EKİNÖZÜ LAHDİ ÜZERİNE İLK DEĞERLENDİRME

“Ekinözü Lahdi” 2012 yılının Mayıs ayında Kahramanmaraş-Ekinözü İlçesi’ne tarafımdan yapılan bir ziyaret sırasında Yukarı İçmeler Mevkii’ni gezerken dikkati çeken bir lahittir. Arkeolog gözüyle daha yakından incelemek ve farklı bir yapıya sahip olduğu düşünüldüğünden bu lahdi bilim dünyasına kazandırmak amacı ile çalışmaya başlanmıştır. Lahit 1995 yılında Ekinözü Belediyesi tarafından gerçekleştirilen bir inşaat kazısı sırasında ortaya çıkarılmıştır. Çıktığı anda herhangi bir rapor tutulmamış olmalıdır ki belediyede de lahit ile ilgili olarak yazılı kayıtlara rastlanmamıştır. Kazıyı gözlemleyenlerin ifadesine göre; lahdin ortaya çıkarıldığı alanda lahit ile aynı malzemeden yapılmış defne yaprağı şeklinde bir de tas ortaya çıkarılmış ancak bu tas kırılmış ve herhangi bir kayıt altına da alınmamış olduğundan ve bu tasın lahit ile ilişkili olup olmadığı kesinlik kazanmadığından değerlendirmeye alınmamıştır. Alanda yine çok sayıda pişmiş topraktan su künkleri ortaya çıkarılmıştır. Çalışmada lahdin bulunduğu alanda herhangi bir arkeolojik çalışma yapılmadığından nekropolis alanında mı ortaya çıktığı veya buraya taşınmış mı olduğu, ya da ölü gömme adetleri ve lahdin nekropoliste ne şekilde durduğu konusunda bir şeyler söylemek pek mümkün olmamıştır. Bundan dolayı sadece ikonografik ve kronolojik değerlendirilmesi yapılarak yerel üretim olup olmadığı konusu irdelenmiş ve sonraki dönemlerde kullanım şekillerine değinilmiştir. Bu makale ile Kahramanmaraş Müzesi kayıtlarında olmayan lahdin bilim dünyasına kazandırılması sağlanmış olacaktır. Belki bu sayede eserin müzeye taşınması veya envanterlenerek kayıt altına alınması, ayrıca bulunduğu alanda arkeolojik araştırmalar yapılması da sağlanacaktır.

THE FIRST EVALUATION ON THE EKİNÖZÜ SARCOPHAGUS

“Ekinözü Sarcophagus” is a sarcophagus that attracted my attention while visiting the Yukarı İçmeler region during a visit to Kahramanmaraş-Ekinözü district in May 2012. It has been started to work in order to examine it more closely by looking at with the eye of an archaeologist and to gain this sarcophagus to the scientific world since it is thought to have a different structure. The sarcophagus was uncovered during a construction excavation conducted by the municipality of Ekinözü in 1995. No reports might have been kept at the time of its excavation as there were no written records about the sarcophagus in the municipality. However, according to the testimony of those who observed this excavation; a bowl, which was in the form of the bay leaf made of the same material as the sarcophagus, was uncovered in the same area, but that stone was broken and was not recorded. It was not taken into consideration because it was not certain whether it was related to the sarcophagus. In the area, a large number of burnt clay water pipes were uncovered as well. In this study, since any archaeological research was not carried out in the area where the sarcophagus found, it was not possible to say anything about whether the sarcophagus was uncovered in the necropolis area or if it was moved here, or how the burial customs were made and how the sarcophagus stood in the necropolis. Therefore, it has been scrutinized whether it is a local production by just evaluating iconographically, and it is mentioned the ways in which they are used in the following periods. With this article, the sarcophagus which is not in the records of Kahramanmaraş Museum will be gained to the scientific world. Perhaps in this way, it will be possible to transfer the work to the museum or to be recorded by taking its inventory, as well as to carry out archaeological research in the area where it was found.

Kaynakça

Akçay 2007 T. Akçay, “Lahitlerin Tarihsel Gelişimi”. ARKEOİDEA Eski Çağ Bilimleri Dergisi 2/5 (2007) 22-26.

Akçay 2016 T. Akçay, Olba Mezarları. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi. Mersin 2016.

Akçay 2017 T. Akçay, Yunan ve Roma’da Ölü Kültü. Eds. E. Erten – M. Özyıldırım. Ankara 2017.

Asgari 1981 N. Asgari, “Uşak Seçikler ve Çevresinden Roma Çağı Lahitleri ve Mermer Ocakları”. Türk Arkeoloji Dergisi XXV/2 (1981) 11–47.

Aydın 2017 A. Aydın, “Adana Arkeoloji Müzesi’ndeki 6610 Numaralı Misis (Mopsuestia) Lahdi”. SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi 42 (2017) 27-43.

Bakır 2000 G. Bakır, Y. Ersoy, B. Hürmüzlü-Aytaçlar – N. İ. Hasdağlı, “1998 Yılı Klazomenai Çalışmaları”. 21. Kazı Sonuçları Toplantısı. Ankara (2000) 47-56.

Başaran 1998 C. Başaran, Arkeolojiye Giriş. Erzurum 1998.

Başgelen 2013 N. Başgelen, İskender Lahdi. İstanbul 2013.

Başol 2004 A. Başol, Kayseri Arkeoloji Müzesindeki Lahitler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi. Konya 2004.

Bayçın 2001 N. Bayçın, “Tarihin görkemli yapıtları arasında Arkeoloji Müzesi”. Skylife (2001) 26-35.

Çelik 2010 A. Çelik, Adana Müzesi Roma İmparatorluk Dönemi Lahitleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi. Adana 2010.

Çelik 2017 A. Çelik, Beycik ‘Fırıncık Mevkii’ Antik Yerleşimi: Topografyası, Şehirciliği, Mimarisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Akdeniz Üniversitesi. Antalya 2017.

Çelik 2018 A. Çelik, S. Atalay – F. Büyükyörük, “Hisarçandır’dan Ele Geçen Marcus Aurelius Kamoas ve Ailesine Ait Bir Lahit Mezar”. Phaselis IV (2013) 180- 198.

Eker 2013 F. Eker, “Kahramanmaraş’ın Tarihi Coğrafyasına Bir Bakış”. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi 10/2 (2013) 25-38.

Ergeç 1987 R. Ergeç, Anavarza Lahitleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi. Konya 1987.

Ergeç 2001 R. Ergeç, “Anazarbus Antik Kenti ve Nekropolü”. Eds. E. Jean, A. M.

Dinçol – S. Durugönül, La Cilicie: Espaces Et Pouvoirs Locaux (IIe millénaire av. J.-C. – IVe Siècle ap. J.-C.). İstanbul: Institut Français d'Études Anatoliennes-Georges Dumézil (2001) 389-410.

Gökhan – Kaya 2008 İ. Gökhan – S. Kaya, İlk Çağdan Dulkadirlilere Kadar Maraş. Kahramanmaraş 2008.

Işık 1977 F. Işık, “ZurDatierung desVerschollenen Girlandensapkophags aus Alaşehir”. Archaeologischer Anzeiger (1977) 380-383.

Işık 2015 F. Işık, “Arkeolojik Bulgular Işığında Milyas”. Anadolu/Anatolia 41 (2015) 187-237.

İbiş 2015 R. İbiş, “Çağlamaz “A” Tümülüsü’nde Bulunan Girlandlı Lahit Üzerine İlk Değerlendirmeler”. 5. Çorum Kazı ve Araştırmalar Sempozyumu. Çorum (2015) 239-252.

Koch – Wight 1988 G. Koch – K. Wight, Roman Funerary Sculpture Catalogue of the Collections: The J. Paul Getty Museum. California 1988.

Koch 2001 G. Koch, Roma İmparatorluk Dönemi Lahitleri. Çev. Z. Zühre İlkgelen, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul, 2001.

Koch 2010 G. Koch, Türkiye’deki Roma İmparatorluk Dönemi Lahitleri. Çev. B. Varkıvanç. Antalya 2010.

McCann 1978 A. M. McCann, The Roman Sarcophagi in the Metropolitan Museum of Art. New York 1978.

Michon 1921 E. Michon, “Sarcophage d'Anavarza”. Syria 2 (1921) 295-304.

Mustafa – Lovoya 2016 B. Mustafa – M. Chávet Lovoya, “New Discovery in Syrian Coast: Three Garland Sarcophagus”. Zephyrus 78 (2016) 211-220.

Pasinli 1989 A. Pasinli, İstanbul Archaeological Museum. İstanbul 1989.

Sağlan 2012 S. Sağlan, “A garland sarcophagus from Karaman”. Anodos: Studies of the Ancient World 12 (2012) 243-250.

Saltuk 1997 S. Saltuk, Arkeoloji Sözlüğü. İstanbul 1997.

Strocka 1996 V. M. Strocka, “Datierungskritierien kleinasiatischer Girlandensarkophage”. Archäologischer Anzeiger (1996) 455-473.

Turak 2005 Ö. Turak, Pamphilia Bölgesindeki Attika Tipi Lahitler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul 2005.

Turak 2011 Ö. Turak, Roma Dönemi Pamphylia Lahitleri ve Atölye Sorunu. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi. İstanbul 2011.

Ürkmez 2014 Ö. Ürkmez, “Eski Çağ’da Maraş ya da Marqašti Germanicia”. KSÜ Sosyal Bilimler Dergisi 11/2 (2014) 67-95.

Yılmaz 2002 F. Yılmaz, “Klazomenai Pişmiş Toprak Lahitlerinin Üretim ve Bezeme Teknikleri”. II. Uluslararası Pişmiş Toprak Sempozyumu. Eskişehir (2002) 76-82

Kaynak Göster