsel engelli çocuklara sahip ebeveynlerin yaşamlarında algıladıkları stresin önemli yordayıcıları olup olmadığı incelenmiştir. Araştırma örneklemini 6-12 yaşları arasındaki zihinsel engelli çocuklara sahip 200 ebeveyn (124 anne, 76  baba) oluşturmuştur. Araştırmaya katılan ebeveynlerin stres algıları “Algılanan Stres Ölçeği” , sosyal destek algıları, “Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği”, evlilik uyumları “Evlilikte Uyum Ölçeği” , çocuk ile ebeveynlerin bazı  kişisel, demografik bilgileri de araştırmacı tarafından geliştirilen “Kişisel Bilgi Formu” aracılığıyla değerlendirilmiştir. Regresyon analizi sonuçları, evlilik uyumunun bağımlı değişkenin tek anlamlı yordayıcısı olduğunu ortaya  koymuştur. Sosyal destek ve çocukla ilgili işbölümü değişkenlerinin zihinsel engelli çocuklara sahip ebeveynlerin algıladıkları stresin anlamlı yordayıcıları olmadığı saptanmıştır.

THE EXAMINATION OF PREDICTING FACTORS OF PERCEIVED STRESS OF PARENTS WITH MENTAL RETARDED CHILDREN

ACT This study is designed to determine, according to some variables, the role of social support, marital adjustment and child-related division of labor in predicting stress of parents with mentally retarded children between the ages of 6-12. The sample of the research consisted of 200 parents (124 mothers, 76 fathers) having mentally retarded children aged between 6-12. Participants were administered three self-report questionnaires in order to assess perceived stress of parents (Perceived Stress Questionnaire), perceived social support of parents (Multidimensional Perceived Social Support Questionnaire), and marital adjustment (Marital Adjustment Questionnaire). In addition, personal and demographic information about children and parents were obtained by using a demographic form developed by the researcher. Results of the regression analyses revealed that marital adjustment was the only significant predictor among the independent variables. Neither social support nor child related labor of division were significant predictors of perceived stress of parents with mentally retarded child/children.

Kaynakça

Akkök, F., Askar, B. & Karancı, N. (1992). Özürlü bir çocuğa sahip anne-babalardaki stresin yordanması, Özel Eğitim Dergisi,1992, 1 (2), 8-12

Aslan, Ç. (2010). Zihinsel engelli çocuğu olan anne-babaların psikolojik Belirtileri, sosyal destek algıları ve stresle başa çıkma tarzlarının karşılaştırılması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.

Aysan, F.& Özben, Ş.( 2007) Engelli Çocuğu Olan Anne Babaların Yaşam Kalitelerine İlişkin Değişkenlerin İncelenmesi. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 22, 1-6

Bahar, A., Bahar, G., Savaş, H., Parlar, S. (2009). Engelli çocukların annelerinin depresyon ve anksiyete düzeyleri ile stresle başa çıkma tarzlarının belirlenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 4 (11), 97-112

Bailey, B., Golden, Roberts, J. &Ford, A. (2007). Maternaldepression and developmental disability :research critique, Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Disabilities Research Reviews, 13, 321-29

Bailey, D. (2007).Introduction: family adaptation to intellectual and developmental disabilities, Mental Retardation and Developmental Disabilities Research Reviews, 13, 291- 92

Bilal, E.& Dağ, İ. (2005). Eğitilebilir zihinsel engelli olan ve olmayan çocukların annelerinde stres, stresle başa çıkma ve kontrol odağının karşılaştırılması. Çocuk ve Ruh Sağlığı Dergisi, 12, 2, 56-58

Bütün, B. (2010). Toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifinden çocuk bakımı hizmetleri: farklı ülke uygulamaları. Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi, Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, Ankara.

Büyüköztürk, Ş. (2004). Sosyal Bilimler Için Veri Analizi El Kitabı, Ankara: Pegem Yayınevi Coşkun, Y. & Akkaş, G. (2009). Engelli çocuğu olan annelerin sürekli kaygı düzeyleri ile sosyal destek algıları arasındaki ilişki. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 10, (1), 213-227

Çürük, N. (2008). Ankara İl Merkezi’nde Bulunan Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı İş Okullarında 1. ve 4. sınıfa devam eden zihinsel engelli çocukların annelerinin kaygı ve sosyal destek düzeylerinin karsılastıkları problemlere göre incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.

Dereli, F. & Okur, S. (2008). Engelli çocuğa sahip ailelerin depresyon durumunun belirlenmesi. Yeni Tıp Dergisi, 25, 164-158

Duygun, T. &Sezgin, N. (2003). Zihinsel engelli ve sağlıklı çocuk annelerinde stres belirtileri, stresle başa çıkma tarzları ve algılanan sosyal desteğin tükenmişlik düzeyine olan etkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 2003, 18 (52), 37 - 52

Erhan, G. (2005). Zihinsel engelli çocuğu olan annelerin umutsuzluk, kararsızlık, sosyal destek algıları ve gelecek planlarının incelenmesi, Ankara Üniversitesi, Ankara.

Eker, D. & Arkar, H. (1995). Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği’nin faktör yapısı,

geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikoloji Dergisi, 34, 45-55

Eker, D., Arkar, H. & Yaldız, H.(2001). Çok boyutlu algılanan sosyal destek ölçeğinin gözden geçirilmiş formunun faktör yapısı,geçerlik ve güvenirliği. Türk Psikiyatri Dergisi, 12 (1):17-25

Emerson, E., Robertson, J. & Wood, J. (2003). Levels of psychological distress experienced by family carers of children and adolescents with intellectual disabilities in an urban conurbation. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 17, 77-84

Emerson, E., Hatton, C., Llewellyn,G., Blacher, J. & Graham, H. (2006). Socio-economic position, household composition, health status and indicators of the well-being of mothers children with eand without intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disability Research, 12, 862-873

Ersoy, Ö. & Çürük, N. (2009). Özel gereksinimli çocuğa sahip annelerde sosyal desteğin önemi. Aile ve Toplum Dergisi, 5 (17), 104-110

Emerson, E., Robertson, J. & Wood, J. (2003). Levels of psychological distress experienced by family carers of children and adolescents with intellectual disabilities in an urban conurbation, Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities,17, 77-84

Emerson, E., Hatton, C., Llewellyn,G., Blacher, J.& Graham, H. ( 2006). Socio-economic position, household composition, health status and indicators of the well-being of mothers children with eand without intellectual disabilities, Journal of Intellectual Disability Research, 12, 862-873

Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F.& Dereboy, Ç.(2009). Algılanan Stres Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması :

Güvenirlik ve geçerlik analizi (Yayınlanmamış makale)

Feldman, M., Varghase, J., Ramsay, J. & Rajska,D. (2002). Relationship between social support, stress anad mother-child interactions in mothers with in intellectual disabilities. Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 15 (4), 314-323

Fırat, S. 2000. Otistik ve zihinsel özürlü çocukların annelerinde, kaygı, depresyon,aleksitimi ve genel psikolojik değerlendirme. Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi. Çukurova Üniversitesi, Adana.

Frey, K.S., Greenberg, M.T. and Fewell, R. (19899. Stress and coping among parents of handicapped children: A multidimensional approach. American Journal on Mental Retardation, 94, 240-249.

Girli, A., Yurdakul, A., Sarısoy, M.& Özekes, M. (1998).Zihinsel engelli ve otistik çocukların ebeveynlerine yönelik grup danışmanlığının depresyon, benlik saygısı ve tutumlarına

www.isikozelegitim.com/index2.php?id=22&alt_id=7 - 38k

İnternetten 11.11.08 tarihinde

alınmıştır. Girli, A.(2005). Otistik çocukların ailelerin yönelik grup rehberliğinin anne babaların depresyon ve benlik saygısına etkisi. İnternetten 11.11.08 tarihinde alınmıştır. www.isikozelegitim.com/index2.php?id=22&alt_id=7 - 38k

Hatton, C., Emerson, E., Graham, H, Blacher, J. & Llewellyn, G. (2010). Changes in family composition and marital status in families with a young children with cognitive delay. Journal of Apllied Research in Intellectual Disabilities, 23 14-26

Kağıtçıbaşı, Ç. (1998). Kültürel Psikoloji: Kültür bağlamında insan ve aile. İstanbul: Altan Yayıncılık

Kahriman, İ. & Bayat, M. (2008). Özürlü çocuğa sahip ebeveynlerin yaşadıkları güçlükler ve algıladıkları sosyal destek düzeyleri, ÖZ-VERİ Dergisi, 5 (1).

Kersh,J., Hedvat, T., Crom, P& Warfield, M. (2006). The contribution of marital quality to

the well-being of parents of children with developmental disabilities. Journal of Intellectual

Disability Research, 12, 883-893

Kaner, S. (2004). Engelli çocukları olan anne-babaların algıladıkları stress, sosyal destek ve yaşam doyumlarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri, İnternetten 01.08.2010 tarihinde alınmıştır. http: www.acıkarsiv.edu.tr

Karaçengel, B. (2007). Zihinsel engelli çocuğa sahip anneler ile sağlıklı çocuğa sahip annelerin atılganlık ve suçluluk-utanç düzeyleri açısından karşılaştırılması.Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Karadağ, G. (2009). Engelli çocuğa sahip annelerin yaşadıkları güçlükler ile ailede algıladıkları sosyal destek ve umutsuzluk düzeyleri. TAF, Preventive Medicine , Bulletin, 8 (4) .

Karasar, N. (1998). Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım

Kersh,J. , Hedvat, T., Crom, P& Warfield, M. (2006). The contribution of marital quality to the well-being of parents of children with developmental disabilities, Journal of Intellectual Disability Research, 12, 883-893

Kışlak, Tutarel, Ş.(1999). Evlilikte uyum ölçeğinin güvenirlik ve geçerlik çalışması. 3P Dergisi, 7(1), 50-57

Küçüker, S (1993). Özürlü çocuk ailelerine yönelik psikolojik danışmanlık hizmetleri. Özel Eğitim Dergisi, 1 (3), 23-29

Küçüker, S. (2001). Erken eğitimin gelişimsel geriliği olan çocukların anne-babalarının stres ve depresyon düzeyleri üzerindeki etkisinin incelenmesi. Özel Eğitim Dergisi, 3(1), 1-11

Meral, B. (2006). Babaların zihinsel engelli çocuklarının yetiştirilmesine yönelik katılım durumlarının belirlenmesi.Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Mutlu, A. Akmeşe, P.& Günel, M (2010). Değişik özür seviyesindeki serebral palsili çocukların annelerinin depresyon düzeyleri farklı mıdır? Yeni Tıp Dergisi, 27, 87-92

Meaden, H., Halle, J.& Ebata, A. (2010). Families with children who have autism Spectrum disorders: stres and support. Council for Exceptional Children.77, 7-36.

Natan, K. ( 2007). Zihinsel engelli çocuğu olan ve olmayan annelerin depresyon ve kaygı düzeyleri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi, İstanbul.

Okanlı, A., Ekinci, M., Gözüağca, D. & Sezgin, S. (2004). Zihinsel engelli çocuğa sahip ailelerin yaşadıkları psikososyal sorunlar. Uluslarararası İnsan Bilimleri Dergisi, 1-8

Risdal, D. & Singer,G. (2004). Marital adjustment in parents of children with disabilities: a historical review and meta-analysis, Research & Practice for Persons with Severe Disabilities, 29 (2), 95-103

Sarıhan, C. (2007). Engelli çocuğa sahip olan ve olmayan annelerin aile işlevleri ile yalnızlık düzeylerinin incelenmesi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.

Seral, E. G. (1998). Mother characteristics the encougrament of sex typed activities in preschool children. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Boğaziçi Üniversitesi, İstanbul.

Siklos, S. & Kerrns, K. (2006). Assessing need for social support in parents of children with

autism and down syndrome, Journal of Autism Development Disorders 36, 921–933

Simmerman, S. & Blacher, J. &Baker, B. (2001). Fathers’ and mothers’ perceptions of father involvement in families with young children with a disability. Journal of Intellectual & Developmental Disability, 26 (4), 325-338

Stoneman, Z., Payne, S & Floyd, F. (2006) Marital adjustment in families of young children with disabilities: associations with daily hassles and problem-focused coping. American Journal on Mental Retardation, 111, (1), 1-14.

Sucuoğlu, B (1996). Kaynaştırma programlarında anne-baba katılımı, Özel Eğitim Dergisi, 2(2), 25-43

Şardağ, S.( 2010). Zihinsel engelli çocuklara sahip annelerin stresle başa çıkma tarzları ve aile sosyal desteğinin evlilik uyumlarını yordaması. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.

Şardoğan, M & Karahan, F. (2006). Evli bireylere yönelik bir insan ilişkileri beceri eğitimi programının evli bireylerin evlilik uyumu düzeylerine etkisi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 2, 89-102

Şener, A. & Terzioğlu, G.

a. Arkadaşlık ilişkilerinin evlilik uyumu üzerindeki etkisi, 20.01.2010 tarihinde internetten alınmıştır. http: www. sdergi.hacettepe.edu.tr/arkadaslikiliskilerievlilikuyumu. Pdf 2008b. Bazı sosyodemografik değişkenler ile iletişimin eşler arası uyuma etkisinin araştırılması, Aile ve Toplum Dergisi, 13, 7-21

Toros, F. (2002). Zihinsel ve/veya bedensel engelli çocukların annelerinin anksiyete, depresyon, evlilik uyumunun ve çocuğu algılama şeklinin değerlendirilmesi. Türkiye Klinikleri Psikiyatri Dergisi, 3 (2), 45-52

Toros, F. (2002). Zihinsel ve/veya bedensel engelli çocukların annelerinin anksiyete, depresyon, evlilik uyumunun ve çocuğu algılama şeklinin değerlendirilmesi.Türkiye Klinikleri Psikiyatri Dergisi, 3 (2), 45-52

Öner, N.(2006). Türkiye’de Kullanılan Psikolojik Testlerden Örnekler.(Genişletilmiş İkinci Baskı) İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi

Özekes, M., Girli, A.,Yurdakul, A. & Sarısoy, M. (1998). Evlilik ilişkisinde engelli bir çocuğa sahip

www.isikozelegitim.com/index2.php?id=22&alt_id=e - 38k rolü.

İnternetten 11.11.08 tarihinde

alınmıştır. Özşenol, F., Işıkhan, V., Ünay, V., Aydın, H. İ., Akın, R. & Gökçay, E. (2003).Engelli çocuğa sahip ailelerin aile işlevlerinin değerlendirilmesi.Gülhane Tıp Dergisi, 45 (2), 156-64

Uğuz, Ş., Toros, F., İnanç,B. & Çolakkadıoğlu, O. (2004). Zihinsel ve/veya bedensel engelli çocukların annelerinin anksiyete, depresyon ve stres düzeylerinin incelenmesi. İnternetten 25.11.08 tarihinde alınmıştır. http://www.klinikpsikiyatri.org/files/journals/1/185.pdf

Yurdakul, A.& Girli, A. (1998). Engelli çocuğu olan ailelerin sosyal destek örüntüleri ve

bunun psikolojik sağlık ile ilişkisi, İnternetten 11.11.08 tarihinde alınmıştır.

http://www.isikozelegitim.com/uploads/File/Ebeveynlerin%20Sosyal%20Destek%20Oruntule ri.pdf

White, N. & Hastings, R. (2004). Social and Professional support for parents of adolescents with severe intellectual disabilities, Journal of Applied Research in Intellectual Disabilities, 17, 181-190

Waieland, N & Baker, L. (2010). The role of marital quality and spousal support in

behaviour problems of children with and without intellectual disability. Journal of Intellectual Disability Research, 54 ( 7), 620–633

Kaynak Göster

APA Köksal, G , Kabasakal, Z . (2012). ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARI OLAN EBEVEYNLERİN YAŞAMLARINDA ALGILADIKLARI STRESİ YORDAYAN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ* . Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi , (32) , 71-91 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/deubefd/issue/25119/265246

3246 3627

Arşiv
Sayıdaki Diğer Makaleler

KAYNAŞTIRMAYA YERLEŞTİRİLEN ZİHİN YETERSİZLİĞİ VEYA OTİSTİK ÖZELLİKLERİ OLAN ÖĞRENCİLERİN OKUL YAŞANTILARI VE AKRANLARIYLA İLİŞKİLERİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİ

Alev Girli, Selin Atasoy

SINIF ÖĞRETMENİ ADAYLARININ KÜTÜPHANE KULLANMA ALIŞKANLIKLARININ GELİŞTİRİLMESİ: BİR EYLEM ARAŞTIRMASI

Tuncay Canbulat, Semiha Kula, Mehmet Şahin, Merve Tamtürk, Açelya Pelin Eskicioğlu

ZİHİNSEL ENGELLİ ÇOCUKLARI OLAN EBEVEYNLERİN YAŞAMLARINDA ALGILADIKLARI STRESİ YORDAYAN FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ*

Güler Köksal, Zekavet Kabasakal

Lise Öğrencilerinin Mesleki Kararsızlıkları İle Kariyer İnançları Arasındaki İlişki

Funda Akkoç

GÖRSEL, İŞİTSEL VE KİNESTETİK ÖZELLİĞE SAHİP 8. SINIF ÖĞRENCİLERİNİN SOSYO-KÜLTÜREL YAPIYA GÖRE BAŞARILARININ, TUTUMLARININ VE KAYGILARININ İNCELENMESİ

Cenk KEŞAN, Deniz KAYA, Şafak YETİŞİR

FEN FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ VE EĞİTİM FAKÜLTESİ KİMYA ÖĞRETMENLİĞİ SON SINIF ÖĞRENCİLERİNİN KİMYA ALAN BİLGİLERİ VE ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE YÖNELİK TUTUMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

Melis Arzu Uyulgan, Mehmet Kartal

ORTAÖĞRETİM 9. SINIF KİMYA DERSİ “BİLEŞİKLER” ÜNİTESİ İLE İLGİLİ KAVRAM YANILGILARININ İKİ AŞAMALI KAVRAMSAL ANLAMA TESTİ İLE TAYİNİ

Özge Özbayrak, Mehmet Kartal

Millî Eğitim Bakanlığı Taşra Örgütlerinin Değişmeye Direnme Eğilimleri Üzerine Bir Araştırma (Konya İli Örneği)

Süleyman Doğru, Mustafa Uyar

ÇOCUKLAR İÇİN ÖZ-YETERLİK ÖLÇEĞİNİN GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK ÇALIŞMASI

Bülent Baki Telef, Rengin Karaca

OKUL ÖNCESİ DÖNEM ÇOCUKLARINA SUNULAN MONTESORRİ VE MANDALA EĞİTİMİNİN GÖRSEL ALGILAMA DAVRANIŞLARINA ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Sunay Yıldırım, Berrin Akman, Erhan Alabay