TÜRK CEZA HUKUKUNDA NON-REFOULEMENT PRENSİBİ

Geri verme kurumu ve non-refoulement prensibi arasındaki bağlantının anlaşılması, insan haklarının korunması bakımından oldukça önemlidir. Ne yazık ki bu bağlantı Türk yasa koyucusu ve uygulayıcısı tarafından anlaşılamamıştır. Bu nedenle non-refoulement prensibinin, Türk hukuk sistemindeki ve uluslararası hukuktaki durumunun incelenmesi elzem hale gelmiştir. Çalışmamızda öncelikle geri verme kurumunun amacı, Türk hukuk sistemindeki gö- rünümü incelenecektir. Ayrıca geri vermenin bir sınırı olarak non-refoulement ilkesi de açıklanacaktır. İkinci bölümde ise asıl inceleme konumuz olan 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 18. maddesinin üçüncü fıkrası ve uluslararası hukukun etkisi paralelinde bu fıkra kapsamında nasıl bir denetim yapılması gerektiği incelenecektir. Üçüncü ve son bölümde ise geri verme kurumuna yönelik uluslararası etkileri analiz etmeye çalışacağız

NON-REFOULEMENT PRINCIPLE IN TURKISH CRIMINAL LAW

Understanding the link between extradition and non-refoulement principle is substantial for protecting human rights. Unfortunately this link couldn’t have been understood by Turkish legislator and practitioners. For this reason examining the conjuncture of nonrefoulement principle in Turkish law and also in international law is crucial. In the first part of this study, the status in Turkish law, the purpose of extradition will be explained. Nonrefoulement principle will be explained as a limit of extradition either. In the second part of the study, the article 18/3 of Turkish Penal Code (Law no. 5237) and the ideal practice of this article in aspect of international law which are the main subjects of this study will be examined. In the third and the last part, the influences of international law on extradition will be analyzed.

Kaynakça

ARTUÇ, Mustafa/AKKAYA, Çetin/GEDİKLİ, Cemil; 2006-2007-2008 İçtihatları İle Türk Ceza Kanunu, 2. Baskı, Ankara 2008

BAYRAKTAR, Köksal; Siyasal Suç, İstanbul 1982

BİNGÖLLÜ KILCI, Mehveş; “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihadında Yabancı- lar, Mülteciler ve Sığınmacılar”, s.10. Danıştay Başkanlığı tarafından düzenlenen 23 Mart 2012 tarihli Göç ve İltica Hukuku Konferansı'nda sunulan tebliğ, http://www. yargitay.gov.tr/abproje/belge/sunum/conf7/MBingolluKilci_aihm MulteciDurumu. pdf (son erişim: 14/01/2013)

Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği; Mültecilerin Hukuki Statüsüne İlişkin 1951 Sözleşmesi ve 1967 Protokolü Çerçevesinde Mülteci Statüsünün Belirlenmesinde Uygulanacak Ölçütler ve Usuller Hakkında Elkitabı, 1998

ÇELİKEL, Aysel/ÖZTEKİN GEGEL, Günseli; Yabancılar Hukuku, 16. Baskı, İstanbul 2010 ÇİÇEKLİ, Bülent; Uluslararası Hukukta Mülteciler ve Sığınmacılar, Ankara 2009 (Mülteciler ve Sığınmacılar)

ÇİÇEKLİ, Bülent; “İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi Kararı”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sayı: 62 (“AİHM Kararı”)

DONAY, Süheyl; “Suçluların İadesinde Yeni Gelişmeler”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 50, Sayı: 1-4

DÖNMEZER, Sulhi/ERMAN, Sahir; Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku Genel Kısım Cilt: III, 12. Baskı, İstanbul 1997

EKŞİ, Nuray; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Abdolkhani ve Karimnia – Türkiye Davası, İstanbul 2010 (Abdolkhani ve Karimnia – Türkiye Davası)

EKŞİ, Nuray; Yabancılar Hukukuna İlişkin Temel Konular, 3. Baskı, İstanbul 2011 (Yabancılar Hukuku)

ERCAN, İsmail; Ceza Hukuku Genel Hükümler, 7. Baskı, İstanbul 2012

ERDEM, Mustafa Ruhan; Avrupa Birliği Hukuku'nun Üye Devletlerin Ceza ve Ceza Muhakemesi Hukukuna Etkileri, Ankara 2004

ERGÜL, Ergin; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türk Hukuku'nda Sınır Dışı Etme, Geri Gönderme ve Geri Verme, Ankara 2012 (Sınır Dışı Etme, Geri Gönderme ve Geri Verme)

ERGÜL, Ergin; Teori ve Uygulamada Suçluların İadesi ve Hükümlülerin Nakli, Ankara 2003 (Suçluların İadesi)

GÖZÜBÜYÜK, Şeref/GÖLCÜKLÜ, Feyyaz; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Uygulaması, 10. Baskı, Ankara 2013

GÜLER, Ülkü; Türk Hukukunda Geri Verme, T.C. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2010

GÜROL, Çağdaş; “Suç ve Suçluluğun Milletlerarası Etkinliğinin Artmasına Karşı Ceza İşlerinde Adli Yardımlaşma”, Suç ve Ceza, Yıl: 2009, Sayı: 3

HAKERİ, Hakan; Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. Baskı, Ankara 2013

İÇEL, Kayıhan/DONAY, Süheyl; Karşılaştırmalı ve Uygulamalı Ceza Hukuku Genel Kısım 1. Kitap, 5. Baskı, İstanbul 2006

KASAPOĞLU TURHAN, Mine; “İdari Yargıda Yürütmenin Durdurulması Kanunla Sınırlandırılması ve Sınırlandırmanın Sınırları”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, Yıl: 2012

KÖMÜRCÜ, Mehmet/ÇALIŞKAN, Yusuf; “Suçluların İadesinin Uluslararası Hukukta Düzenlenişi ve Siyasi Suç İstisnasının Terörizmle Mücadeledeki Rolü”, Ankara Barosu Dergisi, Yıl: 56, Sayı: 4, 1999

MALKOÇ, İsmail; Açıklamalı Türk Ceza Kanunu, 1. Cilt, 4. Baskı, Ankara 2013

MERAN, Necati; “Suçluların Geri Verilmesi”, İstanbul Barosu Dergisi, Cilt 82, Yıl: 2008, Sayı: 1

ÖNOK, R. Murat; Uluslararası Boyutuyla İşkence Suçu, Ankara 2006

ÖZGENÇ, İzzet; Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 5. Baskı, Ankara 2010

RUHİ, Ahmet Celal; “Türk Hukukunda Suçluların İadesi”, Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt VII, Yıl: 2003, Sayı: 1 – 2

SINAR; Hasan; “Siyasal Suç Üzerine Bir İnceleme”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, Cilt 58, Sayı: 1-2

STANBROOK, Ivor/STANBROOK, Clive; Extradition Law And Practice, 2. Baskı, Oxford 2000

ŞİMŞEK, Kemal; Yabancıların Türkiye'de Yargılanması ve Uluslararası Adli Yardımlaşma, Ankara 2014

TAN, Mehmet; TCK Genel Hükümler I. Cilt, Ankara 2011

TANERİ, Gökhan; Uluslararası Hukukta Mülteci ve Sığınmacıların Geri Gönderilmemesi (Non-Refoulement) İlkesi, Ankara 2012

TARHANLI, Turgut; “Sığınmacı, Mülteci ve Göç Konularına İlişkin Türkiye'deki Yargı Kararları Konusunda Hukuki Bir Değerlendirme”, Sığınmacı, Mülteci ve Göç Konularına İlişkin Türkiye'deki Yargı Kararları, 2. Baskı, İstanbul 2000

TEZCAN, Durmuş/ERDEM, Mustafa Ruhan/ÖNOK, R. Murat; Uluslararası Ceza Hukuku, Ankara 2009

TOKUZLU, Lami Bertan; “Avrupa Birliği Adaylık Sürecinde Türkiye ve Geri Gönderme Yasağı”, Stratejik Araştırmalar Dergisi, Genelkurmay Askeri Tarih Stratejik Etüt Başkanlığı Yayınları, Yıl: 6, Mayıs 2008, Sayı: 11

TOKUZLU, Lami Bertan; Non-refoulement Principle in a Changing European Legal Environment with Particular Emphasis on Turkey, A Candidate Country at the External Borders of the EU, Marmara Üniversitesi Avrupa Topluluğu Enstitüsü Avrupa Birliği Hukuku Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2006, http:// isay.icisleri.gov.tr/ortak_icerik/gib/Structure%2018%2010%202006%20tez%20 hardcopy.pdf (son erişim: 23/12/2012) (Non-Refoulement)

ULUGÖL, Haluk; Suçluların Geri Verilmesi ve Siyasi Suç, Ankara 2002

ULUTAŞ, Ahmet; “Suçluların Geri Verilmesinde Vatandaşlığı Rolü ve Türk Vatandaşlığı Kanununun 28 İnce Maddesinin Geri Verme Hukuku Bakımından Değerlendirilmesi”, Ankara Barosu Dergisi, Yıl: 2011, Sayı: 4 (“Vatandaşlığın Rolü”)

ULUTAŞ, Ahmet; “Türk Geri Verme Hukukunda Terminoloji Birliği İhtiyacı ve Bu Açıdan Türkiye-Tunus Sözleşmesi'nin Değerlendirilmesi”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt XVI, Yıl 2012, Sayı: 3 (“Terminoloji Birliği”)

UYAR, Lema; Birleşmiş Milletler'de İnsan Hakları Yorumları, İstanbul 2006

ÜNVER, Yener/HAKARİ, Hakan; Ceza Muhakemesi Hukuku, 1. Cilt, 6. Baskı, Ankara 2012

ÜNVER, Yener; “Uluslararası Normlar Bağlamında Suçluların Geri Verilmesi ve Türkiye”, Anayasa Yargısı Dergisi, Cilt 17, Yıl: 2000

YAŞAR, Osman/GÖKCAN, Hasan Tahsin/ARTUÇ, Mustafa; Yorumlu Uygulama Türk Ceza Kanunu, 2. Baskı, Cilt I, Ankara 2014

YILMAZ, Abdulhalim; “Mülteci Hukuku Açısından Uluslararası Hukukta “Geri Göndermeme” (Non-Refoulement) İlkesi”, http://www.amnesty.org.tr/ai/system/files/ Halim_Yilmaz_1.pdf (son erişim 24/12/2012)

YILMAZ, Ejder; Hukuk Sözlüğü, 9. Baskı, Ankara 2005

Yararlanılan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Kararları

A.D. and Others v. Turkey, Başvuru No. 22681/09, 22/07/2014

Abdolkhani and Karimnia v. Turkey, Başvuru No. 30471/08, 22/09/2009

Ahmadpour v. Turkey, Başvuru No. 12717/08, 15/06/2010

Al-Saadoon and Mufdhi v. U.K., Başvuru No. 61498/08, 02/03/2010

Amrollahi v. Denmark, Başvuru No. 56811/00, 11/07/2002

Asalya v. Turkey, Başvuru No. 43875/09, 15/04/2014

Bader and Kanbor v. Sweden, Başvuru No. 13284/04, 8/11/2005

Bozano v. France, Başvuru No. 9990/82, 18/12/1986

Dbouba v. Turkey, Başvuru No. 15916/09, 13/07/2010

İsmaili v. Germany, Başvuru No. 58128/00, 15/03/2001

Jabari v. Turkey, Başvuru No. 40035/98, 11/07/2000

J.E.D. v. U.K., Başvuru No. 42225/98, Tarih: 02/02/1999

Keshmiri v. Turkey; Başvuru No. 36370/08, 13/04/2010

Mamatkulov and Askarov v. Turkey, Başvuru No. 46827/99, 46951/99, 04/02/2005

Othman (Abu Qatada) v. U.K., Başvuru No. 8139/09, 09/05/2012

Salah Sheekh v. Netherlands, Başvuru No. 1948/04, 11/01/2007

Shamayev and Others v. Georgia and Russia, Başvuru No. 36378/02, 14/05/2005

Slivenko v. Latvia, Başvuru No. 48321/99, 09/10/2003

Soering v. U.K., Başvuru No. 14038/88, 07/07/1989

Tehrani and Others v. Turkey, Başvuru No. 32940/08, 41626/08, 43616/08, 13/04/2010

Yang Chun Jin Alias Yang Xiaolin v. Hungary, Başvuru No. 58073/00, 11/01/2001

Kaynak Göster