Yeni Medyada Çeviri Aracılığıyla Popülerleştirme: Düşünbil Örneği

Bu çalışmada, Düşünbil adında bir internet sitesi (www.dusunbil.com) örneği üzerinden dijital mecralar aracılığıyla yapılan çeviri eyleminin popülerleştirme açısından sunduğu olanaklar ele alınacaktır. Bilim metinlerinin popülerleştirilmesi, yeni medya ve toplum bilimleri metinleri çevirisi konularındaki tartışmalara değinen makale, internetteki çeviri projelerinin yeni ve melez metin türlerinin dolaşıma sokulmasındaki rolünü vurgulayacaktır. Metin çeviribilim alanında yeterince araştırılmamış iki alana katkı sunmayı amaçlamaktadır: bilimin popülerleştirilmesi ve toplum ve insan bilimleri metinleri çevirisi. Öte yandan, çeviribilimde popüler bilim metinlerinin çevirisi çoğunlukla doğa bilimleri metinlerine odaklanmıştır; bu makale ise konuyu toplum ve insan bilimleri açısından inceleyecektir. Popüler metinlere odaklanan Düşünbil Portal’da profesyonel olmayan gönüllü çevirmenler çalışmaktadır. Bu açıdan burada yapılan çeviri eylemi “topluluk çevirisi” bağlamında değerlendirilebilir. Çoğunlukla İngilizceden çevrilmiş bu metinlerin toplum bilimleri ve haber metinleri arasında bir yere konumlandırılması mümkündür, bazıları ise içerik ve biçem bakımından kişisel gelişim metinleri kategorisine girmektedir. Dijital mecraları bilimin popülerleştirilmesi açısından özellikle elverişli kılan özellik, okurlara bilgi edinirken hoş vakit geçirme fırsatı sunmalarıdır. Şimdiye kadar çoğunlukla geleneksel basılı mecralar- la sınırlı olan toplum ve insan bilimleri metinleri çevirisi, Düşünbil gibi projeler sayesinde bu alandaki bilgi birikiminin halka indirgenerek yayınlaşmasını kolaylaştırmaktadır. Kavramsal tartışmanın ardından Düşünbil sitesinde yayınlanan çeviriler, bunların kaynak metinleri ve ayrıca telif metinlerden derlenen örneklerle sitedeki bilgi aktarımı stratejileri açıklanacaktır. Popüler bilim metinlerinin ayırıcı özelliği olarak görülen “yakınlık,” yalnızca bir metinsel-dilsel özellik olarak değil, portalda bilgi aktarımı için kullanılan genel stratejiler çerçevesinde ele alınacaktır. Bunun dışında etkileşimlilik ve kavram açıklaması gibi özellikler örneklenecek, telif metinlerde uygulanan çeviri stratejileri irdelenecektir. 

Popularization through Translation in the New Media: The Case of Düşünbil

This study aims to explore the opportunities the new media present for the popularization of scientific knowledge through translation, based on the case study of a Turkish website called Düşünbil (www.dusunbil.com). The article will touch upon debates on science popularization, new media, and the translation of social sciences texts, highlighting the role of online translation projects in circulating new and hybrid genres. The contribution combines two under-researched topics in translation studies: popularization, and the translation of social sciences and humanities texts. On the other hand, TS research on popularization has so far mainly focused on natural sciences whereas this study concerns social sciences and humanities texts. Düşünbil Portal relies on non-professional volunteer translators for the translation of popular texts. In this respect, the translational action undertaken may be considered a case of “community translation.” These texts, translated almost exclusively from English, represent a mix of social sciences and journalism, some leaning towards self-help in terms of content and style. It is the convergent aspect of digital media that make them particularly amenable for popularization: the functions of information and entertainment converge on the internet. The translation of social sciences and humanities texts, hitherto largely confined to conventional print media, helps extend knowledge in these fields thanks to projects like Düşünbil. After a conceptual discussion, the paper will elaborate on strategies of knowledge mediation through examples drawn from translated texts, their source texts as well as texts written originally in Turkish and published on Düşünbil. Proximity, regarded to be the distinctive feature of popular science texts, will be addressed not only as a textual-linguistic feature but also in terms of the wider strategies of presenting information. Aspects such as interactivity and conceptual clarification will also be illustrated, followed by an examination of translation strategies employed on texts originally written in Turkish. 

___

  • Aksoy, B. (1999). Sosyal Bilimler Metinleri Çevirisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 16(2), 21- 27.
  • Bolter, J. D. & Grusin, R. (2000). Remediation: Understanding New Media. Cambridge, Mass.: MIT Press.
  • Calsamilgia, H. (2003). Popularization Discourse. Discourse Studies, 5(2), 139-146.
  • Calsamiglia, H. & van Dijk, T. (2004). Popularization Discourse and Knowledge about the Genome. Discourse & Society, 15(4), 369-389.
  • Cámara, L. & Espasa, E. (2011). The Audio Description of Scientific Multimedia. The Translator, 17(2), 415-437.
  • Cronin, M. (2013). Translation in the Digital Age. Abingdon and New York: Routledge.
  • de Botton, A. (2012). In Defense of Self-help Books. The Guardian. Retrieved 05.10.2018 from https://www. theguardian.com/commentisfree/2012/may/17/in-defence-of-self-help-books
  • Dewdney, A. & Ride, P. (2006). The New Media Handbook. London: Routledge.
  • Eker-Roditakis, A. (2010) Publishing Translations in the Social Sciences since the 1980s: An Alternative View of Culture Planning in Turkey. Saarbrücken: Lambert Academic Publishing.
  • Fenves, P. (2016). The Problem of Popularization in Benjamin, Shrödinger, and Heidegger circa 1935. The Germanic Review, 91, 112-125.
  • Flew, T. (2008). New Media: An Introduction (3rd edition). South Melbourne, Vic. and New York: OUP.
  • Forget, E. (2010). “At Best an Echo”: Eighteenth- and Nineteenth-Century Translation Strategies in the History of Economics. History of Political Economy, 42(4), 653-677.
  • Heim, M. H. & Tymowski, A. W. (2006) Guidelines for the Translation of Social Science Texts. American Council of Learned Societies. Retrieved 05.10.2018 from www.acls.org/sstp_guidelines.pdf
  • Hyland, K. (2005). Stance and Engagement: A Model of Interaction in Academic Discourse. Discourse Studies, 6(2), 173-191.
  • Hyland, K. (2010). Constructing Proximity: Relating to Readers in Popular and Professional Science. Journal of English for Academic Purposes, 9, 116-127.
  • Kress, G. (2003). Literacy in the New Media Age. London: Routledge.
  • Liao, M.-H. (2010). Influence of Translations on Non-translations: Popular Science as a New Genre in Taiwan. Perspectives: Studies in Translatology, 18(2), 127-140.
  • Liao, M.-H. (2011). Interaction in the Genre of Popular Science: Writer, Translator, Reader. The Translator, 17(2), 349-368.
  • Liao, M.-H. (2013). Popularization and Translation. In Y. Gambier & L. van Doorslaer (Eds) Handbook of Translation Studies, Volume 4 (pp. 130-133). Amsterdam and Philadelphia: John Benjamins.
  • Liao, M.-H. (2016). Popülerleştirme ve Çeviri. Trans. Cemre Zekiroğlu and Duygu Tekgül. In Y. Gambier & L. van Doorslaer, (Eds) Handbook of Translation Studies Online. Retrieved 05.10.2018 from https://benjamins.com/online/hts/articles/pop1.tr
  • Lister, M., Dovey, J., Giddings, S., Grant, I., & Kelly, K. (2003). New Media: A Critical Introduction. Abingdon: Routledge.
  • Littau, K. (2011). First Steps Towards a Media History of Translation. Translation Studies, 4(3), 261-281.
  • Littau, K. (2016). Translation’s Histories and Digital Futures. International Journal of Communication, 10, 907-928.
  • Luzón, M. J. (2013). Public Communication of Science in Blogs: Recontextualizing Scientific Discourse for a Diversified Audience. Written Communication, 30(4), 428-457.
  • McDonough Dolmaya, J. (2012). Analyzing the Crowdsourcing Model and its Impact on Public Perceptions of Translation. The Translator, 18(2), 167-91.
  • Mihalache, I. (2008). Community Experience and Expertise: Translators, Technologies and Electronic Networks of Practice. Translation Studies, 1(1), 55-72.
  • Myers, G. (2003). Discourse Studies of Scientific Popularization: Questioning the Boundaries. Discourse Studies, 5(2), 265-279.
  • O’Hagan, M. (2011). Introduction. In M. O’Hagan (Ed.) Translation as a Social Activity, Community Translation 2.0, New Series: Themes in Translation Studies, Linguistica Antverpiensa, 10, 11-23.
  • O’Hagan, M. and Ashworth, D. (2002). Translation-mediated Communication in a Digital World: Facing Challenges of Globalization and Localization, Clevedon: Multilingual Matters.
  • Olohan, M. (2012). Volunteer Translation and Altruism in the Context of a Nineteenth-Century Scientific Journal. The Translator, 18(2), 193-215.
  • Olohan, M. (2014). Why Do You Translate? Motivation to Volunteer and TED Translation. Translation Studies, 7(1), 17-33.
  • Price, J. (2008). Translating Social Science: Good versus Bad Utopianism. Target, 20(2), 348-364.
  • Scotto di Carlo, G. (2014). The Role of Proximity in Online Popularizations: the Case of TED Talks. Discourse Studies, 19(5), 591-606.
  • Scharrer, L., Rupieper, Y., Stadtler, M. & Bromme, R. (2016). When Science Becomes Too Easy: Science Popularization Inclines Laypeople to Underrate their Dependence on Experts. Public Understandings of Science, 26(8), 1003-1018.
  • Susam-Saraeva, Ş. (2010). Whose ‘Modernity’ is it Anyway? Translation in the Web-based Natural-birth Movement in Turkey. Translation Studies, 3(2), 231-245.
  • Tahir Gürçağlar, Ş. (2002). Translation as Conveyor: Critical Thought in Turkey in the 1960’s. Works and Days, 39/40, 20(1-2), 252-276.
  • Tahir Gürçağlar, Ş. (2008). The Politics and Poetics of Translation in Turkey, 1923-1960. Amsterdam and New York: Rodopi.
  • Tahir Gürçağlar, Ş. (2009). Translation, Presumed Innocent: Translation and Ideology in Turkey. The Translator, 15(1), 37-64.
  • Wallerstein, I. (1981). Concepts in the Social Sciences: Problems of Translation. In M. Gaddis Rose (Ed.)
  • Translation Spectrum: Essays in Theory and Practice (pp. 88-98). Albany: State University of New York Press.
  • Venuti, L. (1995). The Translator’s Invisibility: A History of Translation. London and New York: Routledge.
  • von Hippel, E. (2005). Democratizing Innovation. Cambridge, Mass.: MIT Press.
Çeviribilim ve Uygulamaları Dergisi-Cover
  • Yayın Aralığı: Yılda 2 Sayı
  • Başlangıç: 1991
  • Yayıncı: Hacettepe Üniversitesi
Sayıdaki Diğer Makaleler

Yeni Medyada Çeviri Aracılığıyla Popülerleştirme: Düşünbil Örneği

Duygu TEKGÜL

Çevrimiçi Çeviri Eğitimi: Bir Sertifika Programı Önerisi

Volga YILMAZ GÜMÜŞ

Çeviribilimde Ortak Zemin Arayışları: Disiplinin Gidişatına Özdüşünümsel Bir Bakış

Murat ERBEK

Tristram Shandy Beyefendi’nin Hayatı ve Görüşleri Adlı Eserin İngilizceden Türkçeye Çevirisine Bourdieu’nün Sosyolojik Kuramsal Çerçevesinden Bakış

Mehmet ERGUVAN

Osmanlı İmparatorluğunun ve Rusya İmparatorluğunun Ordu Sistemlerinin Farklılıkları Askeri Terminolojinin Çevirisine Engel midir? Osmanlı Terimleri asker, ser-asker, ser-kerde, ser-dâr örneği

Elvin ABBASBEYLI

Bir Fransız Yazını Çevirisinde Dil ve Söylem Çözümlemesi (Emile Zola’yı Anlamak ve Çevirmek)

Selim YILMAZ, Sultan Arzu AY

Çeviride Kayıplar Sorunu: Necîb Mahfûz’un Yevme Kutile’z-Za‘îm Adlı Eserinin Arapça ve İngilizceden Türkçeye Çevirisi ile Arapça Kaynak Metninin Karşılaştırmalı Bir İncelemesi

Musa YILDIZ, Gülfem KURT

Türkiye’de İşaret Dili Tercümanlığının Normları: Alan Üzerine Bir Ön İnceleme

İmren GÖKCE

Bir Kültürel Değişim Öznesi Olarak Tüccarzade İbrahim Hilmi Çığıraçan ve 1896-1963 Yılları Arasındaki Yayıncılık Faaliyetlerinde Tercüme Üzerine Söylemi

Sema ÜSTÜN KÜLÜNK

William Faulkner’ın The Sound and The Fury Eserinde Düşünce Biçeminin Türkçeye Aktarılması

Hilal ERKAZANCI DURMUŞ