PARLAMENTONUN MÜZAKERE İŞLEVİ: TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ ÖRNEĞİ

Geleneksel olarak parlamentolar, kamuya açık müzakere alanlarıdır. Yasama organları başlıca işlevleri olan temsil, denetim ve siyasa yapım faaliyetlerini kamuya açık müzakereler yoluyla yerine getirmektedir. Buna rağmen parlamento müzakereleri yeterince ilgi çekmemekte ve müzakerelerin bu işlevler üzerinde önemli bir etkisi olmadığı düşünülmektedir. Ancak son yıllarda yapılan çalışmalarla bu görüş bir hayli tartışmalı hale gelmiştir. Bu çalışmayla, ülkemizde de bir hayli ihmal edilen parlamentonun müzakere işlevi incelenmektedir. Parlamentonun müzakere işlevinin ne olduğu, etkili olup olmadığı ve hangi anayasal ya da kurumsal faktörlerden etkilendiğinin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Bu belirlemelerin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin müzakereci bir eğilimde olup olmadığı sorgulanmaktadır. Sonuçta TBMM'deki müzakereci eğilimi zedeleyen anayasal faktörler tespit edilmekte ve bunlara yönelik birtakım anayasal ve kurumsal değişikler önerilerek çalışma tamamlanmaktadır.

(DELIBERATIVE FUNCTION OF PARLIAMENT: THE GRAND NATIONAL ASSEMBLY OF TURKEY CASE)

Traditionally, parliaments are open-to-public deliberative areas. Parliaments fulfill their primary functions of representation, oversight and policy-making through parliamentary debates in public. Despite this, debates in parliaments have not inspired much interest among the scholars and they are thought not to have any significant impact on these functions of parliaments. This conventional view, however, has been challenged by the studies in the last decades. In this article, the deliberative function of parliament, which is also fairly neglected among the scholars in Turkey, is examined. This article aims to explain what the deliberative function of parliament is, whether it is influential and which constitutional or institutional factors have an impact on it. After that, it is evaluated whether the Grand National Assembly of Turkey (GNAT) has a deliberative tendency. Finally, the constitutional factors that derogate the deliberative tendency in GNAT are identified and some solutions are provided by suggesting a few constitutional and institutional arrangements.

Kaynakça

AHMAD Feroz, Bir Kimlik Peşinde Türkiye, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi, 2014.

AHMAD Feroz, Modern Türkiye'nin Oluşumu, İstanbul: Kaynak, 2014.

AKIN Rıdvan, Gaziden Günümüze Cumhurbaşkanlığı, İstanbul: İş Bankası, 2009.

AKIN Rıdvan, Türk Siyasal Tarihi: 1908-2000, İstanbul: On İki Levha, 2010.

AKŞİN Sina, "Siyasal Tarih (1995-2003)", Bugünkü Türkiye: 1980-2003, C. 5, İstanbul: Cem, 2008, s. 163-185.

ARSLAN Ali, "Tek ve Çok Partili Dönemde Türk Siyasi Elitleri- nin Toplumsal Profillerinin Karşılaştırmalı Analizi", Zonguldak Kara- elmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 1, Sy. 2, 2005, s. 53-66.

ARSLAN Esat, Türk Parlamento Tarihi: TBMM - XVI. Dönem (1977-1980), C. I, Ankara: TBMM Kültür Sanat ve Yayın Kurulu, 2012.

ARSLAN Zühtü, Türk Parlamento Tarihi: TBMM XI. Dönem (1957-1960), C. I, Ankara: TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Ya- yınları, 2012.

AUSTEN-SMITH David, "Information Transmission in Debate", American Journal of Political Science, Vol. 34, No 1, 1990, s. 124-152.

AUSTEN-SMITH, David, "Modeling Deliberative Democracy", Presentation at the Workshop on Deliberative Democracy, University of Chicago, 1995.

BÄCHTIGER André/HANGARTNER Dominik, "Institutions, Culture and Deliberative Ideals: A Theoretical and Empirical Inquiry", Working Paper Prepared for Delivery at the 2007 Annual Meeting of the American Political Science Association, 30 Ağustos-2 Eylül, 2007.

BÄCHTIGER André/HANGARTNER Dominik, "When Delibe- rative Theory Meets Empirical Political Science: Theoretical and Met- hodological Challenges in Political Deliberation", Political Studies, Vol 58, 2010, s. 609-629.

BÄCHTIGER André, The Real World of Deliberation: A Compa- rative Study of its Favorable Conditions in Legislatures, Bern: Paul Ha- upt, 2005.

BÄCHTIGER André, "Debate and Deliberating in Legislatures", The Oxford Handbook of Legislative Studies, Ed. Shane Martin/Thomas Saalfeld/Kaare W. Strom, UK: Oxfod University, 2014, s. 145-162.

BAĞCE H. Emre, Türk Parlamento Tarihi: TBMM XV. Dönem (1973-1977), C. I, Ankara: TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Ya- yınları, 2012.

BAKAN Selahaddin/ÖZDEMİR Hakan, "Türkiye'de 1946-1960 Dönemi İktidar-Muhalefet İlişkileri: Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Demokrat Parti (DP)'ye Karşı", Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve dari Bilimler Dergisi, C. 14, Sy. 1, 2013, s. 373-397.

BAKIRCI Fahri, "TBMM'de Komisyonların Yapı ve İşleyişi: So- runlar ve Çözüm Önerileri", Kanun Yapım Süreci Sempozyumu (17/01/2011), Ed. İrfan Neziroğlu/Fahri Bakırcı, Ankara: TBMM, 2011, s. 113-143.

BAYLEY Paul (Ed.), Cross-Cultural Perspectives on Parliamen- tary Discourse, Amsterdam: John Benjamins, 2004.

BAYLEY Paul, "Introduction: The Whys and Wherefores of Analysing Parliamentary Discourse", Cross-Cultural Perspectives on Parliamentary Discourse, Amsterdam: John Benjamins, 2004, s. 1-44.

BULUT Nihat, "Temsilde Adalet-Yönetimde İstikrar İkilemi Bağ- lamında 12 Haziran 2011 Seçimleri", Erzincan Üniversitesi Hukuk Fa- kültesi Dergisi, C. XIV, Sy. 3-4, 2010, s. 1-18.

ÇINAR Menderes, Türk Parlamento Tarihi: TBMM XIII. Dönem (1965-1969), C. I, Ankara: TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu, 2012.

ÇUFALI Mustafa, Türk Parlamento Tarihi: TBMM-VIII. Dönem (1946-1950), C. I, Ankara: TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu Ya- yınları, 2012.

DERELİ Esen, Siyasa Yapım Sürecindeki Etkinlikleri Yönünden Yasama Meclisleri, İstanbul: Der, 1996.

DRYZEK John S./LIST Christian, "Social Choice Theory and De- liberative Democracy: A Reconciliation", British Journal of Political Science, JaMaltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilimn 2003, Sy. 33, s. 1-28.

EKŞİ Oktay, "Parlamento mu, Kanun Fabrikası mı", Ankara Baro- su Dergisi, 2013 (4), s. 123-153.

ERDOĞAN Mustafa, Türkiye'de Anayasalar ve Siyaset, Ankara: Liberte, 2004.

ERTAN Temuçin Faik, Türk Parlamento Tarihi: TBMM XX. Dö- nem (1995-1999), C. I, Ankara: TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu, 2012.

EZHERLİ İhsan, Türkiye Büyük Millet Meclisi (1920-1986), An- kara: TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu, 1986.

FEARON James D., "Deliberation as Discussion", Deliberative Democracy, Ed. Jon Elster, UK: Cambridge University, 1998, s. 44-68.

GAMBETTA Diego, "'Claro ': An Essay on Discursive Machis- mo", Deliberative Democracy, Ed. Jon Elster, UK: Cambridge Univer- sity, 1998, s. 19-43.

GENÇKAYA Ömer Faruk, " Türkiye'de Parlamento Reformu: Ta- rihsel Bir Değerlendirme", TBMM'nin Etkinliği, Koordinatör: İlter Tu- ran, İstanbul: Acar, 2000, s. 31-62.

GÖNENÇ Levent/ERGÜL Ozan, "Yaşayan Anayasa", Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Sy. 2002/1, s. 13-84.

ILIE Cornelia (Ed.), European Parliaments Under Scrutiny, Ams- terdam: John Benjamins, 2010.

IONESCU-RUXANDOIU Liliana (Ed.), Parliamentary Discourses across Cultures: Interdisciplinary Approaches, Newcastle: Cambridge Scholars, 2012.

KALAYCIOĞLU Ersin, "Türkiye'de Demokrasinin Pekişmesi: Bir Siyasal Kültür Sorunu", Ergun Özbudun'a Armağan, Ed. Serap Ya- zıcı/Kemal Gözler/Fuat Keyman, C. I, Ankara: Yetkin, s. 247-279.

KAYA Elif Emre/AVŞAR Zakir, "İktidar-Muhalefet İlişkilerinde Değerlendirilmeyen Bir İyileşme Şansı: Adnan Menderes'in Uçak Kaza- sı Üzerinden Siyasal İletişim İnşa Çabaları", History Studies, Vol. 4, Issue 4, 2012, s. 219-244.

KREPPEL Amie "Typologies and Classifications", The Oxford Handbook of Legislative Studies, Ed. Shane Martin/Thomas Saal- feld/Kaare W. Strom, UK: Oxfod University, 2014, s. 82-103.

KÜÇÜK Tevfik Sönmez, Parti İçi Demokrasi, İstanbul: On İki Levha, 2015

LEWIS Bernard, The Emergence of Modern Turkey, London: Oxford University, 1961.

LIJPHART Arend, Patterns of Democracy: Government Forms and Performance in Thirty Six Countries, USA: Yale University, 2012.

MAYHEW David, Congress: The Electoral Connection, New Ha- ven: Yale University, 1974.

MUMCU Uğur, "Söz Meclisten İçeri...", Ankara: Um:ag, 22. Baskı, 1996.

NEZİROĞLU İrfan, "Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kuru- lunda Söz Alma ve Konuşma", Yasama Dergisi, Sy. 12, 2009, s. 66-106.Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim

ODER Bertil Emrah, Anayasa Yargısında Yorum Yöntemleri, İs- tanbul: Beta, 2010.

OLSON David M., Democratic Legislative Institutions: A Compa- rative View, New York: ME Sharp Inc., 1994.

ONAR Erdal, "Güncel Demokrasilerde Parlamentonun Rolü: Tür- kiye urd'hui?,İstanbul: Galatasaray Üniversitesi, 2005, s. 75-116. Millet Meclisi Örneği", Le Parlement, Aujo

OSWALD John, An Etymological Dictionary Of The English Language, New Ed. Philadelphia: E.C & J. Biddle, 1854.

ÖZ Esat, Tek Parti Yönetimi ve Siyasal Katılım (1923-1945), An- kara, Gündoğan, 1992.

ÖZBUDUN Ergun, 1921 Anayasası, Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Kurumu Atatürk Araştırma Merkezi, 2008.

ÖZBUDUN Ergun, 1924 Anayasası, İstanbul: İstanbul Bilgi ÜMaltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilimni- versitesi, 2012.

ÖZDEMİR Hikmet, "Siyasal Tarih (1960-1980)", Türkiye Tarihi: Çağdaş Türkiye (1908-1980), Sina Akşin ve Diğerleri, C. 4, İstanbul: Cem, 2013, s. 191-264.

ÖZDEMİR Hikmet, Atatürk'ten Günümüze Cumhurbaşkanı Se- çimleri, İstanbul: Remzi, 2007.

PROKSCH Sven-Oliver/SLAPIN Jonathan B., "Institutional Fo- undations of Legislative Speech", American Journal of Political Science, Vol. 56, No. 3, 2012, s. 520-537.

PRZEWORSKI Adam, "Deliberation and Ideological Domina- tion", Deliberative Democracy, Ed. Jon Elster, UK: Cambridge Univer- sity Press, 1998, s. 140-160.

RANNEY Austin, Governing: An Introduction to Political Scien- ce, New Jersey: Precentice Hall Inc., 1990.

RASCH Bjİrn Erik, " Legıslatıve Debates And Democratıc De- lıberatıon In Parlıamentary Systems", Presentation at the Oslo-Yale In- ternational Workshop on EMaltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilimpistemic Democracy in Practice, Yale Uni- versity, New Haven, 20-22 October, 2011.

SABUNCU Yavuz, "Seçim Barajları ve Siyasal Sonuçları", Ana- yasa Yargısı Dergisi, C. 23, 2006, s. 191-197.

SEZER Abdullah, Demokrasi Teorisi ve Pratiğinde Seçim Barajla- rı, İstanbul: Legal, 2014.

SIGMA Akran Değerlendirmesi Raporu, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin İdari Kapasitesi, Ağustos 2010.

SLAPIN Jonathan B./PROKSCH (Sven-Oliver), "Words as Data: Content Analysis in Legislative Studies", The Oxford Handbook of Le- gislative Studies, Ed. Shane Martin/Thomas Saalfeld/Kaare W. Strom, UK: Oxfod University, 2014, s. 126-144.

STEINER Jürg et Al, Deliberative Politics in Action: Analyzing Parliamentary Discourse, New York: Cambridge University, 2004.

TANÖR Bülent, "Siyasal Tarih (1980-1995)", Bugünkü TürkiyeMaltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim: 1980-2003, Sina Akşin ve Diğerleri, İstanbul: Cem, 2008, s. 27-162.

TANÖR Bülent, Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri, İstanbul: Yapı Kredi, 12. Baskı, 2004.

TEZİÇ Erdoğan, Anayasa Hukuku, İstanbul: Beta, 18. Baskı, 2014.

TSCHENTSCHER Axel/BÄCHTIGER André/STEINER Jürg/ STEENBERGEN Marco, "Deliberation in Parliaments", Research Ob- jectives and Preliminary Results of the Bern Center for Interdisciplanry Deliberation Studies, 2009.

TSEBELIS George, Veto Players: How Political Institutions Work, New Jersey: Princeton University, 2002.

TUNCER Erol, "Türkiye'de Seçim Uygulamaları/Sorunları Işı- ğında Temsilde Adalet-Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği", Ana- yasa Yargısı Dergisi, Ankara: Anayasa Mahkemesi, Sy. 23, 2006, s. 167- 182.

ÜLGEN Özen, Anayasa Yargısında İlk İnceleme, İstanbul: Beta, 2013.

ÜNSAL Artun, Siyaset ve Anayasa Mahkemesi, Ankara: AÜSBF, 1980.

WALDRON Jeremy, "Principles of Legislation", The Least Examined Branch: The Role of Legislatures in the Constitutional State, Ed. Richard W. Bauman/Tsvi Kahana, New York: Cambridge Univer- sity, 2006, s. 15-32.

YANIK Murat, "Parti İçi Demokrasi Açısından Aday Belirleme Yöntemleri", Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XI, Sy. 3-4, 2007, s. 185-206.

YAPICI Havvana, "Komisyonların Yasama Sürecindeki Rolleri Bağlamında Komisyon Aşamasındaki Özel Yöntem ve Uygulamalar", Yasama Dergisi, Sy. 5, Nisan-Mayıs-Haziran 2007, s. 57-81.

YAVUZ Celalettin, Türk Parlamento Tarihi: TBMM XXI. Dönem (1999-2002), Ankara: TBMM Kültür, Sanat ve Yayın Kurulu, 2012.

YETKİN Nihal, "A Pragmatic Analysis of Derogation in the Dis- cMaltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilimourse of Political Criticism in the Turkish Grand National Assembly", Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, C. 3, Sy. 1, Mart 2006, s. 48-59.

YILDIZ Ahmet, Türk Parlamento Tarihi: TBMM XXII. Dönem (2002-2007), C. I, Ankara: TBMM Kültür, sanat ve Yayın Kurulu, 2012.

YÜZBAŞIOĞLU Necmi, "3 Kasım 2002 Seçimleri Üzerindeki Gölgeler", Erdoğan Teziç'e Armağan, İstanbul: Galatasaray Üniversite- si, 2007, s. 175-201.

Kaynak Göster