Obsesif Kompulsif Bozuklukta Gevşeme Eğitimi ve Bilişsel Davranışçı Tekniklerin Uygulanması: Vaka Örneği

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) tedavisinde psikofarmakoloji ve Bilişsel Davranışçı Terapiler (BDT) yaygın olarak kullanılabilmekte ancak motivasyon artımı amacıyla gevşeme eğitiminin ayrı bir protokol olarak uygulanmasına sık rastlanmamaktadır. Bu olgu sunumunda bir OKB vakasında düşük doz psikofarmakoterapiyle birlikte gevşeme eğitimi ve BDT tekniklerinin kullanımı aktarılmıştır. 40 yaşlarında 10 yıllık hastalık öyküsü bulunan kadın vakanın temel olarak bulaşma olmak üzere kuşku ve kurallara uyma ile ilgili obsesyonları ve bunun yarattığı sıkıntıdan kurtulmak için yaptığı tekrarlayıcı davranışları bulunmaktadır. Ayaktan takip edilen vakaya önce ilaç tedavisi başlanmış farklı antidepresanlar denenmiş ancak özellikle fotosensitivite yan etkisi sebebiyle doz artımı yapılamadığı için kombine tedavi planlanmıştır. 2 seanslık değerlendirme ve vaka formülasyonunun ardından 6 seanslık gevşeme eğitimi ve psikoeğitimi içeren tedavinin ilk aşaması gerçekleştirilmiştir. Sonrasında 12 seanslık BDT modülünde bilişsel yeniden yapılandırma, maruz bırakma, tepki önleme, sosyal beceri eğitimi, imgesel teknikler uygulanmıştır. Terapinin sonlanmasının ardından 2 izlem seansıyla vaka takip edilip kazanımların korunduğu gözlenmiştir. OKB’nin BDT ile tedavi sürecinde, vaka düzeyinde formülasyon yapılarak motivasyonu yükseltmek için gevşeme eğitiminin kullanımının tedaviye katkı sağlayacak önemli bir bileşen olduğu anlaşılmaktadır.

Application of Relaxation Training and Cognitive Behavioral Techniques in Obsessive Compulsive Disorder: A Case Presentation

Psychopharmacotherapy and Cognitive Behavioral Therapy (CBT) are commonly used in the treatment of Obsessive Compulsive Disorder (OCD) although the use of relaxation training as a separate protocol for enhancing treatment motivation is not very common. This case report focuses the application of CBT with the combination of relaxation training and low-doze psychopharmacotherapy with an OCD patient. The patient was in her forties and she had ten years history of OCD, whose basic obsessions were about contamination, suspiciousness and observance to specific rules. She performed compulsions to neutralize the anxiety that were created by her obsessions. Psychopharmacotherapy as an outpatient was the primer choice of treatment, although doze increment was not possible due to serious side effects. Therefore, a combined treatment model was planned. The first phase of the treatment was conducted as a 6 sessions relaxation training and psychoeducation program right after 2 sessions of psychological assessment and case formulation. Then 12 sessions of CBT model was conducted that include cognitive restructuring, exposure, response prevention, social skills training and imaginary techniques. The patient sustained in remission in the follow-up sessions after the treatment had ended. It is assumed that the combination of relaxation training for enhancing motivation with CBT through case formulation is a contributive component of treatment in OCD.

Kaynakça

Abramowitz, J. S., McKay, D., & Storch, E. A. (Eds.). (2017). The Wiley handbook of obsessive compulsive disorders. John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118890233

Abramowitz, J.S., Taylor, S., & McKay, D. (2009). Obsessive-compulsive disorder. The Lancet. 374, 491–499. https://doi. org/10.1016/S0140-6736(09)60240-3

Amerikan Psikiyatri Birliği. (2014). Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal Elkitabı, Beşinci Baskı (DSM-5), Tanı Ölçütleri Başvuru Elkitabı (Çev. Ed. Köroğlu, E.) Hekimler Yayın Birliği, Ankara.

Beck, J. S. (2001). Bilişsel Terapi: Temel İlkeler ve Ötesi. (Çev. Nesrin Hisli Şahin). Türk Psikologlar Derneği Yayınları, Ankara.

Clark, D. A. (2004). Cognitive-behavioral therapy for OCD. Guilford Press.

Erol, N., Kılıç, C., & Ulusoy, M. (1998). Türkiye’nin ruh sağlığı profili raporu. TC Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.

Foa, E. B. & Kozak, M. J. (1996). Psychological treatments for obsessive-compulsive disorder.In M. R. Mavissakalian & R. F. Prien (Eds.), Long-term treatments of anxiety disorders. Washington, DC: American Psychiatric Press, Inc.

Jacobson, E. (1938). Progressive relaxation: A physiological and clinical investigation of muscular states and their significance in psychology and medical practice. University of Chicago Press.

Jakubovski, E., Diniz, J. B., Valerio, C., Fossaluza, V., Belotto‐Silva, C., Gorenstein, C., ... & Shavitt, R. G. (2013). Clinical predictors of long‐term outcome in obsessive‐compulsive disorder. Depression and anxiety, 30(8), 763-772. https://doi.org/10.1002/da.22013

Köroğlu, E. (2009). Bilişsel Davranışçı Psikoterapiler: Temel Kavramlar, Temel Yaklaşımlar. Hekimler Yayın Birliği, Ankara.

Kuru, T. & Türkçapar, M. H. (2013). A Pharmacotherapy and ECT resistant OCD patient’s Cognitive Behavioral Therapy. Journal of Cognitive-Behavioral Psychotherapy and Research, 2(3), 173-181.

Leahy, R. L. (2010). Bilişsel Terapi Yöntemleri: uygulamacının el kitabı. Gözden Geçirilmiş ikinci baskı. (Çev. Türkçapar, H. ve Köroğlu, E.). Hekimler Yayın Birliği. Ankara.

Marr, J. (2012). EMDR Treatment of Obsessive-Compulsive Disorder: Preliminary Research. Journal of EMDR Practice and Research, 6 (1), 2-15. https://doi.org/10.1891/1933-3196.6.1.2

Olatunji, B.O., Cisler, J. M., & Tolin, D. F. (2007). Quality of life in the anxiety disorders: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review 27, 572–581. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2007.01.015

Olatunji, B. O., Davis, M. L., Powers, M. B., & Smiths, J.A.J. (2013). Cognitive-behavioral therapy for obsessive-compulsive disorder: A meta-analysis of treatment outcome and moderators. Journal of Psychiatric Research, 47, 33-41. https://doi.org/10.1016/j. jpsychires.2012.08.020

Ost, L. G. (1987). Applied relaxation: description of a coping technique and review of controlled studies. Behaviour research and therapy, 25(5), 397-409. https://doi.org/10.1016/0005-7967(87)90017-9

Patel, S. R., Carmody, J., & Simpson, H. B. (2007). Adapting mindfulness-based stress reduction for the treatment of obsessive-compulsive disorder: A case report. Cognitive and Behavioral Practice, 14(4), 375-380. https://doi.org/10.1016/j. cbpra.2006.08.006

Randall, C. L., & McNeil, D. W. (2017). Motivational interviewing as an adjunct to cognitive behavior therapy for anxiety disorders: A critical review of the literature. Cognitive and behavioral practice, 24(3), 296-311. https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2016.05.003

Savaşır, I., Soygüt, G. & Kabakçı, E. (2003). Bilişsel-Davranışçı Terapiler. Genişletilmiş 3. Basım. Türk Psikologlar Derneği Yayınları, Ankara.

Sertel-Berk, H. Ö. (2001). Kronik Ağrıda Bireysel Psikoterapiler ve Gevşeme Teknikleri. Panel Bildiri. 37. Ulusal Psikiyatri Kongresi, 2-6 Ekim, İstanbul, Türkiye.

Sertel-Berk, H.Ö. (2002). Klinik kavramlar ve yorumlar: Psikolojik bakış açısıyla kronik ağrı. Ağrı, 14(2), 45-47.

Shapiro, F., & Maxfield, L. (2002). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR): Information processing in the treatment of trauma. Journal of Clinical Psychology, 58(8), 933-946. https:// doi.org/10.1002/jclp.10068

Thobaben, M. (2012). Obsessive-Compulsive Disorder (OCD): Symptoms and Interventions. Home Health Care Management & Practice, 24(4) 211– 213. https://doi. org/10.1177/1084822312441364

Tükel, R. & Demet, M. M. (2017). Obsesif Kompulsif ve İlişkili Bozukluklar. Türkiye Psikiyatri Derneği Yayınları, Çalışma Birimleri 21. Ankara.

Türkçapar, M. H., & Şafak, Y. (2012). Obsesif kompulsif bozuklukta bilişsel özellikler ve bilişsel tedaviler. Türkiye Klinikleri Journal of Psychiatry Special Topics, 5(3), 69-75.

Türkçapar, H. (2009). Bilişsel terapi: Temel ilkeler ve uygulama. HYB Yayıncılık, 2002 (Medico Graphics Ofset).

Twohig, M. P., Hayes, S. C., Plumb, J. C., Pruitt, L. D., Collins, A. B., Hazlett-Stevens, H., & Woidneck, M. R. (2010). A randomized clinical trial of acceptance and commitment therapy versus progressive relaxation training for obsessive-compulsive disorder. Journal of consulting and clinical psychology, 78(5), 705. https:// doi.org/10.1037/a0020508

Wheaton, M. G., Puliafico, A. C., Zuckoff, A., & Simpson, H. B. (2016). Treatment of an Adult with Obsessive-Compulsive Disorder with Limited Treatment Motivation. In Clinical Handbook of Obsessive-Compulsive and Related Disorders (pp. 385-397). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319-17139-5_26

Whittal, M. L., & McLean, P. D. (1999). CBT for OCD: The rationale, protocol, and challenges. Cognitive and Behavioral Practice, 6(4), 383-396. https://doi.org/10.1016/S1077-7229(99)80057-1

Kaynak Göster