Kriz sonrası bilgi yayılımı ve sosyal medya kullanım özellikleri: Batı karadeniz sel felaketi ağına dair bir analiz

Bu araştırmanın amacı Twitter platformu örneğinde kriz sonrası dönemde bilgi akışı üzerinde en etkili aktörleri bulmak ve kullanıcıların sosyal medya özellikleri ile bilgi akışını kontrol etme arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Çalışmanın amacını gerçekleştirmek için Batı Karadeniz Bölgesinde 11 Ağustos 2021 tarihinde başlayan aşırı yağışlar sonucunda yaşanan sel ve su baskınları krizi sonrası dönemde Twitter platformundan çalışmanın verileri toplanmıştır. Verilere sosyal ağ analizi ve uygun istatistiksel analizler uygulanarak kullanıcıların sosyal medya özelliklerinden takipçi ve takip edilen hesap miktarı ile bilgi akışı özelliklerinden derece merkeziliği ve arasındalık merkeziliği arasındaki ilişkilere yönelik hipotezler test edilmiştir. Bulgular takipçi miktarı fazla olan kullanıcıların sel felaketi ile ilgili daha fazla bağlantı ya da bilgi aldığını, bu durumun da kullanıcının ağda daha etkili olmasına neden olduğunu göstermiştir. Twitter platformunda takip miktarı yüksek kullanıcıların sel felaketi ile ilgili düşük miktarda bağlantı ya da bilgi aldığını bu durumunda ağdaki konumunu gösteren arasındalık merkeziliği ölçütüne olumsuz olarak yansıdığını ortaya koymuştur. Çalışmada krizde sosyal medya üzerinden bilginin yayılımı esnasında ilişkilendirilecek etkili kullanıcıların (influencer) sosyal medya özellikleri ve ağdaki özelliklerinin dikkate alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Post-crisis information dissemination and social media usage characteristics: An analysis of the west black sea flood disaster network

The main purpose of this research is to find who the most influential actors are regarding post-crisis information flow in the example of the Twitter platform and to reveal the relationship between users’ social media traits and their control of the flow of information. In this context, the article examines the number of followers and accounts followed based on users’ social media traits and tests the hypotheses regarding the relationships between in-degree and out-degree centrality measures, as well as betweenness centrality. In order to realize the study’s purpose, study data were collected from the Twitter platform during the post-flood and flooding crisis periods that had resulted from the heavy rains that started on August 11, 2021 in the Western Black Sea Region. The article has applied social network analysis and appropriate statistical analyses to the obtained data, with the findings showing that users with many followers received more links or information about the flood disaster, which caused those users to be more effective in the network. However, users with many followers on the Twitter platform were revealed to receive a low number of connections and little information about the flood, which negatively reflected on the betweenness centrality criterion that shows their position in the network. As a result, the study has concluded that the social media characteristics of influential users is associated with the dissemination of information through social media during times of crisis and that their characteristics within the network should be considered.

___

  • Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) a, (2021, 12 Ağustos). Yaşanan Sel ve Su Baskınlarına Müdahale Çalışmaları 2.218 Personel ile Devam Ediyor [Basın Bülteni]. https://www.afad.gov.tr/yasanan-sel-ve-su-baskinlarina-mudahale-calismalari-2218-personel-ile-devam-ediyor. google scholar
  • Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) b, (2021, 01 Eylül). Bartın, Kastamonu ve Sinop’ta Meydana Gelen Yağışlar Hakkında-18.00 [Basın Bülteni]. https://www.afad.gov.tr/bartin-kastamonu-ve-sinopta-meydana-gelen-yagislar-hakkinda---1-9-1800 google scholar
  • Ateş, N. B. & Baran, S. (2020). Kriz iletişiminde sosyal medyanın etkin kullanımı: Covid-19 salgınına yönelik Twitter analizi. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi (Kilad), 16, 66-99. Retrieved from https:// dergipark.org.tr/tr/pub/kilad/issue/57944/787103 google scholar
  • Austin, L., Liu, B. F., & Jin, Y. (2012). How audiences seek out crisis information: Exploring the social-mediated crisis communication model. Journal of Applied Communication Research, 40(2), 188-207. https://doi.org/10. 1080/00909882.2012.654498 google scholar
  • Avşar, B. (2021). Uluslararası haber kanalı TRT World’ün Covid-19 küresel pandemi kriz döneminde sosyal medya kullanımı. TRT Akademi Dergisi, 11(6), 132-155. https://doi.org/10.37679/trta.827453 google scholar
  • Aydemir, A. (2021). İtibarın yönetilememesi ve yıkıma götüren süreç: Soma maden kazası örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 1104-1127. https://doi.org/10.32709/akusosbil.882011 google scholar
  • Aytekin, Ç. (2020). İki aşamalı akış kuramı bağlamında Instagram’daki ünlü destekçiler üzerine bir örnek olay çalışması. İletişim Çalışmaları Dergisi, 6(1), 23-46. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/icd/issue/57774/824900 google scholar
  • Balta Peltekoğlu, F. (2012). Halkla ilişkiler nedir?. Beta Basım. google scholar
  • Balta Peltekoğlu, F., & Tozlu, E. (2018). Kurumsal sosyal sorumluluk kampanyalarının dijital paydaşları: Sosyal medya fenomenleri. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 285-299. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.421085 google scholar
  • Bamakan, S. M. H., Nurgaliev, I., & Qu, Q. (2019). Opinion leader detection: A methodological review. Expert Systems with Applications, 115, 200-222. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2018.07.069 google scholar
  • Bauman, Z. (2014). Siyaset arayışı. (T. Birkan, Trans.). Metis Yayınları. google scholar
  • Bektaş, A. (2013). Kamuoyu, iletişim ve demokrasi. Bağlam Yayıncılık. google scholar
  • Bennett, L., & Manheim, J. B. (2006). The one-step flow of communication. The ANNALS of the American Academy of Political and Social Science, 608(1), 213-232. https://doi.org/10.1177/00027162062922 google scholar
  • Bourse, M., & Yücel, H. (2012). İletişim bilimlerinin serüveni. Ayrıntı Yayınları. google scholar
  • Butts, C. T. (2008). Social network analysis: A methodological introduction. Asian Journal of Social Psychology, 11, 13-41. https://doi.org/10.1111/j.1467-839X.2007.00241.x google scholar
  • Carroll, A. B., & Buchholtz, A. K. (2008). Business andsociety: Ethics andstakeholder management (7th ed.). South-Western Cengage Learning. google scholar
  • Castells, M. (2009). The rise of network society (2nd ed.). Wiley-Blackwell. google scholar
  • Coombs, W. T. (2010). The Handbook of crisis communication. W. T. Coombs, S. J. Holladay (Ed.), Parameters for crisis communication (pp. 17-54). Wiley-Blackwell. google scholar
  • Coombs, W. T. (1999). Information and compassion in crisis responses: A test of their effects. Journal of Public Relations Research, 11 (2), 125-142. https://doi.org/10.1207/s1532754xjprr1102_02 google scholar
  • Coombs, W. T. (2015). Ongoing crisis communication: Planning, managing and responding (4th ed.). SAGE Publications. google scholar
  • Coulson, J. (2009). The strength of weak ties in online social network [Unpublished Master Thesis]. University of Missouri-Columbia. https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/5349/research.pdf?sequence=3 google scholar
  • Çerçi, Ü. Ö., Canöz, N., & Canöz, K. (2020). Covid-19 krizi döneminde bilgilendirme aracı olarak sosyal medya kullanımı. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 44, 184-198. Retrieved from https://dergipark. org.tr/tr/pub/susbed/issue/61826/925088 google scholar
  • Dijk, J. V. (2016). Ağ toplumu. (Ö. Sakin, Trans.). Kafka-Epsilon Yayıncılık. google scholar
  • Dubois, E., & Gaffney, D. F. (2014). The multiple facets of influence: Identifying political influentials and opinion leaderson Twitter. American Behavioral Scientist, 58(10), 1260-1277. https://doi.org/10.1177/0002764214527088 google scholar
  • Everett, M. G., & Borgatti, S.P. (1999). The centrality of groups and classes. The Journal of Mathematical Sociology, 23(3), 181-201. https://doi.org/10.1080/0022250X.1999.9990219 google scholar
  • Fearn-Banks, K. (2007). Crisis communications: A casebook approach (3rd ed.). Routledge. google scholar
  • Gitlin, T. (1978). Media sociology: The dominant paradigm. Theory and Society, 6(2), 205-253. Retrieved from https://www.jstor.org/stable/657009 google scholar
  • Gökmen, Y. (2020). Ağ analizi teori ve uygulamalar. Ç. Baskıcı, Y. Ercil & S. Atan (Ed.), Ağ analizinin matematiksel temelleri (pp.51-122). Seçkin Akademik ve Mesleki Yayınlar. google scholar
  • Gruber, A.D., Smerek, E.R., Thomas-Hunt, C.M., & Erika, H.J. (2015). The real-time power of Twitter: Crisis management and Leadership in an age of social media. Business Horizons, 58, 163-172. https://doi. org/10.1016/j.bushor.2014.10.006 google scholar
  • Güngör, N. (2011). İletişim kuramlar yaklaşımlar. Siyasal Kitabevi. google scholar
  • Gürbüz, S., & Şahin, F. (2016). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri felsefe-yöntem-analiz. Seçkin Yayıncılık. google scholar
  • Gürsakal, N. (2009). Sosyal ağ analizi. Dora Yayınları. google scholar
  • Güz, N., & Demirtaş, Z. G. (2019). Yeni medya çağında siyasi konuşma ve kanaat önderliği: 24 Haziran cumhurbaşkanlığı seçimi örneği. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İletişim Fakültesi Akademik E-Dergi, 7, 1-19. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/yenimedya/issue/56886/798645 google scholar
  • Hansen, D. L. (2011). Exploring social media relationships. On the Horizon, 19(1),43-51. https://doi. org/10.1108/10748121111107726 google scholar
  • Hansen, D., Shneiderman, B., & Smith, M. A. (2011). Analyzing social media networks with NodeXL: Insights from a connected world. Morgan Kaufmann-Elsevier. google scholar
  • Hayes, A. F. (2018). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. The Guilford Press. google scholar
  • Huckfeldt, R., Johnson, P.E., & Sprague, J. (2004). Political disagreement. Cambridge University Press. google scholar
  • Kanılmaz, A. (2021). Kriz dönemlerinde liderlerin Twitter kullanımı: Koronavirüs pandemisi Türkiye örneği. Maltepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 8(1), 3-27. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/iled/ issue/63332/892522 google scholar
  • Karsak, B., & Sancar, G.A. (2017, Mayıs, 4-5). Halkla ilişkilerde yeni nesil kanaat önderleri kullanımı: Snapchat üzerine niteliksel bir araştırma. 1. Uluslararası iletişimde yeni yönelimler konferansı [Konferans]. İstanbul, Turkey. google scholar
  • Katz, E. (1957). The two-step flow of communication: An up-to-date report on an hypothesis. The Public Opinion Quarterly, 21(1), 61-78. https://doi.org/10.1086/266687 google scholar
  • Kim, J. (2017). How did the information flow in the #AlphaGo hashtag network? A social network analysis of the large-scale information network on twitter. Cyberpsychology, Behavior and Social Networking, 20(12), 746752. https://doi.org/10.1089/cyber.2016.0572 google scholar
  • King, K. K. & Wang, B. (2021). Diffusion of real versus misinformation during a crisis event: A big data-driven approach. International Journal of Information Management. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2021.102390 google scholar
  • Liu, B. F., Jin, Y. Briones, R., & Kuch, B. (2012). Managing turbulence in the blogosphere: Evaluating the blog-mediated crisis communication model with the American Red Cross. Journal of Public Relations Research, 24(4), 353-370. https://doi.org/10.1080/1062726X.2012.689901 google scholar
  • Jensen, K. S. (2014). Crisis communication on social media. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Aalborg University. https://projekter.aau.dk/projekter/files/206515915/Speciale.pdf google scholar
  • Jin, Y., & Liu, B. F. (2010). The blog-mediated crisis communication model: Recommendations for responding to influential external blogs. Journal of Public Relations Research, 22(4), 429-455. https://doi. org/10.1080/10627261003801420 google scholar
  • Jin, X. (2020). Exploring crisis communication and information dissemination on social media: Social network of hurricane Irma tweets. Journal of International Crisis and Risk Communication Research, 3(2), 179-210. https:// doi.org/10.30658/jicrcr.3.2.3 google scholar
  • Masngut, N., & Mohamad, E. (2021). Association between public opinion and Malaysian Government communication strategies about the covid-19 crisis: Content analysis of image repair strategies in social media. Journal of Medical Internet Research, 23(8):e28074. https://doi.org 10.2196/28074 google scholar
  • Netten, N., & vanSomeren, M. (2011). Improving communication in crisis management by evaluating the relevance of messages. Journal of Contingencies and Crisis Management, 19(2), 75-85. https://doi. org/10.1111/j.1468-5973.2011.00636.x google scholar
  • Özkök, C. K. (2021, August 14). Sel felaketinin yaşandığı bazı bölgelerde 48 saatteki yağış miktarı, 1 yıllık toplam yağışın 3’te 2’sini buldu. Anadolu Ajansı. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/sel-felaketinin-yasandigi-bazi-bolgelerde-48-saatteki-yagis-miktari-1-yillik-toplam-yagisin-3te-2sini-buldu/2335014#:~:text=Meteoroloji%20Genel%20 M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BCnden%20al%C4%B1nan%20bilgiye,2’si%20olarak%20 kay%C4%B1tlara%20ge%C3%A7ti. google scholar
  • Perse, E. M. (2001). Media effects and society. Lawrence Erlbaum Associates Publishers. google scholar
  • Posos Devrani, A. E. (2021). Twitter’ın farklı iletişim uygulamalarında eşzamanlı araçsallaşması: Covid-19 pandemisinde Dr. Fahrettin Koca’nın Twitter paylaşımlarının analizi. OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(Pandemi Özel Sayısı), 3522-3541. https://doi.org/10.26466/opus.884602 google scholar
  • Procopio, C. H., & Procopio, S. T. (2007). Do you know what it means to miss New Orleans? internet communication, geographic community and social capital in crisis. Journal of Applied Communication Research, 35(1), 67-87. https://doi.org/10.1080/00909880601065722 google scholar
  • Robinson, P. J. (1976). Interpersonal influence in election campaigns: Two step-flow hypotheses. The Public Opinion Quarterly, 40(3), 304-319. https://doi.org/10.1086/268307 google scholar
  • Saqr, M., & Alamro, A. (2019). The role of social network analysis as a learning analytics tool in online problem-based learning. BMC Medical Education, 19(160). https://doi.org/10.1186/s12909-019-1599-6 google scholar
  • Sarı, A. ve Öztunç, M. (2021). Kriz iletişiminde sosyal medya: Koronavirüs krizinde Fahrettin Koca’nın Twitter kullanımı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 10(1), 801-818. https://doi.org/10.15869/ itobiad.817698 google scholar
  • Seitel, F. P. (2001). The practice of public relations (8th ed.). Prentice Hall. google scholar
  • Smith, M. A., Milic-Frayling, N., Shneiderman, B., Mendes, R. E., Leskovec, J., & Dunne, C. (2010). NodeXL: A free and open network overview, discovery and exploration add-in for excel 2007/2010. Social Media Research Foundation. google scholar
  • Solmaz, B., Binici Uygun, F., & Tavlan, H. (2021). Siyasal aktörlerin kriz dönemlerinde Twitter kullanımı: Covid-19 örneği. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 3(1), 138-157. Retrieved from http://ecider.cumhuriyet.edu.tr/ tr/pub/issue/63386/944867 google scholar
  • Stern, Eric K. (2017). Unpacking and exploring the relationship between crisis management and social media in the era of smart devices. Homeland Security Affairs, 13(4), Retrieved from https://www.hsaj.org/articles/13986 google scholar
  • Triantafillidou, A. & Yannas, P. (2020). Social media crisis communication in racially charged crises: Exploring the effects of social media and image restoration strategies. Computers in Human Behavior, 106, 106269. https:// doi.org/10.1016/j.chb.2020.106269 google scholar
  • Tunalı, V. (2016). Sosyal ağ analizine giriş. Nobel Akademik Yayıncılık. google scholar
  • Tutar, H. (2004). Kriz ve stres yönetimi. Seçkin Yayımcılık. google scholar
  • Tüz, M. (2008). Kriz yönetimi. Şah-Mat. google scholar
  • Uyar, A. (2018). Fikir liderinin ağızdan ağıza pazarlama yoluyla tüketici satın alma davranışı üzerindeki etkisi: Akıllı telefon kullanıcıları üzerine bir çalışma. Business & Management Studies: An International Journal, 6(2), 656-674. https://doi.org/10.15295/bmij.v6i2.264 google scholar
  • Vardarlıer, P., & Zafer, C. (2020). Social media and crisis management: The case study of Cambridge Analytica. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(özel sayı), 31-44. https://doi.org/10.18026/cbayarsos.491147 google scholar
  • Vukajlovic, V., Simeunovic, I., Behara, I., & Brzakovic, M. (2019). Importance of information in crisis management-statistical analysis. Industrija, 47(3), 37-53. https://doi.org/10.5937/industrija47-23274 google scholar
  • Wang, L., Schuetz, C. G., & Cai, D. (2021). Choosing response strategies in social media crisis communication: An evolutionary game theory perspective. Information & Management, 58(6), 103371. https://doi.org/10.1016/j. im.2020.103371 google scholar
  • WOMMA (2015). Influencer Handbook: The who, what, when, where, how and why of influencer marketing (4th ed.). Paine Publishing. https://painepublishing.com/wp-content/uploads/2015/06/Influencer-Handbook-v4-2. pdf adresinden 06 Aralık 2021 tarihinde alınmıştır. google scholar
  • Zhao, X., Zhan, M. M., & Jie, C. (2018). Examining multiplicity and dynamics of publics’ crisis narratives with large-scale twitter data. Public Relations Review, 44(4), 619-632. https://doi.org/10.1016/j.pubrev.2018.07.004 google scholar
  • Zhao, X., Zhan, M.M., & Liu, B. F. (2019). Understanding motivated publics during disasters: Examining message functions, frames, and styles of social media influentials and followers. Journal of Contingencies and Crisis Management, 27(4), 387-399. https://doi.org/10.1111/1468-5973.12279 google scholar