KAMU SEKTÖRÜNDEKİ ÇALIŞANLARIN ETİK KONUM ALGILARININ MAKYAVELİZM EĞİLİMLERİNİN VE İŞE ANGAJE OLMA DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ

Bu araştırma, çalışanların etik konum algılarının makyavelizm eğilimleri ve işe angaje olma davranışlarını incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi Türkiye’deki kamu çalışanlarından oluşmaktadır. Analiz sonuçlarına göre, çalışanların etik konum algılarının makyavelizm ve işe angaje olmaları üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Etik konum algısının görecilik ve doğruluk boyutları makyavelizm üzerinde pozitif etkiye sahipken idealizm boyutunun ise negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Etik konum algısının işe angaje olma üzerindeki etkileri incelendiğinde sadece idealizm alt boyutunun anlamlı olarak etkilediği, görecilik ve doğruluk boyutlarının ise anlamlı bir etkiye sahip olmadığı tespit edilmiştir.

Kaynakça

Al-Khatib, J.A., Robertson, C.J., Stanton, A.D. & Vitell, S.J. (2002). Business Ethics in the Arab Gulf States: A Three-Country Study, International Business Review, 11: 97-111.

Ang, H.S. & Leong, S.M. (2000). Out of the Mouths of Babes: Business Ethics and Youths in Asia, Journal of Business Ethics, 28: 128-144.

Ardıç, K. % Polatçı, S. (2009). Tükenmişlik Sendromu ve Madalyonun Öbür Yüzü: İşle Bütünleşme, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 32: 21-46.

Arslan, E.T. & Demir, H. (2017). İşe Angaje Olma ve İş Tatmini Arasındaki İlişki: Hekim Ve Hemşireler Üzerine Nicel Bir Araştırma, Yönetim ve Ekonomi: Manisa Celal Bayar Üniversitesi İİBF Dergisi, 24(2): 371- 389. Doi: 10.18657/yonveek.335232.

Atcıoğlu, E. (2018). Okulların Etkililik Düzeyleri ile Çalışanların İşe Angaje Olma Düzeyleri Arasındaki İlişki (Yüksek Lisans Tezi), Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kahramanmaraş.

Aybaş, M. & Kosa, G. (2018). Duygusal Emeğin Mesleki Stres ve İşe Adanmışlık Üzerindeki Etkisi: Tur Rehberleri Üzerinde Bir Araştırma, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(18): 103- 111.

Bağcıoğlu, D. & Kaygın, E. (2018). Çalışanların Öz Yeterliliklerinin ve Esenlik Algılarının İşe Adanmışlıklarına Etkisi: İlaç Sektörü Örneği, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2): 607-626.

Bakhtin, M.M., Holquist, M. (Ed.), Emerson, C. & Holquist, M. (Trans.). (1981). Dialogic Imagination, Austin: University of Texas Press.

Bakker, A.B., Schaufeli, W.B., Leiter, M.P. & Taris, T.W. (2008). Work Engagement: An Emerging Concept İn Occupational Health Psychology, Work & Stress, 22(3): 187-200.

Bakker, A.B., Albrecht, S.L. & Leiter, M.P. (2011). Key Questions Regarding Work Engagement, European Journal of Work and Organizational Psychology, 20(1): 4-28.

Bal, E.A. (2009). Bir Pozitif Psikoloji Kavramı Olarak İşe Gönülden Adanma (Work Engagement) ve İnsan Kaynakları Açısından Önemi, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İşletme Bölümü 17. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, 21-23 Mayıs: 546-552.

Barut, M. (1996). Makyavelizmin Toplumsal Temelleri (Yüksek Lisans Tezi), Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.

Bostancı, H. & Ekiyor, A. (2015). Çalışanların İşe Adanmasının Örgüt İçi Girişimciliğe Etkisinin İncelenmesi: Sağlık Sektöründe Bir Uygulama. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi. 1(1): 37-51.

Boztepe, H. (2013). Halkla İlişkiler Perspektifinden Güven Kavramı: Katılımcılık, Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik İlkelerinin Kamu Kurumlarına Yönelik Güvenin Oluşmasındaki Rolü, İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 45: 53-74.

Brewer, G. & Abell, L. (2017). Machiavellianism, Relationship Satisfaction, and Romantic Relationship Quality, Europe's Journal of Psychology, 13(3), 491–502, doi:10.5964/ejop.v13i3.1217.

Brickley, J.A., Smith, C.W. & Zimmerman, J. (2002). Business Ethics and Organizational Architecture, Journal of Banking and Finance, 269: 1821- 1835.

Burucuoğlu, M. & Erdoğan, E. (2016). Etik Pozisyon Ölçeğinin Geçerlilik ve Güvenilirliğine İlişkin Bir Çalışma, Uluslararası Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 1(3): 7-15.

Caymaz, E., Erenel, F. & Gürer, B. (2013). Liderlik Karizması, Adanmışlık ve Gruba Aidiyetin Gönüllü Çalışma Performansına Etkileri: AKUT Arama Kurtarma Derneği Örneği, International Journal of Human Sciences, 10(1): 129-147, ISSN: 1303-5134.

Celep, C., Doyuran, Ş., Sarıdede, U. & Değirmenci, T. (2004). Eğitim Örgütlerinde Çokboyutlu İş Etiği ve Örgütsel Adanmışlık, XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 6-9 Temmuz, İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Malatya.

Ceyhan, B. & Şahin, N. (2015). Are Pre-service Science Teachers’ Ethical Views on Genetic Issues Affected by Their Moral Values?, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 186, 137-142.

Ceylan, T. (2011). Toplumsal Sistem Analizinde Toplumsal Statü ve Rol, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(1): 89-104.

Chen, S.Y. (2010). Relations of Machiavellianism with Emotional Blackmail Orientation of Salespeople, Procedia Social and Behavioral Sciences, 5(1), 294-298.

Christie, R. & Geis, F.L. (1970). Studies in Machiavellianism, New York Academic Press, New York.

Chusmir, L.H. (1982). Job Commitment and the Organizational Woman, Academy of Management Review, 7(4): 595-602.

Corral, S. & Calvete, E. (2000). Machiavellianism: Dimensıionality Of The Mach Iv and Its Relation to Self-Monıtoring In A Spanish Sample, The Spanish Journal of Psychology, Mayo, 3(1), 3-13, Universidad Complutense de Madrid Madrid.

Çalışkan, S. (2006). Ethical Aesthetics /Aesthetic Ethics: The Case of Bakhtin, Çankaya Üniversitesi FenEdebiyat Fakültesi, Journal of Arts and Sciences, 5: 1-8.

Çalışkan, S.C. (2014). Pozitif Örgütsel Davranış Değişkenleri ile Yeni Araştırma Modelleri Geliştirme Arayışları: Pozitif Örgütsel Davranış Değişkenlerinin İşe Adanmışlık, Tükenmişlik ve Sinizm Üzerine Etkileri ve Bu Etkileşimde Örgütsel Adalet Algısının Aracılık Rolü Üzerine Bir Araştırma, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(3): 363-382, ISSN: 1302-3284, E-ISSN: 1308-0911.

Dahling, J.J., Whitaker, B.G. & Levy, P.E. (2009). The Development and Validation of a New Machiavellenism Scale, Journal of Management, 35(2): 219-257.

Davis, M.A., Andersen, M.G. & Curtis, M.B. (2001). Measuring Ethical Ideology in Business Ethics: A Critical Analysis of the Ethics Position Questionnaire, Journal of Business Ethics, 32(1): 35-53.

Doğan, E. (2002). Çalışanların İşine Cezbolması: Dönüştürücü Liderlik Tarzının Lidere Olan Güvenin Güçlenmesine ve Negatif / Pozitif Duygulanımın Etkileri (Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Drory, A. & Gluskinos, U.M. (1980). Machiavellianism and Leadership, Journal of Applied Psychology, 65(1): 81-86.

Esen, E. (2011). Çalışanların Örgüte Cezbolması, Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 30(1): 377-390.

Forsyth, D.R. (1980). A Taxonomy of Ethical Ideologies, Journal of Personality and Social Psychology, 39(1): 175-184.

Forsyth, D. R. (1992). Judging the Morality of Business Practices: The Influence of Personal Moral Philosophies, Journal of Business Ethics, 11(5-6): 461-470.

Güğerçin, U. & Ay, Ü. (2016). Etik Konumun Örgütsel Vatandaşlık Davranışı Üzerindeki Etkisi: Etik Konum Kuramı Çerçevesinde Bir Analiz, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 19(32): 34-46. ISSN: 2147 - 7833, www.kmu.edu.tr.

Gül, H. & Erol, M. (2016). Muhasebe Meslek Mensuplarında İşe Bağlılık ve Çalışma Ahlakının Mesleki Etik Davranışa Etkisi. Mali Çözüm Dergisi, Eylül-Ekim: 51-74.

Gündoğdu, B., Ünal, A., & Kılınç, İ. (2018). Üniversitelerin İş Etiği Algıları ve Uygulamaları: Batı Karadeniz üniversiteler birliği üzerine bir araştırma. Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlâkı Derneği, 11(2): 193-226. www.isahlakidergisi.com.

Güney, S. & Mandacı, G. (2009). Makyavelizm ve Etik Algısı İlişkileri: Bankacılık Sektöründe Bir Araştırma, H.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(2): 83-104.

Gürbüz, S. & Şahin, F. (2018). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri. (5. Bsm.), Seçkin, Ankara.

Gözüm, A.G. (2016). Banka Çalışanlarının Demografik Özelliklerine Göre İş Ahlakı Tutumlarının İncelenmesi, İşletme Araştırmaları Dergisi, Journal of Business Research-Türk, 8(2): 293-306. DOI: 10.20491/isarder.2016.180.

Hatcher, T. (2004). Environmental Ethics As An Alternative For Evaluation Theory In For Profit Business Contxt, Evaluation and Program Planning, 27: 357 – 363.

Hegarty, W.H. & Sims, H.P. (1978). Some Determinants Of Unethical Decision Behavior: An Experiment, Journal Of Applied Psychology, 63(4): 451457.

Hökelekli, H. (2003). Kendini Bilmek ve Kontrol Etmek, Dem Dergi-Değerler Eğitimi Merkezi Dergisi, 1(1): 69-75.

Inancsi, T., Lang, A. & Bereczkei, T. (2016). A Darker Shade of Love: Machiavellianism and Positive Assortative Mating Basedon Romantic Ideals, Europe's Journal of Psychology, 12(1), 137-152, doi:10.5964/ejop.v12i1.1007.

Işık, M. & Kama, A. (2018). Algılanan Örgütsel Desteğin İşgören Performansına Etkisinde İşe Adanmışlığın Aracı Etkisi, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3): 395–403.

Işılay, V. (2017). Makyavelizm Felsefesinin Robert Bolt’un Her Devirde Adam Oyununda İrdelenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

İnce, A.R. (2016). Algılanan Örgütsel Desteğin İşe Adanmışlık Üzerindeki Etkisinde Yönetici Desteğinin Aracılık Rolü, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(57): 649-660, DOI:10.17755/esosder.71219, ISSN:1304- 0278.

Kahn, W.A. (1990). Psychological Conditions of Personal Engagement and Disengagement at Work, Academy of Management Journal, 33(4): 692-724.

Kalaycı, Ş. (2010). SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, (5. Baskı), Ankara: Asil.

Karagöz, A. (2018). Örgüt Yanlısı Etik Olmayan Davranışlar ile Bağlamsal Performans Arasındaki İlişkide Liderin Algılanan Etik İnancının Moderatör Rolü (Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İşletme Anabilim Dalı, Nevşehir.

Katrinli, A, Günay, G. & Zaptçıoğlu, D. (2013). Etik Liderliğin Örgütsel Bağlılık ve İş Doyumu ile İlişkisinde Makyavelizm Yöneliminin düzenleyici Rolü, 21. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi, 30-31 Mayıs-1 Haziran, Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.

Kavak, B., Alkibay, S. & Arslan, M. (2007). Direct Selling Ethics: An Exploratory Investigation on Turkish Direct Sellers, Boğaziçi Journal, 21(1-2): 73-92.

Kayıklık, H. (2005). Bireysel Yaşamda Dinsel Değişim, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5(2): 5-23.

Keleş, S. (2014). Aile Şirketlerinde Y Jenerasyonunun Öz Yeterlilik Algısı ve İşe Adanmışlık İlişkisi, Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 5(11): 95-109.

Kenhove, V.P, Vermeir, I. & Verniers, S. (2001). An Empirical Investigation of the Relationships Between Ethical Beliefs, Ethical Ideology, Political Preference and Need for Closure, Journal of Business Ethics, 32: 347-361.

Kesgin, A. (2015). Machiavelli & Makyevelizm, Beytulhikme An International Journal of Philosophy, 5(1), ISSN: 1303-8303.

Kodaş, B. (2018). Yiyecek İçecek Çalışanlarının Pozitif Psikolojik Sermayeleri ile İşe Angaje Olma Davranışları Arasındaki İlişki, Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1): 1-14.

Kurtpınar, M. & Baş, T. (2011). Birey-Örgüt Uyumu ve Sonuçları, İşe Adanmışlık ve Kişilik Özelliklerinin Etkisi, 19.Ulusal Yönetim Organizasyon Kongresi, Çanakkale.

Machiavelli, N. (2000). Seçme Yazılar, (Çev. Köse, H.), Ankara: Öteki Ajans.

Markos, S. & Sridevi M.S. (2010). Employee Engagement: The Key to Improving Performance, International Journal of Business and Management, 5(12): 89-96.

Mccurdy, David B. (1998). Creating an Ethical Organization. Generations, 22(3): 26-31.

McGuire, D. & Hutchings, K. (2006). A Machiavellian Analysis of Organizational Change, Journal of Organizational Change, 19(2): 192-209.

Meydan, C. H., ve Şeşen, H. (2015). Yapısal Eşitlik Modeli AMOS Uygulamaları. Ankara: Detay.

Miller, B.K., Smart, D.L. & Rechner, P.L. (2015). Confirmatory factor Analysis of the Machiavellian Personality Scale, Personality and Individual Differences, 82(1): 120-124.

Muncy, J.A. & Vitell, S.J. (1992). Consumer Ethics: An investigation of the Ethical Beliefs of the Final Consumer, Journal of Business Research, 24: 297-311.

Öner, Z.H. (2008). The Mediating Effect Of Organizational Justice: Moderating Roles of Sende of Coherence and Job Complexity on The Relationship Between Servant Leadership and Work Engagement (Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Öngöre, Ö. (2013). İşle Bütünleşme Ölçeği Türkçe Formu’nun Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışması, Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(1): 50-60.

Özcihan, T. (2014). Organizasyonlarda Stratejik Duygusal Zeka Kullanımı Makyavelizm İlişkisi ve Çatışma Yönetimine Yansıması: Tasarım Mühendisliğinde Bir Araştırma (Yüksek Lisans Tezi), Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Eskişehir.

Özkalp, E. & Meydan, B. (2015). Schaufeli ve Bakker Tarafından Geliştirilmiş Olan İşe Angaje Olma Ölçeğinin Türkçe’de Güvenilirlik ve Geçerliliğinin Analizi, İş, Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 17(3): 4-19, DOI: 10.4026/1303-2860.2015.0285.x.

Özsoy, E. & Ardıç, K. (2017). Karanlık Üçlü’nün (Narsisizm, Makyavelizm ve Psikopati) İş Tatminine Etkisinin İncelenmesi. Yönetim ve Ekonomi, 24(2): 391-406.

Özsoy, F.H. (2017). Örgütlerde Makyavelizm ve Sinizmin Çatışma Yönetimine Etkisi: Bir Teknoloji Şirketinde Uygulama (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Kültür Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Payam, M. M. (2016), Polislerin ve Polis Adaylarının Mesleki Etik Dışı Davranışlar ile İlgili Görüşleri: Elazığ ve Malatya Örneği, İş Ahlakı Dergisi, 9(1).

Pilch, I. (2008). Machiavellianism, Emotional İntelligence and Social Competence: Are Machiavellians İnterpersonally Skilled?, Polish Psychological Bulletin, 39(3): 158-164, doi- 10.2478/v10059-008-0017-4.

Ravikumar, T. (2013). A Study on Impact of Team Work, Work Culture, Leadershıp and Compensatıon on Engagement Level of Employees In Msmes In Indı, International Journal of Advanced Research in Management and Social Sciences, 2(8): 175-185.

Robbins, S.P. & Judge, T.A. (2012). Tutumlar ve İş Tatmini, Örgütsel Davranış, s. 71-97, (Ed.) İnci Erdem, 14. Baskı, Nobel Yayınları, İstanbul.

Sarpün, Ş. (2012). Denetçilerin Etik Pozisyon, Hile, Sorumluluk ve Nepotizm Algılarının Denetçi Bağımsızlığına Etkisi: Bağımsız Denetçiler Üzerinde Bir Araştırma (Yüksek lisans tezi), Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Schaufeli, W.B., Salanova, M., Gonzalez Roma, V. ve Bakker, A.B. (2002). The Measurement of Engagement and Burnout: A Two Sample Confirmatory Factor Analytic Approach, Journal of Happiness Studies, (3): 71-92.

Schaufeli, W.B. & Bakker, A.B. (2004). Job Demands, Job Resources, and Their Relationship With Burnout and Engagement: A Multi-Sample Study, Journal of Organizational Behavior, 25(3): 293-315.

Schlenker, B.R. & Forsyth, D.R. (1977). On The Ethics of Psychological Research, Journal of Experimental Social Psychology, 13(4): 369-396.

Sungur, S.A. (2017). Siyasal Bilgiler Öğrencilerinin Makyavelist Eğilimlerini Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(63): 1361-1370.

Tarım, M., Zaim, H. & Torun, Y. (2015). İş Ahlakı Uygulamalarının Hastane Performansına Etkisi: Kamu Hastaneleri Üzerine Bir Saha Çalışması, Türkiye İktisadi Girişim ve İş Ahlâkı Derneği, 7(2): 121-153. ISSN: 1308-4070, DOİ: 10.12711/tjbe.2014.7.2.0153.

Taşpınar, Y., Şahin, A. & Örselli, E. (2016). Kamu Kurumlarında Güven İklimi ve Etik İklim İlişkisi: Konya İli Kamu Bankaları Örneği, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 18(1): 117-136.

Turgut T. (2010). Çalışmaya Tutkunluk. (Ed.) Güler İslamoğlu, 1. Baskı, Nobel Yayınları, Ankara.

Uçkun, G., Üzüm, B. & Uçkun, S. (2018). Narsist Kişiliğin Makyavelist Davranışlara Etkisi: Kocaeli Üniversitesi Özel Güvenlik Öğrencileri Örneği, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2): 139-154.

Ulrich, C.M., & Soeken, K.L. (2005), A Path Analytic Model of Ethical Conflict in Practice and Autonomy in a Sample of Nurse Practitioners, Nursing Ethics, 12(3): 305-316.

Usta, A. (2013). Kuramdan Uygulamaya Kamu Yönetiminde Etik ve Ahlâk, DergiPark Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi v İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2): 39-50.

Uzun, V. (2013). Etik, Ahlak ve Liderlik Kavramları ve Etik Liderlik (Yüksek Lisans Tezi), Gebze Yüksek Teknoloji Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.

Varinli, İ. (2004). Hizmet İşletmelerinde Çalışanların Etik Olmayan Davranışlara İlişkin Değerlendirmeleri Otel İşletmelerinde Bir Uygulama, Ege Akademik Bakış, 4(1-2): 44-53.

Yetişer, B. (2014). Do All Roads Lead to Rome? The Moderating Role of Culture and Age in Predicting Construal Level on Machiavellianism, Journal of Yasar University, 9(36): 6261- 6380.

Yılmaz, E. & Çilingir Ük, Z. (2019). Muhasebe Meslek Mensuplarının Kişilik Özellikleri ile İşe Bağlılıkları Arasındaki İlişkinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma, Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 12(3): 585-603.

Yıldız, F.F. (2013). Yöneticilerin Algılanan Sahte ve Gerçek Dönüşümcü Liderlik Davranışlarını Ayırt Etmede Makyavelizm ile Kişisel Açılım ve Geri Bildirimin Etkileri (Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Zabihi, M., Mahmoudi, G. & Abedi, G. (2018). Comparison of Relationship Between Quality of Public Life and Quality Dedicated Working Life in The Presence of The Mediator Role of Work Conflict: A Multi-Group Analysis, Iranian Journal of Health Sciences, 6(2): 41-52.

Wasti, S.A., Erdaş, K.D. & Dural, U. (2013). Örgüte Güvensizlik: Kültürlerarası Nitel Bir Çalışma, ODTÜ Gelişme Dergisi, 40: 525-552.

Kaynak Göster