YABANCI UNSURLU BANKA TEMİNAT MEKTUBU SÖZLEŞMESİNE UYGULANACAK HUKUKUN TESPİTİ

Ticari hayatta ilk başlarda girişilen iktisadi faaliyetin, hiç ya da ta-raflar arasındaki anlaşmaya uygun olarak yerine getirilmemesi rizikosu-na karşı bireysel teminat yeterli görülmüşken, zaman içerisinde ticari işlerin işlem hacminin artması ile bireysel teminatların yetersizliği anla-şılmış ve uygulamada banka teminat mektupları kullanılmaya başlanmış-tır. Banka teminat mektubu, muhataba güven vermeyi amaçlayan özel hukuk işlerinden birini oluşturur. Bir gayri nakdi kredi türü olan teminat mektupları Türk Hukukunda ayrı ve özel bir kanunla düzenlenmemiştir. Bu nedenle de banka teminat mektuplarına ilişkin bir tanım kanunda bulunmamaktadır. Türk doktrininde hukuki niteliği tartışmalıdır. Kural olarak Türk mahkemelerinde Türk Hukuku uygulanmakta-dır. Bununla birlikte kanunlar ihtilafı kuralları gereğince yabancılık un-suru taşıyan özel hukuka ilişkin işlem ve ilişkilerde yabancı hukukun uygulanması da mümkündür. Bu çalışmada yabancı unsurlu banka temi-nat mektuplarına ilişkin olarak, Türk mahkemelerinde yabancı hukukun tespiti incelenmektedir.

DETERMINATION OF LAW APPLICABLE TO THE CONTRACT OF FOREIGN BANK LETTER OF GUARANTEE

During the individual guaranty has been regarded as sufficient aganist the risk of default or omitting the economical activity which em-barked firstly in business life, the inadequacy of individual guaranty is well understood by means of transaction volume overrun in the course of life and the bank letter of guarantee come into effect. Bank letter of gua-rantee constitues one of private law proceedings that aim to assure add-ressee party. As a form of non-cash loans, bank letter of guaranty isn’t enacted by any law. Consequently, there isn’t any statutory definition of bank letter of guaranty. In Turkish doctrin, there are different ideas about the legal basis of the bank letter of guarantee. As a rule, Turkish courts apply Turkish law. However, according to the rules of conflict of laws foreign law may be applied to the acts and relations regarding private law containing foreign element. In this study, application of foreign law about the bank letter of guarantee in the co-urts of Turkey have been examined.

Kaynakça

AKMAN, Sermet: “ ‘Garantör’ Sıfatıyla Girişilen Taahhüdün Ma-hiyeti ve Bu Bağlamda Garanti ve Kefalet Sözleşmelerini Birbirlerinden Ayıran Temel Kriterler”(s.1669-1677), Prof. Dr. Hüseyin Ülgen’e Ar-mağan, C.II, İstanbul 2007.

AKYAZAN, Sıtkı: Banka ve Ticaret Hukuku, Ankara 1972.

AKYAZAN, Sıtkı: ”Banka Teminat Mektupları” (s.16-34)., BA-TİDER, C.5, S.1, 1969.

AKYAZAN, Sıtkı: “Teminat Mektuplarında Zamanaşımı” (s.1-13), BATİDER, C.8, S.1, Ankara 1975.

AKYAZAN, Sıtkı: “Tatbikatta Banka Teminat Mektuplarının Or-taya Çıkardığı Çeşitli Sorunlar” (s.567-579), BATİDER, C.7, S.3, 1974.

AKYOL, Şener: “Banka Sözleşmeleri”, Ord.Prof.Dr. Kemaleddin Birsen’e Armağan, İstanbul 2001.

ARAL, Fahrettin: “Doğrudan Doğruya Garantilerde Banka İle Muhatap Arasındaki Hukuki İlişki”, Prof.Dr. Ali Naim İnan’a Armağan, Ankara 2009.

ARAL, Fahrettin: “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Niteliği ve Kefaletten Farkları” (s.131-143), Prof.Dr. Fikret Eren’e Armağan, Ankara 2006.

ARKAN, Sabih:”Teminat Mektubu Veren Bankanın Hukuki Du-rumu”(s.59-84), BATİDER, C.16, S.4, 1992.

AYBAY, Rona/DARDAĞAN, Esra: Yasaların Uluslararası Dü-zeyde Çatışması (Kanunlar İhtilafı), Aybay Yayınları, İstanbul 2001.

AYGÜN, Mesut: “Güncel Gelişmelerin Işığında Çekten Doğan Yabancı Unsurlu Uyuşmazlıklara Uygulanacak Hukukun Tespiti” (s.925-972), AÜHFD, C.LXI, S.3, 2012.

BARLAS, Nami: Türk Hukuk Sisteminde Banka Teminat Mektup-ları, Kazancı Yayınevi, İstanbul 1986.

BARLAS, Nami: “Yeni Medeni Kanunun Ayni Teminatlara İliş-kin Düzenlemeleri, Bilgi Toplumunda Hukuk” (s.569-588), Prof. Dr.Ünal Tekinalp’e Armağan, C.II, İstanbul 2003.

BAŞARA, İzzet: “Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Niteliği” (s.302-317), Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S.83, Ağustos 2009.

BATTAL, Ahmet: Hukukun Temel Kavramları, 4.Bası, Ankara 2006.

BİLGE, Necip: Borçlar Hukuku, Özel Borç Münasebetleri, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara 1971.

CAN, Mustafa: “ABD Hukukunda Kefalet (Suretyship), Garanti (Guarantee) ve Kredi Mektupları (The Letters of Credit)”, Mevzuat Der-gisi, Yıl.7, S.76, Nisan 2004.

CANBOLAT, Ferhat: Banka Garantisinde Savunma İmkanları ve İhtiyati Tedbirler, Yetkin Yayınevi, Ankara 2009.

ÇALIŞKAN, Yusuf: Uluslararası Satım Hukukunda Kanunlar İhti-lafı Meseleleri, Beta Yayınevi, İstanbul 2014.

ÇELİKEL, Aysel/Erdem, B.Bahadır: Milletlerarası Özel Hukuk, 15.Bası, Beta Yayınevi. İstanbul 2017.

DEMİR GÖKYAYLA, Cemile: Milletlerarası Özel Hukukta Tek Satıcılık Sözleşmeleri(Münhasır Bayilik Sözleşmeleri), Seçkin Yayınevi, Ankara 2005.

DEMİRKOL, Berk: Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 24.Maddesi Çerçevesinde Sözleşmeye Uygulanacak Hukuk, Vedat Kitabevi, İstanbul 2011.

DEVELİOĞLU, Hüseyin Murat: Kefalet Sözleşmesini Düzenle-yen Hükümler Işığında Bağımsız Garanti Sözleşmeleri, İstanbul 2009.

DOĞAN, Vahit: Milletlerarası Özel Hukuk, 4.Baskı, Ankara 2017.

DOĞAN, Vahit: Milletlerarası Özel Hukuk, Ankara 2010.

DOĞAN, Vahit: Banka Teminat Mektupları, 4.Baskı, Ankara 2011.

EKŞİ, Nuray: ”Yabancılık Unsuru Taşıyan Akitler ve Bu Akitlerin AT Roma Konvansiyonu’na Göre Anlamı”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, Y.12, S.1-2, 1992. (Yabancılık Unsu-ru Taşıyan Akitler)

EKŞİ, Nuray: Sözleşmeden Doğan Borçlara Uygulanacak Hukuk Hakkında Roma Konvansiyonu, Beta Yayınevi, İstanbul 2004.

ERDEM, B. Bahadır: “İncoterm’in Uluslararası Satımlarda Uygu-lanacak Hukuka Etkisi ve Hukuki Niteliği”, MHB, Y.10, S.1-2, 1990.

ERMAN, Eyüp S:” Teminat Mektubu, Kefalet Akdi- Garanti Ak-di”(s.411-419), Adalet Dergisi, S.7, 1969.

ERÜRETEN, Behir Mazhar: Dış Ticaret Hukuku İhracat Sözleş-meleri ve Tatbikatı, Beta Yayınevi, İstanbul 1991.

GÜNGÖR, Gülin: Temel Milletlerarası Özel Hukuk Metinlerinin Sözleşmeden Doğan Borç İlişkilerine Uygulanacak Hukuk Konusunda Yakınlık Yaklaşımı, Yetkin Yayınevi, Ankara 2007.

İPEK, Mehtap: “Birlikte Kefalet”, Prof.Dr. Ender Kuntalp’e Ar-mağan, GSÜHFD, C.I, S.I, 2004/I.

KAHYAOĞLU, Emin Cem: Banka Garantileri, Beta Yayınevi, İs-tanbul 1996.

KAPLAN, İbrahim: “Uygulamada Banka Teminat Mektuplarından Doğan İhtilaflar ve Çözüm Yolları” (s.3-10), Mali Hukuk Dergisi, Y.1991, S.34, Temmuz-Ağustos.

KAYA, ARSLAN: ”İlk Yazılı Talepte Ödeme Klozunu İhtiva Eden Banka Garantilerinde Hakkın Kötüye Kullanılması Sorunu” (s.211-244), Prof. Dr.Reha Poroy’a Armağan, İstanbul 1995.

KOCAYUSUFPAŞAOĞLU, Necip: Borçlar Hukuku, Genel Bö-lüm, C.I, 4. Bası, Filiz Yayınevi, İstanbul 2008.

KOSTAKOĞLU, Cengiz: Banka Kredi Sözleşmelerinden Doğan Uyuşmazlıklar, Beta Yayınevi, İstanbul 1996.

KUNTALP, Erden: “Teminat Kavramı, Teminat Türleri ve Bun-lardan Doğan Sorumluluk” (s.263-299), Prof. Dr. Reha Poroy’a Arma-ğan, İstanbul 1995.

NOMER, Ergin: Devletler Hususi Hukuku, 22. Bası, Beta Yayıne-vi, İstanbul 2017.

ONUR, Vedad: Bankacılık Hukuku, Ankara 1965.

OY, Osman: Bankacılık Uygulamasında Teminat ve Kefalet Mek-tupları, İnterbank Uluslararası Eğitim Merkezi Yayınları, No:22.

OY, Osman: Bankacılık Uygulamasında Plasman Yönetimi, İnter-bank Uluslararası Eğitim Bölümü Yayınları, No:25.

ÖZDEMİR, Hatice: ”Uluslararası Özel Hukuk Açısından Banka Teminat Mektupları”, İstanbul Barosu Dergisi, C.LXXXIII, S.7-8-9, İstanbul 1999.

ÖZDEMİR, Hatice: “MÖHUK Kapsamına Giren Sözleşmelerin Tespiti Bağlamında “Yabancılık Unsuru Taşıyan Sözleşme” ve “Ulusla-rarası Sözleşme” Kavramları”(s.926-941), İstanbul Barosu Dergisi, C.LXXIII, S.4, 1999.

ÖZDEMİR KOCASAKAL, Hatice: “Sözleşmelere Uygulanacak Hukukun MÖHUK m.24 Çerçevesinde Tespiti ve Üçüncü Devletin Doğrudan Uygulanan Kuralları” (s.27-88), Milletlerarası Hukuk ve Milletle-rarası Özel Hukuk Bülteni, Yıl.30, S.1-2, 2010. (MÖHUK m.24)

ÖZEN, Burak: 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu Çerçevesinde Kefalet Sözleşmesi, İstanbul 2012.

PAMUKÇU, İ.İzzettin: Bütün Yönleri İle Ve Çeşitli Örneklerle Teminat Mektupları. Ayyıldız Matbaası, Ankara 1976.

REİSOĞLU, Seza: Banka Teminat Mektupları ve Kontrgarantiler, Ankara 2003. (Banka Teminat Mektupları ve Kontrgarantiler)

REİSOĞLU, Seza: Garanti Mukavelesi, Ajans-Türk Matbaası, Ankara 1963. (Garanti Mukavelesi)

REİSOĞLU, Seza: “Garanti Sözleşmesi ve Uygulamada Ortaya Çıkan Sorunlar” (s.335-357) AÜHFD Ellinci Yıl Armağanı’ndan ayrı bası, Ankara 1977. (Sorunlar)

REİSOĞLU, Seza: “Banka Teminat Mektuplarında Kayıtsız Şart-sız Ödeme Taahhüdü ve Hukuki Sonuçları” (s.67-91), Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu-VI, Ankara 1989.

SOMUNCUOĞLU, Ünal: ”Banka Teminat Mektuplarına İlişkin Umumi Kontrgaranti Taahhütlerine Göre Bankaların Nakit Depo Talebi” (s.831-842), İstanbul Barosu Dergisi, C.49, S.9-10, 1975. (Bankaların Nakit Depo Talebi)

SOMUNCUOĞLU, Ünal: “Bir Yargıtay Kararı İncelemesi ve Banka Teminat Mektupları” (s.163-175), BATİDER, C.8, S.1, 1975.

SUNGURTEKİN, Meral: “Banka Teminat Mektuplarına İlişkin Uluslararası Unsurlu İhtilaflara Uygulanacak Hukuk Hakkında Bir İnce-leme” (s.543-567), TBBD, S.4, 1990.

SÜRAL, Ceyda: Uluslararası Ticari Sözleşmelere Uygulanacak Hukuk Olarak UNIDROIT Prensipleri, İzmir 2008.

SÜSLER, Ferdi: “Teminat Mektupları ve Banka Garantileri”, İkti-sat Bankası Eğitim Yayınları, No:16, Ekim 1990.

ŞANLI, Cemal: Uluslararası Ticari Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları, 4.Bası, Beta Yayınevi, İstanbul 2011.

ŞANLI, Cemal: Milletlerarası Ticari Tahkimde Esasa Uygulana-cak Hukuk, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara 1986.

ŞANLI, Cemal/ESEN, Emre/Ataman Figanmeşe, İnci: Milletlera-rası Özel Hukuk, Vedat Kitabevi, İstanbul 2018.

TANDOĞAN, Haluk: ”Bankaların Verdikleri Teminat Mektupla-rının Hukuki Mahiyeti” (s.791-831), Banka ve Ticaret Hukuku Haftası, Ankara 1962. (Hukuki Mahiyet)

TANDOĞAN, Haluk: Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri, C.II, B.4, İstanbul 1989. (Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri)

TANDOĞAN, Haluk: Garanti Mukavelesi, Mahiyeti ve Benzeri Hukuki Münasebetlerden Tefriki, Ankara 1959. (Garanti Mukavelesi).

TARMAN, Zeynep Derya:”5718 Sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun (MÖHUK) Uyarınca Yabancılık Un-suru Tanınan Akdi Borç İlişkilerinde Hukuk Seçimi” (s.143-168), BA-TİDER, C.26, S.1, Y.2010.

TAŞPOLAT, Ali: Banka Garantileri, İstanbul 1989.

TEKİNALP, Ünal: Banka Hukukunun Esasları, C.I, İstanbul 1988.

TEKİNALP, Ünal: Ünal Tekinalp’in Banka Hukukunun Esasları, II. Bası, Vedat Yayınevi, İstanbul 2009.

TEKİNALP, Gülören/Uyanık Çavuşoğlu, Ayfer: Milletlerarası Özel Hukuk Bağlama Kuralları, Genişletilmiş 11. Bası, İstanbul 2011.

TEKİNAY, S.S/AKMAN, S/BURCUOĞLU, H/ALTOP, A: Borç-lar Hukuku Genel Hükümler, 7. Bası, İstanbul 1993.

TEOMAN, Ömer: “Teminat Mektubunu Teyit Eden Bankanın Hukuki Sorumluluğu” (s.107-144), Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararla-rı Sempozyumu, Bildiriler-Tartışmalar, Ankara 1995.

YAKIŞIKLI, Ramazan: “Teminat Mektupları” (s.95-98), Vergi Dünyası, S.235, 2001.

YENİCE, A. Özge: Teminat Sözleşmelerinde Rücu İlişkileri, XII Levha Yayıncılık, Nisan 2009.

YÜCE BİLGİN, Melek: Garanti Sözleşmesinin Bir Türü Olarak Üçüncü Kişinin Fiilini Taahhüt Sözleşmesi, İstanbul 2007.

YÜKSEL, Ali Sait: Bankacılık Hukuku ve İşletmesi, B.6, İstanbul 1989

YÜKSEL, Ali Sait: Bankacılık Hukuku ve İşletmesi, İstanbul, 1974.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Milletlerarası Usul Hukuku Kanunu Öntasarısı Sempozyumu, 22-24 Kasım 1976, İstanbul Üniversitesi Hu-kuk Fakültesi Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Münasebetler Ensti-tüsü, İstanbul 1978.

www.bddk.org.tr

www.hukukturk.com

www.kazanci.com

www.legalbank.net

Kaynak Göster