THEBAİ’Lİ SFENKS BETİMLİ YÜZÜK TAŞI VE VİYANA SANAT TARİHİ MÜZESİ’NDEKİ HEYKEL

Söz konusu makale Ankara Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi Koleksiyonunda bulunan jasper taşlı demir yüzük üzerindeki Thebai'li Sfenks tasvirinden hareketle, Viyana Sanat Tarihi Müzesinde bulunan Thebai'li Sfenks Heykeli arasındaki yakın ilişkiyi ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Her iki eserin de, Anadolu kökenli ve Roma Döneminden olmaları yanında ikonografik benzerlikleri ve bu tip eserlerin dünya müzelerindeki diğer benzerleri de bu çalışmada incelenmiştir. Thebai'li Sfenks ve Oidipus Mitolojisi konusu da bu çerçevede ele alınmıştır. Sonuç olarak, Türkiye'de, Erimtan Arkeoloji ve Sanat Müzesi'nde 1317 envanter numarasıyla kayıt-- lı yüzük taşı ve Türkiye'den Ephesos ören yerinden, 1896 yılında götürülmüş, bugün Viyana Sanat Tarihi Müzesinde bulunan 1536 envanter numaralı Thebai'li fink: Heykeli arasındaki ikonografik benzerlikten hareketle, Oidipus kompleksi diye bilinen, kral Oidipus mitolojisine kadar uzanan olaylara ışık tutmak hedeflenmiştir. Bu makalede, arkeolojik bir araştırmanın nerelere kadar uzandığı ve bazı uzak yerlerde bulunan iki eser arasında aslında çok yakın ilişkiler olduğu görülmüştür.

GEM WITH THE THEBAN SPHINX AND THE STATUE IN VIENNA ART HISTORY MUSEUM

This article aims to reveal the close relationship between the depiction of the Theban pln'nx on the jasper stone of an iron ring in the collection of Ankara Erimtan Archaeology and Art Mu— seum and the Statue of the Theban Sp/n'nx at Vienna Art History Museum. Both artifacts are Anatolian in origin and are from the Roman period. As well as their iconographic similarities, other similar artifacts in world museums are examined in this article. The Theban pblnx and Oedipus Mythology are also discus— sed in this context. As result, it is aimed to shed light on the story of the myth of King Oedipus, known as the Oe— dipus complex, based on the iconographic similarity between the gem registered with the inventory num— ber 1317 in the Erimtan Archaeology and Art Museum in Turkey and the Statue of the Theban Sphinx with the inventory number 1536 in Vienna Art History Museum, which was taken in 1896 from Ephesos in Turkey. With this article, it has also been demonstrated how far an archaeological research reaches and that there are actually very close relations between two artifacts seen in some distant places.

Kaynakça

B. Bäbler, “Sphınx”, DNP 11, 2002/2012, 817-819.

F. Eıchler, “Thebanısche Sphınx. Eın Bıldwerk aus Ephesos”, IJh 30, 1937, 75-110

F. Eıchler, “Nochmals dıe Sphınxgruppe aus Ephesos”, IJh 45, 1961, 5-22.

A. Erhat, Mıtolojı Sözlüğü (Istanbul 2012).

P. Grımal, The Dıctıonary of Classıcal Mythology, Translated by A. R. Maxwell-Hyslop (Oxford 1996).

A. Henrıchs, “Oıdıpus”, DNP 8, 2003/2012, 1129-1131.

R. Herbıg, “”Sphınx”, RE 3 A, 1929, 1703-1749.

B. M. W. Knox, Oedıpus at Thebes: Sophocles’ Tragıc Hero and Hıs Tıme (New Haven 1957).

K. Konuk – M. Arslan, Ancıent Gems and Fınger Rıngs from Asıa Mınor the

Yüksel Erımtan Collectıon – Anadolu Antık Yüzük TaûlarI ve Yüzüklerı. Yüksel Erımtan Koleksıyonu (Ankara 2000).

I. Krauskopf, “Oıdıpus”, LIMC 1994, VII.1, 1-15; VII.2, 6-15.

M. P. O. Morford – R. J. Lenardon – M. Sham, Classıcal Mythology (Ox- ford 2011).

A. B. Renger, Oedıpus and the Sphınx: The Threshold Myth from Sophocles through Freud to Cocteau (Chıcago 2013).

G. M. A. Rıchter, The Engraved Gems of the Greeks, Etruscans and Romans I: A Hıstory of Greek Art ın Mınıature (London 1968).

G. M. A. Rıchter, Engraved Gems of the Romans: A Supplement to the Hıstory of Roman Art (London 1971).

H. B. Walters, Catalogue of the Engraved Gems and Cameos, Greek, Etruscan and Roman ın the Brıtısh Museum (London 1926).

Kaynak Göster