XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme

Öz Osmanlı hukuk literatüründe ceza davaları ve bu davaların muhakeme usulleri, infaz şekilleri, mahkeme sonuçlarının kayda geçirilmesi ve bu süreçlerde uygulanan bürokratik prosedür bir bütün olarak incelenmemiştir. Alanın önemli sorunlarından biri de ceza hukukunun ana konularından olan had ve kısas davalarında hâkim kararlarının sicillere kaydedilip edilmediği veya kadıların had ve kısas davalarında nihai kararı verme yetkilerinin olup olmadığıdır. Bazı hukukçu ve hukuk tarihçilerikadıların mahkemelerde gördükleri davaların sonucunda, verilen hükmün erken dönemlerde kaydedilmemesinden yola çıkarak kadıların sadece mahkeme safahatınıtescil edip bu tür davalarda hüküm vermedikleri kanaatine varmışlardır. Bu çalışmada Osmanlı mahkeme kayıtları ve Divan-ı Hümayun defter verileri esas alınarak İslamceza hukukunun had ve kısas cezası gerektiren suçlardan birisi olarak kabul ettiği katl davalarının örfî ve şerî hukuktaki yeri ve Osmanlı mahkemelerinde davanın nasılgörüldüğü, nasıl hüküm verildiği, verilen hükmün kayıt şekli ve cezaların örfî ve şerî hukuka göre infaz edilip edilmediği incelenecektir

Kaynakça

3 Numaralı Mühimme Defteri (966–968/1558–1560), Haz. Nezihi Aykut vd., Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü, Ankara 1993.Akgündüz, Ahmet, Şer‘iye Sicilleri: Mahiyeti, Toplu Kataloğu ve Seçme Hükümler, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, İstanbul 1989, c.II.Akkaya, Deniz, Üsküdar Kadılığı 420 Numaralı Şer‘iyye Sicili Defteri 1159-1160/1747- 1748, (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi), Marmara Üniversitesi, Sosyal BilimlerEnstitüsü, 1999.Akman, Mehmet, Osmanlı Ceza Muhakemesi Hukukuna Giriş: Tanzimat Öncesi Dönem, [y.y.], İstanbul 1988.………………..., Osmanlı Devleti’nde Ceza Yargılaması, Eren Yayınları, İstanbul 2004.Aksın, Ahmet, Töreli, Türkmen, “7 Numaralı Kısas Defterine Göre Osmanlı Şehrinde Cinayet Suçları”, Geçmişten Günümüze Şehir ve Çocuk, Ed. Osman Köse, c.I, Samsun 2016, s.475-489.Avcı, Mustafa, “Osmanlı Hukukunda Hapis Cezası”, Kamu Hukuku Arşivi (KHukA), V/1 (Mart 2002), s.19-35.……………..., Osmanlı Ceza Hukukuna Giriş, Mimoza Yayınları, Konya 2008.Aydın, Mehmet Akif, Türk Hukuk Tarihi, Beta, İstanbul 1999.Bardakoğlu, Ali, “Ceza”, Türkiye Diyanet İslam Ansiklopedisi (DİA), 1993, c.VII, s.470-478.Başoğlu, Tuncay, “Tazir”, DİA, 2011, c.XL, s.198-202.Dağcı, Şamil, “Kısas”, DİA, 2002, c.XXV, s.488-495.Debbâğzâde Numân Efendi, Tuhfetu’s-sukûk, İstanbul 1248 [1832-33].Ekinci, Ekrem Buğra, “Osmanlı Hukukunda Mahkeme Kararlarının Kontrolü”, Belleten, CLXV/244 (2001), s.959-1005.Emecen, Feridun, “Şehzade Divanında Suç ve Ceza”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Prof. Dr. Mehmet Akif Aydın’a Armağan Özel Sayısı, c.XXI/2 (2015), s.55-92.Evliyâ Çelebi bin Derviş Mehmed Zılli, Evliyâ Çelebi Seyahatnamesi, Topkapı Sarayı Kütüphanesi, Bağdat 304 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu Dizini, Haz. Yücel Dağlı vd., Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2003, I. Kitap.Faroqhi, Suraiya, Osmanlı Tarihi Nasıl İncelenir?, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2001.Gerber, Haim, “Osmanlı Hukukunda Şeriat, Kanun ve Örf 17. Yüzyıl Bursa’sı Mahkeme Kayıtları”, çev. Mehmet Akman, Hukuk Araştırmaları, VIII/1-3 (1994), s.265-291.İnalcık, Halil, “Osmanlı İdare, Sosyal ve Ekonomik Tarihiyle İlgili Belgeler Bursa Kadı Sicillerinden Seçmeler (III. Köy Sicil ve Terekeleri)”, Belgeler, XV/19 (1993), s.23-167İpşirli, Mehmet, “XVI. Asrın İkinci Yarısında Kürek Cezası İle İlgili Hükümler”, Tarih Enstitüsü Dergisi (Tayyip Gökbilgin Hatıra Sayısı), 12 (1981-82), İstanbul 1982, s.203-248.Kepecioğlu, Kamil, Bursa Kütüğü, Haz. Muammer Demirel ve Raşit Gündoğdu, Bursa Büyük Şehir Belediyesi, c.I., Bursa 2015.Mumcu, Ahmet, Hukuksal ve Siyasal Karar Organı Olarak Divan-ı Hümayun, Birey ve Toplum Yayınları, Ankara 1986.Özen, Şükrü, “İnfaz”, DİA, 2000, c.XXII, s.290-292.Sofuoğlu, Hadi, “İlm-i Sakk ve Debbağ-zâde Numân Efendi (1224/1809)’nin ‘Tuhfetü’ssukûk’u”, Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, XXXV (2012), s.197-221.Şimşek, Eyyub, “Şer’iye Sicillerine Göre 18. Yüzyılın Başlarında Trabzon’da Yaralama ve Cinayet Vakaları”, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, Yıl 8, Sayı 15, Güz 2013, s.9-26.Tak, Ekrem, XVI.. Yüzyılda Üsküdar’da Sosyal ve İktisadi Hayatın Göstergeleri: Üsküdar Kadı Sicilleri Üzerine Bir Çalışma, Basılmamış YL. Tezi. Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul 2002.Tekin, Yaşar, Şer‘iyye Sicilleri Işığında Osmanlı Tazir Suç ve Cezaları: 1179/1765 (Yayımlanmamış yüksel lisans tezi), Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,1995.Üçok, Coşkun, Türk Hukuk Tarihi Dersleri, Ajans Türk Matbaası, Ankara 1957.Ünal, Mehmet Ali, “Osmanlı Devleti’nde Askerî Sınıfın Yargılanması”, XVI. Türk Tarih Kongresi 20-24 Eylül 2010, Ankara Kongreye Sunulan Bildiriler: Osmanlı Tarihi, IV. cilt, Ankara, 2015, s.669-697.Yılmazçelik, İbrahim, Tatar, Özcan, “Osmanlı Hukukunda Kısas Uygulamaları Hakkında Adana Örneğinde Bazı Tespitler: 1700-1750,” XV. Türk Tarih Kongresi, Ankara: 11-15 Eylül 2006: Kongreye Sunulan Bildiriler, c.4, 2.ks., Türk Tarih Kurumu, Ankara 2010, s.1289-1325.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { canakkalearastirmalari661133, journal = {Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı}, issn = {2148-0877}, address = {}, publisher = {Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {17}, pages = {127 - 141}, doi = {10.17518/canakkalearastirmalari.661133}, title = {XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme}, key = {cite}, author = {Tak, Ekrem} }
APA Tak, E . (2019). XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme . Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı , 17 (27) , 127-141 . DOI: 10.17518/canakkalearastirmalari.661133
MLA Tak, E . "XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme" . Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 17 (2019 ): 127-141 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/canakkalearastirmalari/issue/50741/661133>
Chicago Tak, E . "XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme". Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 17 (2019 ): 127-141
RIS TY - JOUR T1 - XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme AU - Ekrem Tak Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17518/canakkalearastirmalari.661133 DO - 10.17518/canakkalearastirmalari.661133 T2 - Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı JF - Journal JO - JOR SP - 127 EP - 141 VL - 17 IS - 27 SN - 2148-0877- M3 - doi: 10.17518/canakkalearastirmalari.661133 UR - https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.661133 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme %A Ekrem Tak %T XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme %D 2019 %J Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı %P 2148-0877- %V 17 %N 27 %R doi: 10.17518/canakkalearastirmalari.661133 %U 10.17518/canakkalearastirmalari.661133
ISNAD Tak, Ekrem . "XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme". Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı 17 / 27 (Aralık 2019): 127-141 . https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.661133
AMA Tak E . XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı. 2019; 17(27): 127-141.
Vancouver Tak E . XVI-XVII. Yüzyıl Osmanlı Katl Davalarında Bürokratik Prosedür: Mahkeme ve Dîvân Kayıtları Üzerine Bir İnceleme. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı. 2019; 17(27): 127-141.