The Balance Between the Urban and the Rural in the Urartian Heartland

Sistematik bir şekilde ilerleyen iskânın geçerli başlangıç cümlesi olarak alabileceğimiz "yer çoraktı ve hiçbir şey yapılmamıştı" ifadesi gerek seçilen alanın durumu gerekse gerçekleştirilen işlerin vurgusu bakımından önemlidir. Öncülsüz kabul ettiğimiz Urartu kentlerinin inşasına başlanmadan zirai alt yapısı hazırlanmakta ve bu sıralama tüm krali kentler için geçerliliğini korumaktadır. Urartu için kent; sitadelindeki kralı ve aşağı yerleşmesindeki halkı bir araya getiren, etrafı surlarla çevrili sitadelinde saray kompleksi, tapınak kompleksi ve mezarları bulunan bir iskân biçimi olarak tanımlanabilir. Urartu kırsalı ise kentleri dışındaki her yerdir. Urartu kırsalı ile krali kentleri arasında birbirini tamamlayan bir köprünün varlığı "karşılıklı fayda ilkesiyle" açıklanabilir. Kırsal yerleşmeler, kentlerin ekonomilerinin ayakta kalabilmesi için gerekli unsurlar olmasının yanında kentler olmadan da varlıklarını sürdürebilmişlerdir. Urartu hanedanının Van Gölü Havzası'ndan ayrılışından sonra karakteristik olarak bölgede olduğunu bildiğimiz ve günümüzde de varlığını sürdüren kırsal yerleşmelerin herhangi bir merkezi erk tarafından idaresi hem kolay olmamış hem de hakimiyet altında tutulması önemli bir konu olmuştur.

The statement "The land was barren and nothing was built" can be considered as the com- mencing expression of the systematic settlement program, is important for both showing the in- hospitable geography of the area and stressing the projects undertaken: Foundation of a Urar- tian city always took place after agricultural infrastructure had been laid out and this was a rule for all royal cities. An Urartian city can be described as a settlement which brings a palace complex, a temple complex, tombs and the lower settlement populated by the common people in a citadel. Rural Urartu was every piece of land as soon as stepping out of its cities. The existence of a complementary bridge between Urartian countryside and royal cities can be explained by the "principle of mutual benefit". Although rural settlements were necessary elements for city econ- omies to survive, they managed to endure without them. Following the departure of Urartian dynasty from the Van Lake Basin, it was never easy for a central government to administer the rural settlements indigenous to the region which still exist today.

Kaynakça

Avcı, C., 2015 Van Gölü Havzası'nda Urartu İskân Politikası, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.

Bakırcı, M., 2007 Türkiye'de Kırsal Kalkınma Kavramlar-Politikalar-Uygulamalar, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara.

Başbakanlık Osmanlı Arşivi Mühimme Defterleri, No: 26, 28 safer 982/19 Haziran 1574 hüküm. No: 78 s.29.

Childe, V. G., 1983 Tarihte Neler Oldu, (çev. M. Tunçay, Alaeddin Şenel), Alan Yayıncılık, İstanbul.

Çilingiroğlu, A., 2013 "The Urartian City and Citadel of Ayanis: An Example of Interdependence", Cities and Citadels in Turkey: From the Iron Age to the Seljuks, Ancient Near Eastern Studies, Supplement 40, (eds. S. Redford- N. Ergin), Leuven: Peeters: 81-96.

Dinçol, A.M.- Kavaklı, E., 1979 "Karahan Köyünde Bulunan Dört Yeni Urartu Yazıtı/ Neuere Urartaeische Inschriften aus dem Dorfe Karahan", Anadolu Araştırmaları VI, İstanbul:15-32- Lev.I-Xa.

Emiroğlu, M., 1975, "Türkiye Coğrafi Bölgelerine Göre Yerleşmeleri ve Şehirli Nüfus", Coğrafya Araştırmaları Dergisi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Coğrafya Araştırmaları Enstitüsü Yayını, Ankara:125-158.

Erdoğan, S., 2006 Minua Kanalı ve Urartu Bahçeleri, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Arkeoloji Bölümü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Van.

Erzen, A., 1972 "Çavuştepe Kazıları", VII Türk Tarih Kongresi I, Ankara:66-69.

Geray, C., 1968 Türkiye'de Dağ ve Orman Köylerinin Yerleşme Sorunları, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, Cilt: 23-1, Ankara:1-38.

1978 "Köy düzeninde planlı Çalışmalar", Şehircilik Sorunlar Uygulama ve Politika, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları, No 412, Ankara:797-938.

Kanar, M., 2003 Örnekli Etimolojik Osmanlı Türkçesi Sözlüğü, Derin Yayınları, İstanbul.

Konyar, E. - Avcı, C. - Genç, B. - Akgün, R.G. - Tan, A., 2013 "Excavations at the Van Fortress, the Mound and the Old City of Van in 2012", Colloquium Anatolicum Anadolu Sohbetleri XII, İstanbul:193-210.

2014 "Eski Van Şehri, Kalesi ve Höyüğü Kazıları 2012 Yılı Çalışmaları," 35. Kazı Sonuçları Toplantısı II. Cilt, Ankara:358-370.

2015 "Van Kalesi/Tuspa Horhor Çesmesi", Colloquium Anatolicum Anadolu Sohbetleri 14, Ege Yayınları, İstanbul: 66-75.

Göney, S., 1984 Şehir Coğrafyası I, İstanbul.

Payne, M. R., 2006 Urartu Çiviyazılı Belgeler Kataloğu, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul.

Salvini, M., 2008 Corpus Dei Testi Urartei (Documenta Asiana 8), Volume 1, Roma. (CTU) Selen, Hamit Sadi, 1945 "Türkiye'de Köy Yerleşmeleri ve Şehirleşme Hareketleri", Türk Coğrafya Dergisi, Yıl III, Sayı: VII-VIII, Ankara:97-110.

Tunçdilek, N., 1986 Türkiye'de Yerleşmenin Evrimi, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü, İstanbul.

Yakar, J., 2011 "Etnoarkeolojik Veriler Işığında Doğu Anadolu'nun Urartu Döneminde Sosyo Ekonomik Yapısı" Urartu Doğu'da Değişim, Yapı Kredi Yayınları, K. Köroğlu- E. Konyar (eds.), İstanbul:126-145.

Zimansky, P.E- E.C. Stone, 2004 "Urartian City Planning at Ayanis." In A View from the Highlands: Archaeological Studies in Honour of Charles Burney, edited by Antonio Sagona. Ancient Near Eastern Studies Supplement 12. Louvain: Peeters Press: 233-243.

Kaynak Göster