İŞ ÖZERKLİĞİNİN ÇOK YÖNLÜ KARİYER TUTUMU ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ALAN ARAŞTIRMASI

Bu çalışmanın amacı, çalışanların iş özerklik düzeylerinin çok yönlü kariyer tutumları üzerindeki etkisini ortaya çıkarmaktır. Öz belirleme kuramı çerçevesinde bireyin iş özerkliğine sahip olduğunda, bununla birlikte değer ve yönelimi de desteklenirse çok yönlü kariyer tutumu oluşacağı değerlendirilmektedir. Çalışma kapsamında öncelikle bağımsız ve bağımlı değişkenlere ilişkin kavramsal çerçeve ve kuramsal altyapı sunulmakta, daha sonra araştırma yöntem ve bulgular kısmına yer verilmektedir. Araştırmanın örneklemi Sinop ilindeki İl Milli Eğitim Müdürlüğü kapsamında görev yapan 382 öğretmenden oluşmaktadır. Araştırma model analizi için yapısal eşitlik modeli kullanılmış ve ankette ise 5’li likert tipi ölçekten yararlanılmıştır. Ocak-Haziran 2019 tarihleri arasında yüz yüze anket yöntemiyle Google forms uygulamasında online veri girişi yapılarak toplanan verilerin analizinde SPSS 22.0 ve AMOS 24.0 paket programları bir arada kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular neticesinde iş özerkliğinin çok yönlü kariyer tutumu üzerinde yüksek düzeyde anlamlı etkisinin olduğu gözlenmiştir (Standardize β=0.927, R2=0.859, p≤0.05).

Kaynakça

Balfour, D. L. ve Wechsler, B. (1996). Organizational commitment: antecedents and outcomes in public organizations. Public Productivity and Management Review, 19, 256–277.

Bridgstock, R. S. (2007). Success in the protean career: A predictive study of Professional artists and tertiary arts graduates. (PhD thesis), Queensland University of Technology, Brisbane.

Briscoe, J. P. ve Hall, D. T. (2006). The interplay of boundaryless and protean careers: Combinations and implications. Journal of vocational behavior, 69(1), 4-18.

Briscoe, J. P., Hall, D. T. ve DeMuth, R. L. F. (2006). Protean and boundaryless careers: An empirical exploration. Journal of Vocational Behavior, 69, 30- 47.

Budak, S. (2000). Psikoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.

Buelens, M. ve Van den Broeck, H. (2007). An analysis of differences in work motivation between public and private sector organizations. Public Administration Review, 67(1), 65–74.

Çakmak-Otluoğlu, K. Ö. (2012). Protean and boundryless career attitudes and organizational commitment: The effects of perceived supervisor support. Journal of Vocational Behavior, 80, 638-646.

Çankaya, Z. C. (2009). Özerklik desteği, temel psikolojik ihtiyaçların doyumu ve öznel iyi olma: Özbelirleme kuramı. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(31), 23-31.

Çolak, İ. ve Altınkurt, Y. (2017). Okul iklimi ile öğretmenlerin özerklik davranışları arasındaki ilişki, Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(1), 33-71.

Deci, E. ve Ryan, R. (1985a). The general causality orientations scale: Self determination in personality. Journal of Research in Personality, 19, 109-134.

Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (1985b). Intrinsic motivation and self-determination in human behavior; plenum. New york: NY, USA.

Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the selfdetermination of behavior. Psychol. Inq. 11, 227–268.

Deci, E. L., Ryan, R. M., Gagne, M, Lronr, D., Usunov, J. ve Kornazheva, B. (2001). Need satisfaction, motivation and well-being in the work organizasions of a former esatern bloc country: A crosscultural study of self determination. Personality and Social Psychology Bulletin, 27(8), 930-942.

Deci, E. L. ve Ryan, R. M. (2002). Handbook of self-determination research. Rochester: The University of Rochester Press.

Eby, L. T. ve Buch, K. (1995). Job loss as career growth: Responses to involuntary career transitions. The Career Development Quarterly, 44(1), 26-42.

Grimland, S., Vigoda-Gadot, E. ve Baruch, Y. (2012). Career attitudes and success of managers: The impact of chance event, protean, and traditional careers. The International Journal of Human Resource Management, 23(6), 1074-1094.

Grolnick, W. S., Deci, E. L., ve Ryan, R. M. (1997). Internalization within the family: The selfdetermination theory perspective. In J. E. Grusec & L. Kuczynski (Eds.), Parenting and children’s internalization of values: A handbook of contemporary theory (135-161). New York: Wiley.

Gubler, M., Arnold, J. ve Coombs, C. (2014). Reassessing the protean career concept: Empirical findings, conceptual components, and measurement. Journal of Organizational Behavior, 35(1), 23-40.

Hall, D. T. (1976). Careers in organizations. Goodyear Pub. Co..

Hall, D. T. (2002). Careers in and out of organizations (1st ed.). Thousand Oaks: Sage Publications, Inc.

Hackman, J. R. ve Oldham, G. R. (1974). The job diagnostic survey: An instrument for the diagnosis of jobs and the evaluation of job redesign projects. JSAS Cat. Sel. Doc. Psychol., 148.

Hackman, J. R. ve Oldham, G. R. (1975). Development of the job diagnostic survey. J. Appl. Psychol., 60, 159–170.

Herzberg, F., Mausner, B. ve Snyderman, B. (1969). The motivation to work. New York: John Wiley & Sons.

Houston, D. J. (2000). Public service motivation: A multivariate test. Journal of Public Administration Research and Theory, 10(4), 713-727.

Humphrey, S. E., Nahrgang, J. D. ve Morgeson, F. P. (2007). Integrating motivational, social, and contextual work design features: A meta-analytic summary and theoretical extension of the work design literature. J. Appl. Psychol., 92, 1332–1356.

Ilardi, B. C., Leone, D., Kasser, T. ve Ryan, R. M. (1993). Employee and supervisor ratings of motivation: Main effects and discrepancies associated with job satisfaction and adjustment in a factory setting. Journal of Applied Social Psychology, 23(21), 1789-1805.

Kanter, R. M. (1997) Men and women of the Corporation. New York: Basic Books.

Kanfer, R., Wanberg, C. ve Kantrowitz, T. (2001). Job search and employment: A personalitymotivational analysis and meta-analytic review. Journal of Applied Psychology, 86(5), 837-855.

Kasser, T., Davey, J. ve Ryan, R. M. (1992). Motivation and employee-supervisor discrepancies in a psychiatric vocational rehabilitation setting. Rehabilitation Psychology, 37(3), 175.

Leach, D. J., Wall, T. D. ve Jackson, P. R. (2003). The effect of empowerment on job knowledge: An empirical test involving operators of complex technology. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 76, 27-52.

Ryan, R. M. ve Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68-78.

Seçer, B. ve Çınar, E. (2011). Bireycilik ve yeni kariyer yönelimleri. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(2), 49-62.

Segers, J., Inceoglu, I., Vloeberghs, D., Bartram, D. ve Henderickx, E. (2008). Protean and boundaryless careers: A study on potential motivators. Journal of Vocational Behavior, 73(2), 212-230.

Seymen, O. A. (2004). Geleneksel kariyerden, sınırsız ve dinamik/değişken kariyere geçiş: nedenleri ve sonuçları üzerine yazınsal bir inceleme. Uludağ Üniversiesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, XXIII(1), 79-114.

Suvacı, B. ve Baş, D. (2018). Banka çalışanlarının çok yönlü kariyer ve sınırsız kariyer tutumları. Çankırı Karatekin Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(1), 113-140.

Volmer, J. ve Spurk, D. (2011). Protean and boundaryless career attitudes: Relationships with subjective and objective career success. Zeitschrift für ArbeitsmarktForschung, 43(3), 207-218.

Waters, L., Briscoe, J. P., Hall, D. T. ve Wang, L. (2014). Protean career attitudes during unemployment and reemployment: A longitudinal perspective. Journal of Vocational Behavior, 84(3), 405-419.

Waters, L. ve Moore, K. (2001). Coping with economic deprivation during unemployment. Journal of Economic Psychology, 22(4), 461-482.

Williams, G., Frankel, B., Campbell, D. ve Deci, E. L. (2000). Research on relationship-centered care and healthcare outcomes from the rochester biopsychosocial program: A self-determination theory integration. The Journal of Collaborative Family Healthcare, 18(1), 79-91.

Zhou, Q., Li, Q. ve Gong, S. (2019). How job autonomy promotes employee’s sustainable development? A moderated mediation model. Sustainability, 11(22), 6445

Kaynak Göster