İş Stresinin İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Örgütsel Bağlılığın Aracılık Rolü

Günümüzde, insanlar zamanlarının büyük bir bölümünü iş yerinde geçirmekte ve dolayısıyla strese maruz kalmaktadırlar. İş stresi çalışanın örgütsel bağlılığını olumsuz etkilemekte ve işten ayrılma niyetine sahip olmasına neden olmaktadır. Bu araştırmanın amacı iş stresinin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel bağlılığın aracılık rolünü incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, Edirne ili ve ilçelerinde faaliyet gösteren otel işletmelerindeki 145 çalışana anket yapılmıştır. Araştırma sonucuna göre, ankete katılan çalışanların iş stresi düzeyinin ve işten ayrılma niyeti düzeyinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Buna karşın, çalışanların örgütsel bağlılık düzeyinin yüksek düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen verilerde, regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Regresyon analizi sonucuna göre, iş stresi işten ayrılma niyetini pozitif yönde etkilerken, örgütsel bağlılık işten ayrılma niyetini negatif yönde etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, araştırma sonuçları örgütsel bağlılığın, iş stresi ve işten ayrılma niyeti ilişkisinde kısmi aracılık rolüne sahip olduğu görülmüştür.

The Mediating Role of Organizational Commitment in the Effect of Job Stress on Turnover Intention

Today, people spend most of their time in the workplace and therefore are exposed to stress. Job stress negatively affects organizational commitment of employee, but causes lead to employee’s having intention to leave. The aim of this study is to study the mediating role of organizational commitment on the effects of job stress and turnover intention. For this purpose, a survey of 145 hotel employees in the city center and districts of Edirne was conducted. The study shows that the level of job stress and turnover intention of employee participating the survey is low. On the other hand, it is concluded that the level of organizational commitment of employees is high. Regression was used for the data analysis. The results of the regression analysis showed that the job stress affected the turnover intention in a positive way, while the organizational commitment affected it in a negative way. The results also indicated that organizational commitment seemed to have a partial mediating role on the relationship between job stress and turnover intention.

Kaynakça

Akova, O., Emiroğlu, B. D., & Tanrıverdi, H. (2015). İş stresi ile çalışanların iş tatmini ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki: İstanbul’daki 5 yıldızlı otel işletmelerinde bir araştırma. Journal of Management, Marketing and Logistics, 2(4), 378-402.

Akpulat, A. N., Üzümcü, P. T., & Karacan, E. (2016). Turizm işletmelerinde çalışanların yaşadıkları iş stresi ile örgütsel bağlılıkları ilişkisi, Çeşme ve Karatepe örneği. Journal of Human Sciences, 13(3), 5136-5149.

Akyüz, B., & Eşitti, B. (2015). Hizmet işletmelerinde örgütsel bağlılığın iş performansı ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: Çanakkale örnekleminde bir araştırma. Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F.Dergisi, 6(11), 23-39.

Alipour, F., & Monfared, K. M. (2015). Examining the relationship between job stress and organizational commitment among nurses of hospitals. Patient Saf Qual Improv, 3(4), 277-280.

Allen, N. J., & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63, 1-18.

Arı, G. (2014). Örgütsel bağlılık, örgütsel vatandaşlık davranışı ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki: 4 ve 5 yıldızlı otel uygulaması. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Aydın.

Arshadi, N., & Damiri, H. (2013). The relationship of job stress with turnover intention and job performance: Moderating role of OBSE. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 84, 706-710.

Atay, Ö. (2012). Çalışma yaşamında stres ve örgütsel bağlılığa etkisi. Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Bursa.

Baron, R., M., & Kenny, A. D. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 6(511), 1173-1182.

Bhatti, M. H., Bhatti, M. H., Akram, M. U., Zubair, M., H., & Akram, Z. (2016). Relationship between job stress and organizational commitment: An empirical study of banking sector. Journal of Business Management and Economics, 7(1), 29-37.

Bozkurt, Ö., & Yurt, İ. (2013). Akademisyenlerin örgütsel bağlılık düzeylerini belirlemeye yönelik bir araştırma. Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(22), 121-139.

Büyükbeşe, T. (2011). Stres ve stres yönetimi. Ed. İsmail Bakan, Çağdaş Yönetim Yaklaşımı (ss.36-57), İstanbul: Beta Yayınevi.

Cotton, J. L., & Tuttle, J. M. (1986). Employee turnover: A meta-analysis and review with implications for research. The Academy of Management Review, 11(1), 55-70.

Çakar, N. D., & Ceylan, A. (2005). İş motivasyonunun çalışan bağlılığı ve işten ayrılma eğilimi üzerindeki etkileri. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 6(1), 52-66.

Çekmecelioğlu, H. G., & Pelenk, S. E. (2015). Örgütsel engellerin, örgütsel bağlılık ve iş performansı üzerindeki etkileri: Kocaeli lastik işletmelerinde bir araştırma. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29, 143-164.

Çiftçi, Ö. D., Meriç, E., & Meriç, A. (2015). Örgütsel sessizlik, tükenmişlik ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Ordu ili özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde bir uygulama. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(41), 996-1007.

Demir, C., & Öztürk, U. C. (2011). Örgüt kültürünün örgütsel bağlılık üzerine etkisi ve bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(1), 17-41.

Doğan, S., & Kılıç, S. (2007). Örgütsel bağlılığın sağlanmasında personel güçlendirmenin yeri ve önemi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29, 37-61.

Düzgün, A. (2014). Üst düzey yöneticilerde örgütsel stres ve örgütsel bağlılık ilişkisi analizi: Antalya bölgesi beş yıldızlı otel işletmelerinde bir uygulama. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Aydın.

Efeoğlu, İ. E., & Özgen, H. (2007). İş-aile yaşam çatışmasının iş stresi, iş doyumu ve örgütsel bağlılık üzerindeki etkileri: İlaç sektöründe bir araştırma. Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 237-254.

Emhan, A., Kula, S., & Töngür, A. (2013). Yapısal eşitlik modeli kullanılarak yönetici desteği, örgütsel bağlılık, örgütsel performans ve tükenmişlik kavramları arasındaki ilişkilerin analizi: Kamu sektöründe bir uygulama. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 31(1), 53-69.

Garg, S., & Dhar, L. R. (2014). Effects of stress, lmx and perceived organizational support on service quality: Mediating effects of organizational commitment. Journal of Hospitality and Tourism Management, 21, 64-75.

Gök, A. Ö., Akgündüz, Y., & Alkan, C. (2017). The effects of job stress and perceived organizational support on turnover intentions of hotel employees. Journal of Tourismology, 3(2), 23-32.

Gül, H., Oktay, E., & Gökçe, H. (2008). İş tatmini, stres, örgütsel bağlılık, işten ayrılma niyeti ve performans arasındaki ilişkiler: Sağlık sektöründe bir uygulama. Akademik Bakış Sosyal Bilimler Dergisi, (0)15, 1-11.

Gürbüz, S., & Bekmezci, M. (2012). İnsan kaynakları yönetimi uygulamalarının bilgi işçilerinin işten ayrılma niyetine etkisinde duygusal bağlılığın aracılık ve düzenleyicilik rolü. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 41(2), 189-213.

Gürel, B. E. (2016). Duygusal tükenmişlik, iş stresi ve işe bağlılığın iş-aile çatışması üzerindeki etkisi: Amprik bir araştırma. Sosyal Bilimler Dergisi, 48, 349-364.

Karahan, A. (2009). Hekimlerin örgütsel bağlılık ve iş tatmini ilişkisinin incelenmesine yönelik bir araştırma: Afyon Kocatepe Üniversitesi örneği. Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Dergisi, 0(23), 421-432.

Karavardar, G. (2015). Örgütsel adaletin iş tatmini, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 11(26), 139-150.

Kerse, G. (2016). Motivasyon araçlarının örgütsel bağlılık üzerindeki etkisi: kamu kurumlarındaki X ve Y kuşağı karşılaştırması. Business & Management Studies: An International Journal, 4(1), 1-23.

Kılıç, G., Tunç, T., Saraçlı, S., & Kılıç, İ. (2013). Örgütsel stresin örgütsel sessizlik üzerine etkisi: Beş yıldızlı termal otel işletmelerinde bir uygulama. İşletme Araştırma Dergisi, 5(1), 17-32.

Küçükusta, D. (2007). Konaklama işletmelerinde iş-yaşam dengesinin çalışma yaşamı kalitesi üzerindeki etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Bursa.

Lambert, G. E., & Paoline, A. E. (2008). The influence of individual, job and organizational characteristics on correctional staff job stress, job satisfaction and organizational commitment. Criminal Justice Review, 33(4), 541-564.

Lambert, E., & Hogan, N. (2009). The importance of job satisfaction and organizational commitment in shaping turnover ıntent a test of a causal model. Criminal Justice Review, 34(1), 96-118.

Iqbal, S., Ehsan, S., Rizwan, M., & Noreen, M. (2014). The impact of organizational commitment, job satisfaction, job stress and leadership support on turnover intention in educational institutes. International Journal of Human Resource Studies, 4(2), 181-195.

Mojtabazadeh, H., Miarkolaei, H. S., & Miarkolaei, H. S. (2016). The relationship between job stress and organizational commitment in tax organization. Journal of Industrial Strategic Management, 1(2), 1-14.

Nazım A., & Kakakhel, J. S. (2013). Relationship between occupational stress and organizational commitment (empirical evidence from pharmaceuticals industry). Journal of Managerial Science, 7(2), 291-298.

Noor, S., & Maad, N. (2008). Examining the relationship between work life conflict, stress and turnover intentions among marketing executives in Pakistan. International Journal of Business and Management, 3(11), 93-102.

Onay, M., & Kılıcı, S. (2011). İş stresi ve tükenmişlik duygusunun işten ayrılma niyeti üzerine etkileri: Garsonlar ve aşçıbaşılar. Organizasyon Ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 363-372

Pham, L., & Pham, L. (2016). The effects of job satısfaction and organizatıonal commitment on intention to stay: Case study at the universities, colleges in Bac Lieu City, Bac Lieu Province. The 10th International Days of Statistics and Economics, 8(10), 1445 1459.

Qureshi, I. M., Iftikhar, M., Abbas, G. S., Hassan, U., Khan, K., & Zaman, K. (2013). Relationship between job stress, workload, environment and employees turnover intentions: What we know, what should we know. World Applied Sciences Journal, 23(6), 764- 770.

Rizvi, S. N. Z., & Rana, A. S., (2012). Effectiveness of corporate social responsibility in controlling the impact of job stress on organizational commitment: A study of banking sector of Pakistan. Interdisciplinary Journal Of Contemporary Research in Business Copy Right, 4(8), 321-332.

Rusbult, C. E., & Farrell, D. (1983). A longitudinal test of the investment model: The impact on job satisfaction, job commitment, and turnover of variations in rewards, costs, alternatives, and investments. Journal of Applied Psychology, 68(3), 429-438.

Saltık, Z. (2016). Stresin iş gören performansına ve işten ayrılma niyetine etkisi: Konaklama işletmelerinde bir uygulama. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir.

Savaş, C. A., & Erol, F. (2017). Eğitim personellerinde iş stresinin işten ayrılma niyetine etkisinde depresyon düzeylerinin aracılık etkisi. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 1(2), 115-123.

Seyrek, İ. H., & İnal, O. (2017). İşten ayrılma niyeti ile ilişkili faktörler: Bilgi teknolojisi çalışanları üzerine bir araştırma. Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 1(1) 63-74.

Sökmen, A., & Şimşek, T. (2016). Örgütsel bağlılık, örgütle özdeşleşme, stres ve işten ayrılma niyeti ilişkisi: Bir kamu kurumunda araştırma. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 606-620.

Şahin, B. (2014). Seyahat acentası çalışanlarında örgütsel stresin örgütsel bağlılıkla ilişkisi üzerine bir araştırma: İstanbul örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(32),193-210.

Şeşen, H. (2010). Öncülleri ve sonuçları ile örgüt içi girişimcilik: Türk savunma sanayinde bir araştırma. Kara Harp Okulu Savunma Bilimleri Enstitüsü Savunma, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara.

Tekingündüz, S., & Kurtuldu, A. (2015). İşten ayrılma niyeti, iş tatmini, örgütsel bağlılık, liderlik ve iş stresi arasındaki ilişkilerin analizi: Bir hastane örneği. International Journal of Human Sciences, 12(1), 1501-1517.

Tekingündüz, S., Top, M., & Seçkin, M. (2015). İş tatmini, performans, iş stresi ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkilerin incelenmesi: Hastane örneği. Verimlilik Dergisi, 0(4), 39-64.

Turunç, Ö., & Çelik, M. (2010). Çalışanların algıladıkları örgütsel destek ve iş stresinin örgütsel özdeşleşme ve iş performansına etkisi. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 17(2), 183-206.

Turunç, Ö., & Avcı, U. (2015). Algılanan örgütsel destek ve lider-üye etkileşiminin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisi: İş stresinin aracılık rolü. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 12(1), 43-63.

Türker, N. E. (2013). Bankacılık sektöründe çalışanların stres düzeyi ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkinin örgüte bağlılık üzerine etkisi. Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.

Uzun, Ö., & Yiğit, E. (2011). Örgütsel stres ve örgütsel bağlılık ilişkisi üzerine orta kademe otel yöneticileri üzerinde yapılan bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(1), 181‐213.

Yalçın, A., & İplik, N. F. (2005). Beş Yıldızlı otellerde çalışanların demografik özellikleri ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik bir araştırma: Adana ili örneği. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 4(1), 395-412.

Yenihan, B., Öner, M., & Çiftyıldız, K. (2014). İş stresi ve işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki: Otomotiv işletmesinde bir araştırma. Çalışma İlişkileri Dergisi, 5(1), 38-49.

Yıldırım, M. H., Erul, E. E., & Kelebek, P. (2014). Tükenmişlik ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki banka çalışanları üzerine bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(1), 1309 -8039.

Yirik, Ş., Ören, D., & Ekici, R. (2014). Dört ve beş yıldızlı otel işletmelerinde çalışan personelin örgütsel stres ve örgütsel tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkilerin demografik değişkenler bazında incelenmesi. Journal of Yasar University, 9(35), 6099-6260.

Zincirkıran, M., Çelik, M. G., Ceylan, A. K., & Emhan, A. (2015). İşgörenlerin örgütsel bağlılık, işten ayrılma niyeti, iş stresi ve iş tatmininin örgütsel performans üzerindeki etkisi: Enerji sektöründe bir araştırma. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar Dergisi, 52(600), 59-71.

Zopiatis, A., Constanti, P., & Theocharous, L. A. (2014). Job involvement, commitment, satisfaction and turnover: Evidence from hotel employees in Cyprus. Journal Tourism Management, 41, 129-140.

Kaynak Göster