KOBİ YÖNETİCİLERİNİN GİRİŞİMCİLİK VE ETİK DEĞER ALGISININ BELİRLENMESİNE YÖNELİK AMPİRİK BİR UYGULAMA

Günümüzde bilişim, iletişim ve internet teknolojilerindeki ilerlemelere bağlı olarak pazarın yapısında, müşteri davranış ve beklentilerinde, örgüt yapısı ve kültüründe meydana gelen değişim ve dönüşümler hiç kuşkusuz ki girişimciliği ve girişimcilikle ilgili etik ikilemleri de oldukça yakından etkilemektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı KOBİ düzeyindeki işletme yöneticilerinin girişimcilik ve etik değer algılarının belirlenmesidir. Araştırmanın örneklemi İstanbul ilinde KOBİ düzeyindeki işletmelerde görev yapan 427 yönetici ve girişimciden oluşmaktadır. Araştırma değişkenlerine ilişkin veriler, Girişimcilik ve Etik Değer ölçekleridir. Araştırma verilerinin analizinde SPSS paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bu çalışmayı benzerlerinden ayıran temel özellik, etik ve girişimcilikle ilgili yapılan çalışmaların genel olarak büyük ölçekli işletmelerde yapılmasıdır. Bu çalışma ise KOBİ’leri dikkate aldığında çalışmanın farklılığını göstermektedir. Yapılan faktör analizi sonucunda etik değer ölçeğinin değişmediği ve tek faktör olduğu, girişimcilik değerlendirme ölçeğinin ise dokuz (9) faktöre ayrıldığı görülmüştür. Buna göre girişimciler; Stratejik Davranan, Kararsız Kalan, Risk Alan, Değişime Direnen, Cesaretli (Atılgan), Finansal Duruma Odaklı, Bireysel Hareket Eden, Belirlilik Durumuna Odaklı ve Kararlı Hareket Eden Girişimci olarak isimlendirilmiştir. Buna göre en önemli faktörler; stratejik davranan girişimci, bireysel hareket eden girişimci ve kararsız kalan girişimci boyutlarıdır. En önemsiz faktörler ise; kararsız kalan girişimci ile cesaretli (atılgan) girişimci boyutlarıdır. Stratejik Davranan Girişimci boyutunun altındaki bütün ifadelerin yüksek derecede öneme sahip olduğu ayrıca bu faktörün ortalama değerinin de yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öte yandan, üçüncü boyut altındaki “sorumlulukların çalışanlara yayılmasının önemli olması” ve “fırsatları kollamanın yararlı olması”, altıncı boyut altındaki; “Hakkında hiçbir şey bilmediğim bir konuda yeni bir girişime kalkışmam” ve yedinci boyut altındaki; “bireysel çalışmanın daha çok başarı getirdiği” ifadeleri de yüksek katılım düzeyine sahiptir. İkinci, dördüncü, sekizinci ve dokuzuncu boyutun altındaki bütün ifadelerin katılım düzeyleri ise orta derecede kalmıştır.

Kaynakça

Arslan, M. (2019). İslâm iş Ahlakının Temelleri ve İbn Haldun'da Ahlak Medeniyet İlişkisi. İbn Haldun Çalışmaları Dergisi, 4 (1), 101-128.

Balabkins, N.W. (2003). Adaptation without Attribution? The Genesis of Schumpeter's Innovator, Backhaus, J. (Ed.), In the Joseph Alois Schumpeter Entrepreneurship, Style and Vision (203-220). Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, eBook ISBN: 0-306-48082-4, Print ISBN: 1-4020-7463-8.

Barba-Sánchez, V. & Atienza-Sahuquillo, C. (2012) Entrepreneurial Behavior: Impact of Motivation Factors on Decision to Create a New Venture, Investigaciones Europeas de Direccióny Economía de la Empresa 18(2012):132-138.

Başar, B. (2019). Girişimcilerde Kişilik Özellikleri ve Çalışma Ahlakı İlişkisine Yönelik bir Çalışma. (Yayımlanmamış Yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Bektaş, Ç. (2015). İşletmelerde İş Ahlakı. Uluslararası İşletme ve Yönetim Dergisi, 3 (3), 327-363.

Berber, A. (2000). Girişimci ile Yönetici Profilinin Karşılaştırılması ve Girişimcilikten Yöneticiliğe Geçiş Süreci. İ.Ü. İşletme Fakültesi Dergisi, 29 (l), 23-44.

Brown, M.E., Trevino, L.K. & Harrison, D.A. (2005). Ethical Leadership: A Social Learning Perspective for Construct Development and Testing. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 97 (2), 117-134.

Bucar, B., Glas, M., & Hisrich, R.D. (2003). Ethics and Entrepreneurs an International Comparative Study, Journal of Business Venturing, 18, 261-281. doi:10.1016/S0883-9026(01)00083-0

Buchholz, R.A., & Rosenthal, S.B. (2005). The Spirit of Entrepreneurship and the Qualities of Moral Decision Making: Toward a Unifying Framework. Journal of Business Ethics (60), 307-315. DOI 10.1007/s10551-005-0137-0

Burgelman, R.A. (1983). Corporate Entrepreneurship and Strategic Management: Insights from a Process Study. Management Science, 23, 1349-1363.

Burgelman, R.A. (1984). Designs for Corporate Entrepreneurship in Established Firms. California Management Review, 26 (3), 154-166.

Büte, M. (2011). Etik İklim, Örgütsel Güven ve Bireysel Performans Arasındaki İlişki. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25 (1), 171-192.

Canedo, J.C., Stone, D.L., Black, S.L. & Lukaszewsk, K.M. (2014) Individual factors Affecting Entrepreneurship in Hispanics, Journal of Managerial Psychology, 29 (6) 755-772, DOI 10.1108/JMP-11- 2012-0333.

Chell, E. (2008). The Nascent Entrepreneur, Business Development and the role of Human Resources. Barret, R. & Mayson, S. (Eds.), In the International Handbook of Entrepreneurship and HRM (pp. 21–46), Cheltenham: Edward Elgar, ISBN: 978-1-84542-926-3

Chell, E., Spence, L.J., Perrini, F., & Harris, J.D. (2014). Social Entrepreneurship and Business Ethics: Does Social Equal Ethical ?. Journal of Business Ethics, DOI: 10.1007/s10551-014-2439-6

Covin, J.G., & Miles, M.P. (1999). Corporate Entrepreneurship and the Pursuit of Competitive Advantage. Entrepreneurship Theory and Practice, 23, 47-63.

Çelik, C., & Yılmaz, N. (2018). Kadın Gişimciliğinde Yönetsel Etik Değerler (Mersin İlinde Uygulamalı bir Araştıma). International Journal Entrepreneurship and Management Inquiries Dergisi, 2 (3), 1-15.

Delmar, F. (1996) Entrepreneurial Behavior and Business Performance, Stockholm.

Demirpolat, A., & Yıldız, S. (2014). Modern Ticari Yaşamda MÜSİAD Üyesi Girişimcilerin İş Ahlakı: Denizli Örneği. HUMANITAS, 4, 87-108.

Doğan, N. (2014). Girişimciliğin Etik Boyutu. Bilgi, (28), 86-98.

Drucker, P. (2015). Yönetim (Gözden Geçirilmiş Baskı). İstanbul: Optimist Yayınları.

Eğri, T., & Sunar, L. (2010). Türkiye’de İş Ahlakı Çalışmaları: Mevcut Durum ve Yönelimler. İş Ahlakı Dergisi, 3 (5), 41-67.

Enami, M., & Nazari, K. 2012). Entrepreneurship, Religion and Business Ethicks. Australian Journal of Business and Management Research, 1 (11), 59-69.

Filion, L.J. (1994). Entrepreneurship and Management: Differing but Complementary Processes, 8th Latin Arnerican Conference on Entrepreneurial, 1-18.

Fisscher, O., Frenkel, D., Lurie, Y., & Nijhof, A. (2005). Stretching the Frontiers: An Exploration of the Relations between Entrepreneurship, İnnovation and Ethics. Journal of Business Ethics, 60, 207-209. DOI 10.1007/s10551-005-0128-1

Fiş, A.M., & Wasti, S.A. (2009). Örgüt Kültürü ve Girişimcilik Yönelimi İlişkisi. ODTÜ Gelişme Dergisi, 35 (Özel Sayı), 127-164.

Floyd, S.W. & Lane, P.J. (2000). Strategizing throughout the Organization: Managing Role Conflict in Strategic Renewal. Academy of Management Review 25, 154-177.

Franco, M., Haase, H. & Lautenschläger, A. (2010). Students' Entrepreneurial Intentions: An Inter- Regional Comparison. Education and Training, 52(4), 260-275. doi:10.1108/00400911011050945

Harmeling, S.S., Sarasvathy, S.D., & Freeman, R.E. (2008). Related Debates in Ethics and Entrepreneurship: Values, Opportunities, and Contingency. Journal of Business Ethics, 84, 341-365. DOI 10.1007/s10551-008-9713-4

Harris, J.D., Sapienza, H.J., & Bowie, N.E. (2009). Ethics and Entrepreneurship. Journal of Business Venturing, 24, 407-418. doi:10.1016/j.jbusvent.2009.06.001

Hicks, S.R.C. ( 2009). W hat B usiness E thics c an L earn f rom E ntrepreneurship. The Journal of Private Enterprise, 24 (2), 49-57.

Hisrich, R.D., & Michael P.P. (1998). Entrepreneurship (Fourth Edition). United States: The McGraw – Hill Book Co.

Hornsby, J.S., Kuratko, D.F., Shepherd, D.A., & Bott, J.P. (2009). Managers' Corporate Entrepreneurial Actions: Examining Perception and Position. Journal of Business Venturing, 24, 236-247.

Ireland, R.D., Kuratko, D.F., & Morris, M.H. (2006a). A Health Audit for Corporate Entrepreneurship: Innovation at all Levels-Part I. Journal of Business Strategy, 27 (1), 10–17.

Ireland, R.D., Kuratko, D.F., & Morris, M.H. (2006b). A Health Audit for Corporate Entrepreneurship: Innovation at all Levels-Part 2. Journal of Business Strategy, 27 (2), 21–30.

Kamanlı, A.İ. (2015). Girişimci Yöneticinin İşe Tutkunluk ve Liderlik Tarzının Çalışanların Performans Algıları Üzerine Etkisi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). T.C. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı Yönetim ve Organizasyon Bilim Dalı. İstanbul.

Kanter, R.M. (1988). When a Thousand Flowers Bloom: Structural, Collective, and Social Conditions for Innovation in Organizations. Research in Organizational Behavior, 10, 169-211.

Kaptain, M. (2019). The Moral Entrepreneur: A New Component of Ethical Leadership. J Bus Ethics, 156, 1135-1150. DOI 10.1007/s10551-017-3641-0

Karakavak, Ç.G. (2009). Üniversite Öğrencilerinin Ahlaki Yargı Yetenekleri ve Ahlaki Yargı Yetenekleri ile Kendini Gerçekleştirme Düzeylerinin Karşılaştırılması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). T.C. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.

Keskin, H., Akgün, A.E., & Koçoğlu, P. (2016). Örgüt Teorisi. Ankara: Nobel Yayınları.

Kök, S.B., & Aksel, İ. (2016). İş Hayatında Nicel Başarı Tanımlamasına bir Karşı Duruş: Erdem Ahlâkı Yaklaşımı. International Conference on Eurasian Economies, 140-149.

Kök, S.B., & Sarıkaya, M. (2013). Yeni Zirve: Girişimcilikte Ahlakın Artan Değeri. International Conference on Eurasian Economies, 657-665.

Kuratko, D.F., Hornsby, J.S., & Bishop, J.W. (2005b). An Examination of Managers' Entrepreneurial Actions and Job Satisfaction. International Entrepreneurship and Management Journal 1 (3), 275-291.

Kuratko, D.F., Ireland, R.D., Covin, J.G., & Hornysby, J.S. (2005a). A Model of Middle-Level Managers' Entrepreneurial Behavior. Entrepreneurship Theory & Practice 29 (6), 699-716.

Longnecker, J. G., McKinney, J. A. ve Moore, C. W. (1989). Egoism and Independence: Entrepreneurial Ethics. Organizational Dynamics, 16(3), 64-72.

LPU (Lovely Professional University) (2013) Entrepreneurshıp and Small Busıness Management, New Delhi: Excel Books Private Limited

Markman, G.D., Russo, M., Lumpkin, G.T., Jennings, P.D., & Mair, J. (2016). Entrepreneurship as a Platform for Pursuing Multiple Goals: A Special Issue on Sustainability, Ethics, and Entrepreneurship. Journal of Management Studies, 53 (5), 673-694. doi: 10.1111/joms.12214

Miles, M.P., Munilla, L.S., & Covin, J.G. (2004). Innovation, Ethics, and Entrepreneurship. Journal of Business Ethics (54), 97-101.

Morris, M.H., Kuratko, D.F., & Covin, J.G. (2008). Corporate Entrepreneurship & Innovation. Ohio: Thomson/South-Western Publishers.

Müftüoğlu, T. (2014, 29 Ağustos). Girişimcilik ve Etik Değerler. Dünya Gazetesi.

Ogbari, M.E., Oke, A.O., Ibukunoluwa, A.A., Ajagbe, M.A., & Ologbo, A.C. (2016). Entrepreneurship and Business Ethics: Implications on Corporate Performance. International Journal of Economics and Financial Issues, 6 (S3) 50-58.

Onakoya, A.B., & Abosede, J.A. (2013). The Common Thread Amongstentrepreneur, Manager and Capitalist: A Theoretical Approach. International Journal of Social Sciences and Entrepreneurship, 1 (3), 481-496.

Özdemir, Ö. & Karadeniz, E. (2011) Investigating the Factors Affecting Total Entrepreneurial Activities in Turkey, METU Studies in Development, 38 (Dec.), 275-290.

Özen, K.R., Bayraktaroğlu, S., & Mert, K. (2003) Girişimcilik Ahlakı Girişimciliği Engeller mi?. Hacettepe Üniversitesi 1. Türkiye Uluslararası İş ve Meslek Ahlakı Kongresi, 514-519.

Palma, P.J., e Cunha, M.P. & Lopes, M. (2009) Entrepreneurial Behavior. In book: The Encyclopedia of Positive Psychology (pp.338-342) Editors: S.J Lopez, Publisher: Boston: Blackwell Publishing.

Peris-Ortiz, M., Rueda-Armengot, C., & Osorio, D.B. (2012). Women in Business: Entrepreneurship, Ethics and Efficiency. Int Entrep Manag J, (8), 343–354. DOI 10.1007/s11365-011-0177-0

Phatshwane, P.M.D. (2013) Ethical Perceptions of Managers: A Preliminary Study of Small and Medium Enterprises in Botswana, American International Journal of Contemporary Research, 3 (2), 41-49.

Potishuk, V. & Kratzer, J. (2017) Factors Affecting Entrepreneurial Intensions and Entrepreneurial Attıtudes In Hıgher Educatıon, Journal of Entrepreneurship Education, 20, (1), 2017 25-44.

Radouche, T. (2014) The Status of Ethics in the Entrepreneurial Process, International Journal of Business and Management; 9, (6); ISSN 1833-3850 E-ISSN 1833-8119, 199-212.

Schumpeter, J.A. (1934). The theory of economic development. Cambridge: Harvard University Press.

Shane, S., & Venkataraman, S. (2000). The Promise of Entrepreneurship as a Field of Research. Academy of Management Review, 25, 217–226.

Sommer, S.M., Welsh, D.H.B., & Gubman, B.L. (2000). The Ethical Orientation of Russian Entrepreneurs. Applied Psychology: An International Review, 49 (4), 688-708. DOI: 10.1111/1464- 0597.00040

Söker, F. (2016). İşletmelerde İç Girişimcilik ve Yönetsel-Dönüşümsel Liderlik: Karaman’da bir Araştırma. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). T.C. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Ana Bilim Dalı, Konya.

Taşgit, M.S. (2012). Üniversite Öğrencilerinin Benlik Saygısı ve Karar Verme Düzeylerinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). T.C. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Karaman.

Tekin, M., Soba, M., & İlter, B. (2018). Girişimcilikte İş Ahlâkı ve Sosyal Sorumluluk Algısı: AFİKAD Örneği. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 18 (36), 131-146.

Tenbrunsel, A.E., & Smith‐Crowe, K. (2008). 13 Ethical Decision Making: Where We’ve been and Where We’re Going. The Academy of Management Annals, 2 (1), 545-607. DOI: 10.1080/19416520802211677

Timuroğlu, M.K., & Çakır, S. (2014). Girişimcilerin Yeni bir Girişim Yapma Niyetlerinin Risk Alma Eğilimi İle İlişkisi. AKÜ İİBF Dergisi, 16 (2), 119-136.

Tlaiss, H.A. (2015). How Islamic Business Ethics Impact Women Entrepreneurs: Insights from Four Arab Middle Eastern Countries. J Bus Ethics, 129, 859-877. DOI 10.1007/s10551-014-2138-3

Tong, X.F., Tong, D.Y.K. & Loy, L.C. (2011) Factors Influencing Entrepreneurial Intention Among Unıversity Students, International Journal of Social Sciences and Humanity Studies, 3, (1), ISSN: 1309-8063 (Online) 487-496.

Tuncer, M. (2017). Kurumsal Ahlak Ve Yönetici Ahlakı. Çakmak, M. (Ed.), İş Ahlakı ve Değerler Eğitimi İçerisinde (117-140). Ankara: Pegem Akademi, ISBN 978-605-241-011-0, DOI 10.14527/9786052410110

Ülgen, H., & S. Mirze, S.K. (2013). İşletmelerde Stratejik Yönetim (7. Baskı). İstanbul: Beta.

Vallaster, C., Kraus, S., Lindahl J.M. M., & Nielsen, A. (2019). Ethics and Entrepreneurship: A Bibliometric Study and Literature Review. Journal of Business Research, 99, 226-237.

Vranceanu, R. (2013). Corporate Profit, Entrepreneurship Theory and Business Ethics. Research Center ESSEC Working Paper 1308, HAL Id:hal-00823521

Yıldırım, M.H., Demirel, Y., & İçerli, L. (2011). İşletme Sahibi Yöneticilerin Girişimci Kişilik Özellikleri ile Girişimcilik Becerileri Arasındaki İlişkinin Tespiti: Aksaray Örneği. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3, (2), 189-199.

Yıldırım, M.H. & Saygın, M. (2013) Business Ethics and Measuring Ethical Perceptions of the Owners and Managers: Evıdence from Businesses in Aksaray Organized Industrial Zone, International Journal of Business and Management Studies, 5, (1), ISSN: 1309-8047 (Online), 284-295.

Kaynak Göster