Roma’nın Anadolu’daki Doğu Sınırında Bulunan Karargahlar Üzerine Bir İnceleme

Roma İmparatorluğu, sınırlarını genişletmeye ve yeni eyaletler kurmaya başladığı dönemden itibaren sınır hattı üzerinde bir çok yere askeri yapılar inşa etmiştir.M.S. 1.yy’dan sonra imparatorluğun doğu sınırı olan Fırat nehir hattı da, askeri yapılarla donatılmıştır.Fakat burada Hadrianus Duvarı gibi kesintisiz bir tahkimat görülmez. 1970’li yıllardan itibaren Fırat Nehri üzerine inşa edilen barajlar sebebiyle gerçekleştirilen kurtarma kazıları ile birlikte, o zamana kadar fazla bilgi sahibi olmadığımız askeri yapılar tespit edilmiştir. Bu çalışmanın amacı, tespit edilmiş olan ve Türkiye sınırları içerisinde kalan Roma Dönemi Fırat nehir hattı savunmasına ait karargâhların, arkeolojik veriler yardımıy- la bir değerlendirmesini yapmak; askeri mimarinin sınırlara göre değişiminin nedenlerini anlamaya çalışmak ve daha sonraki çalışmalar için doğu sınır hattı ile ilgili araştırma zeminini oluşturabilmektir.

The Roman Empire built military structures on many frontiers from the beginning of the period they started extending their borders and establishing new provinces. Since the 1st c. A.D., the Euphrates River borderline, the Eastern frontier of the Empire, was equipped with military structures. However, there is no continuous fortification observed in this area as in the case of Hadrian’s Wall. Thanks to the rescue excavations carried during the construction of dams on the Euphrates River in the 1970s, military stru- ctures, which were not well known by that time, were identified. Accordingly, the aims of this study are: to make an assessment of the Roman military quarters in the Euphrates River defense line identified in the borders of Turkey with the help of archaeological data; to try to understand the reasons of the change in the military architecture according to the borders; and to establish grounds for further studies of the eastern borderline of the Empire.

Kaynakça

Ammianus Marcellinus 1902 Rerum Gestrarum Libri,(The Roman History of Ammianus ftarcellinus, During the Reigns of the Emperors Constantius, Julian, Jovianus, Valentinian, and Valens), (çev. C. D. Yonge), Londra.

Flavius Iosephus 1969 Bellum Iudaicum,(The Jewish War), (ed. H. St. J. Thackeray), Loeb Classical Library, Londra.

Procopius 1949 De Aedificiis, (Buildings), (çev. H. B. Dewing), The Loeb Classical Library, Londra.

Suetonius De Vita Caesarum (Çevrimiçi), http://www.thelatinlibrary.com/suet.html

Tacitus 1962 Annales,(The Annals), (çev. C. H. Moore ‐ J. Jackson),The Loeb Classical Library, Londra.

Historiae, (The Histories), (çev. C. H. ftoore ‐ J. Jackson), The Loeb Classical Library, Londra.

Modern Kaynaklar Cowan, R. 2015 Roman Legionary AD 284-337: The Age of Diocletian and Constantine the Great.

Edwell, P. M. 2008 Between Rome and Persia. The Middle Euphrates, Mesopotamia and Palmyra under Roman Control, Routledge ftonographs in Classical Studies, Londra ve New York.

Gregory, S. -1996 a. Roman Military Architecture on the Eastern Frontier from AD 200-600-II, Amsterdam.

Gregory, S. -1996b. “Was There an Eastern Origin for the Design of Late Roman Fortifications? Some Problems for Research on Forts of Rome’s Eastern Frontier. The Roman Army in the East”, (ed.

D. L. Kennedy), Journal of Roman Archaeology Sup. 18: 169-209.

D. L. Kennedy),-1997. Roman Military Architecture on the Eastern Frontier from AD 200-600-III, Amsterdam.

Hartmann, M., M. A. Speidel, v.d. -1999. “Roman ftilitary Forts at Zeugma” Kazı Sonuçları Toplantısı 20, 25-29 ftayıs 1998 Tarsus: 417–425.

Hartmann, M., M. A. Speidel, v.d.-2000. “Roman ftilitary Forts at Zeugma”, Kazı Sonuçları Toplantısı 21, 24-28 ftayıs 1999 Ankara: 337–340.

Hartmann, M., M. A. Speidel, v.d. -2001. “Roman ftilitary Forts at Zeugma”, Kazı Sonuçları Toplantısı 22, 23-26 ftayıs 2000 İzmir: 255–259.

Hartmann, M., M. A. Speidel, v.d.-2003. “The Roman Army at Zeugma: Recent Research Results”, Zeugma Interim Reports, Journal of Roman Studies Sup. 51:100-126.

Hartmann, M., M. A. Speidel, v.d.-2013. “ftilitary Installations at Zeugma: An Overview of the Swiss Archaeological Investigations, 2001–2003”, Excavations at Zeugma III, (ed. W. Aylward), California: 381-392.

Hodgson, N. 1989 “The East as Part of the Wider Roman Imperial Frontier Policy”, Eastern Frontier of the Roman Empire I, (ed. D. H. French, C. S. Lightfoot), BAR 553: 177-191.

Kaya, D. 2017 Roma’nın Anadolu’daki Doğu Sınırı: Karargahlar, Köprüler ve Yol Ağlarının Arkeolojik Açıdan İncelenmesi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.

Lightfoot, C. S. -1990. “Satala Yüzey Araştırması, 1989”, Araştırma Sonuçları Toplantısı 8, 28 ftayıs-1 Haziran 1990, Ankara: 299-311.

Lightfoot, C. S. -1998. “Survey Work at Satala: A Roman Legionary Fortress in North-East Turkey”, (ed. R. ftatthews), Ancient Anatolia: Fifty Years’ Work by the British Institute at Ankara: 273-284.

Mitford, T. B. -1974 a. “Biliotti’s Excavations at Satala”, Anatolian Studies 24: 221-244.

Mitford, T. B.-1974b. “Some Inscriptions from the Cappadocian Limes” Journal of Roman Studies 64: 166–183.

Mitford, T. B.-1977. “The Euphrates Frontier in Cappadocia”, Studien zu den Militärgrenzen Roms II, 38, Köln: 501-511.

Mitford, T. B.-1988. “The Roman Frontier on the Upper Euphrates”, (ed. R. ftatthews), Ancient Anatolia: Fifty Years’ Work by the British Institute at Ankara, Londra.

Özgüç, N. 2009 Samsat: Sümeysat, Samasota, Kumaha, Hahha, Hahhum, Ankara.

Pollard, N., J. Berry 2012 The Complete Roman Legions.

Russel, J. R. 1987 Zoroastrianism in Armenia, Harvard Iranian Studies 5, Cambridge- ftassachusetts.

Sartre, M. 2008 “The Integration of the Client States and the Process of Provincialization”, Cambridge Ancient History XI: 635-641.

Serdaroğlu, Ü. 1977 Aşağı Fırat Havzasında Araştırmalar 1975: Surveys in the Lower Euphrates Basin, O.D.T.Ü. Aşağı Fırat Projesi, Ankara.

Tırpan, A. 1986 “Samosata Aşağı Şehir Sur Duvarları”, Araştırma Sonuçları Toplantısı 6, 26-30 ftayıs 1986, Ankara, 1986.

Wagner, J. 2003/2004 “Samosata und Seleukeia am Euphrat/Zeugma. Entdeckung und zweiter Untergang römischer Grenzstädteam Euphrat,” Nürnberger Blätter zur Archäologie 20: 131-155.

Yıldırım, E. 2011 Pers Hakimiyetinin Bitiminden Bizans Hakimiyetinin Başlangıcına Kadar Olan Dönemdeki Antik Çağ Yazarlarının Eserlerinde Orta Fırat Bölgesi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Eskiçağ Tarihi Bilim Dalı (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Konya.

URL 1: http://www.limes2015.org/limes/roman-frontiers-and-world-heritage/

URL 2: HARTftANN, ft, ft.A. SPEIDEL 2003: “The Investigations in 2003 ’At fteydanı’ and Surroundings”, Mavors-Institut für Antike Militargeschichte.(Çevrimiçi), http://www.mavors.org/PDFs/ Zeugma2003.pdf

Kaynak Göster