KADINLARIN YÖNETİCİ POZİSYONLARINDA YAŞADIKLARI ZORLUKLAR VE LİDER ÜYE ETKİLEŞİMİNDE CİNSİYETİN ROLÜ

Bu çalışmada cam tavan ve kraliçe arı sendromunun astlarla yüksek nitelikli etkileşim kurmada olası etkileri irdelenmektedir. Bu amaçla Türkiye'deki beyaz yakalı çalışanların lider üye etkileşimleri anket yöntemiyle ölçülerek, cinsiyet faktörünün çalışanın yöneticiyle etkileşimi açısından anlamlı farklıl ık yaratıp yaratmadığı analiz edilmiştir. Anket formunda ölçüm aracı olarak Liden ve Maslyn'in (1998) çok boyutlu lider üye etkileşimi ölçeği kullanılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, Türk iş hayatında beyaz yakalı çalışanlar arasında, yöneticinin cinsiyetinin yöneticilerinden etkilenme, katkı sağlamaya istekli olma, sadakat ile bağlı olma ve profesyonel olarak saygı duyma ile şekillenen etkileşim düzeyleri açısından anlamlı fark yaratmadığı ortaya konmuştur. Ayrıca çalışanın cinsiyetinin hem kadın hem de erkek yönetici ile etkileşim düzeyi açısından anlamlı fark oluşturmadığı tespit edilmiştir

THE CHALLENGES FOR WOMEN IN EXECUTIVE POSITIONS AND THE ROLE OF GENDER ON LEADER MEMBER EXCHANGE

This study concentrates on the potential effects of glass ceiling and queen bee syndrome in establishing high quality exchange (leader member exchange) with subordinates. The study analyses if gender plays a significant role in determining exchange with subordinates. Data was collected from white -collar employees at Turk ish business context by using Liden Maslyn (1998) multi -dimension Leader Member Exchange assessment tool. The findings of the study exhibit that in Turk ish business context leader's gender is insignificant at determining exchange with white-collar subordinates for dimensions such as affection, contribution, loyalty and professional respect. The study also concludes gender of the subordinate s is insignificant at determining the exchange with leaders of both genders

Kaynakça

Anafarta, N. & Savran, F. & Yapıcı, N. (2008), Konaklama İşletmelerinde Kadın Yöneticilerin Cam Tavan Algısı: Antalya İlinde Bir Araştırma, Akdeniz İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15, 111-137.

Artan, S. & Atay, S. (2001), Türk Yönetici Adaylarının Bilişsel Stillerinin Belirlenmesi ve Demografik Yönleri Arasındaki İlişki, 9. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 24-26 Mayıs, 241- 249.

Aydın, Ş. & Özkul, E.& Karakaş Tandoğan, G. & İhin, N. (2007), Otel işletmelerinde kadınların üst ve tepe yönetime yükseltilmesinde cam tavan etkisi üzerine bir araştırma, 15. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildirileri, Sakarya Üniversitesi, 312-319.

Bacacı Varoğlu, D. (2001), Örgütsel Yaşamda Toplumsal Cinsiyet Rolleri, İçinde, Der. Salih Güney, Yönetim ve Organizasyon, Haber Yayın Dağıtım, Ankara.

Bauer, T. N., & Green, S. G. (1996), Development of leader-member exchange: A longitudinal test, Academy of Management Journal, 39(6), 1538-1567.

Bergman, B. (1999), The Continuing Need For Affirmative Action, The Quarterly Review of Economics and Finance, 39, 757-768.

Cook, L. & Rothwell, B. (2004), Kadınlar, Erkekler ve Liderlik , Çev.: Ümit Şensoy, İstanbul, Optimist. Dansereau, F. & Grean, G. J. & Haga, W. (1975), A Vertical Dyad Linkage Approach to Leadership within Formal Organizations, Organizational Behavior and Human Performance, 13, 46-79.

Derks, B. & Laar, C. V. & Ellemers, N. (2016), The queen bee phenomenon: Why women leaders distance themselves from junior women, The Leadership Quarterly, 27/3, 456-469.

Ecevit, Y. (1998), Türkiye'de Ücretli Kadın Emeğinin Toplumsal Cinsiyet Temelinde Analizi, İçinde: 75 yılda Kadınlar ve Erkekler, Der. A. B. Hacımirzaoğlu, İstanbul, Tarih Vakfı Bilanço 98 Yazı Dizisi.

Farber, M. (2017), Board Diversity at Fortune 500 Companies Has Reached an All-Time High, http://fortune.com/2017/02/06/board-diversity-fortune-500/, (5.09.2017) Gerni, M. (2001), Yönetimde Kadınlar, Beta Basım, Mayıs, İstanbul.

Gerstner, C. R. & Day, D. V. (1997), Meta-Analytic review of leader–member exchange theory: Correlates and construct issues, Journal of Applied Psychology, 82(6), December, 827-844.

Goertzen, B. J. & Fritz, S. (2004), Does Sex of Dyad Member Really Matter? A Review of Leader-Member Exchange, Journal of Leadership Education, 3/2, http://digitalcommons.unl.edu/aglecfacpub/26.

Goodman, J. S. & Field, D. L. & . Blum, T. C. (2003), Cracks In The Glass Ceiling: In What Kind Of Organizations Do Women Make It To Top?, Group & Organization Management, 28(4), 475-501.

Green, S. G., Anderson, S. E., & Shivers, S. L. (1996), Demographic and organizational influences on leadermember exchange and related work attitudes, Organizational Behavior and Human Decision Processes, 66(2), 203-214.

Human Resources İnsan Kaynakları ve Yönetimi Dergisi. (2005), İş Hayatında Kadın Yöneticiler Nası Görülüyor?, Mart, http://www.hrdergi.com/tr/article.asp?ID=594 , 27.03.2009.

Hymowitz, C. & Schellhardt, T. D. (1986), The Corporate Woman (A Special Report): The Glass Ceiling: Why Women Can't Seem To Break The Invisible Barrier That Blocks Them From The Top Jobs, Wall Street Journal (Eastern edition), March 24.

Irvine, C. (2008), Women find working for female bossed more stressful, http://www.telegraph.co.uk/news/3064811/Women-find-working-for-female-bosses-more-stressful.html , 19.03.2015.

Jackson, J. C. (2001), Women Middle Managers' Perception Of The Glass Ceiling, Women In Management Review, 16(1), 30-41.

Knicki, A. & Kreitner, R. (2006), Organizational Behavior: key concepts, skills& best practices, McGraw-Hill Irwin, New York.

Knight, M. A. (1989), The Relationship Task Orientation and People Orientation to the Queen Bee Syndrome In Selected Groups of Female Nurses, Doktora Tezi, Adelphi University.

Knutson, B. J. & Scmidgall, R. S. (1999), Dimensions Of The Glass Ceiling In The Hospitality Industry, Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 64-75.

Liden, R. C. & Maslyn, J. M. (1998), Multidimensionality of Leader-Member Exchange: Am Empirical Assesment Through Scale Development, Journal of Management, 24/1, 43-72.

Lindsay, C. P. & Pasquali, J. M. (1993), The wounded feminine: from organizational abuse to personel healing, Business Horizons, March-April, 35-41.

Lockwood, N. R. (2004), The Glass Ceiling: Domestic and International Perspective, Research Quarterly, https://www.scribd.com/document/216084113/Glass-Ceiling (30.09.2017)

Longo, P. & Straehley, C. J. (2008), Whack! I've Hit The Glass Ceiling! Women's Efforts To Gain Status In Surgery, Gender Medicine, 5/1, 88-100.

Loureiro, P. R.A. & Carneiro, F. G. & Sachsida, A. (2004), Race and gender discrimination in the labor market: an urban and rural sector analysis for Brazil, Journal of Economic Studies, 31/2.

Mattis, M. (2004), Women Entrepreneurs: Out From Under Glass Ceiling, Women In Management Review, 19/3, 154-163.

McCracken, D. M. (2006), Kadınlar İçin Yetenek Savaşını Kazanmak, İçinde; Harvard Business Review - İş Yaşamında Kadınlar, İstanbul, MESS Yayın No. 494, 57-73.

Menteş, A. (2010), Cam Tavan Sorununun Tespitinde Nitel Unsurların Önemi: IMBK100 Endeksi Şirketleri Üzerine Bir Çalışma, İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 3, Ekim, 97-108.

Ohlott, P. J. & Ruderman, M. N. & McCauley, C. D. (1994), Gender differences in managers’ developmental job experiences, Academy of Management Journal, 37/1, 46-67.

Örücü, E. & Kılıç, R. & Kılıç, T. (2007), Cam Tavan Sendromu ve Kadınların Üst Düzey Yönetici Pozisyonuna Yükselmelerindeki Engeller: Balıkesir İli Örneği, Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F.,

Özdevecioğlu, M. & Bulut, E. A. & Arı Tekçe, E. & Çirli, Y. & Gemici, T. & Tozal, M. & Doğan, Y. (2003), Kadın ve Erkek Yöneticilerin Yönetimi Altındaki personelin Motivasyon, Stres ve İş Tatmini Farklılıklarını Belirlemeye Yönelik Bir Araştırma, Yönetim ve Ekonomi, Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F., Manisa, 10/2, 126-138.

Park, S. G. & Kang, H. J. A. & Lee, H. R. & Kum, S. J. (2017), The effects of LMX on gender discrimination and subjective career success, Asia Pacific Journal of Human Resources, 55, 127-148.

Powell, G. N. & Butterfield, D. A. (1994), Investigating The Glass Ceiling Phenomenon: An Empirical Study Of Actual Promotions To Top Management, Academy Of Management Journal, 37/1, 68-86.

Ragins, B. R. & Townsend, B. & Mattis, M. (1998), Gender Gap In Executive Suite: CEOs and Female Executives Report On Breaking The Glass Ceiling, Academy Of Management Executive, 12/1, 28-42.

Rosener, J. B. (2006), Kadınların Liderlik Tarzları, 1992, İçinde; Harvard Business Review - İş Yaşamında Kadınlar, MESS Yayın No 494, İstanbul, 187-190.

Schwartz, F. N. (2001), Yönetici Kadınlar ve Yaşamın Yeni Olguları, 1986, İçinde; Harvard Business Review - İş ve Yaşam Dengesi, İstanbul, MESS Yayın No 351, 111-133.

Sheppard, L. D. & Aquino, K. (2013), Much Ado About Nothing? Observers’ Problematization Of Women’s Same-Sex Conflict At Work, Academy Of Management Perspective, 27/1, 52-62.

Simon, J. (1995), The Doube-Glazed Glass Ceiling in Australian Libraries, Women In Management, 10/8,19-29.

Staines, G. & Tavris, C, & Jayaratne, T. E. (1974), The queen bee syndrome, Psychology Today, 7/8, 55-60. http://dx.doi.org/10.1037/e400562009-003.

TUSİAD, (2000), Kadın Erkek Eşitliğine Doğru Yürüyüş: Eğitim, Çalışma Yaşamı ve Siyaset, Ankara, Yayın No.12/290.

Zel, U. (2002), İş Arenasında Kadın Yöneticilerin Algılanması ve ‘Kraliçe Arı Sendromu, Amme İdaresi Dergisi, 35/2, Haziran, 39-48

http://gazetesu.sabanciuniv.edu/sites/gazetesu.sabanciuniv.edu/files/2013/iwd_report_final_7_print1.pdf , (5.09.2017)

http://www.sabanciuniv.edu/en/node/331 , (5.09.2017)

Kaynak Göster