DEATH IN ZEUGMA: A SURVEY OF THE TOMBS

This paper presents an evaluation of data obtained from field surveys that took place in the necropoleis of Zeugma (Seleucia on the Euphrates) between 2008 and 2010. The necropoleis appear to have developed along the ancient roads that led from the city and are located to the east, west, and south. Featuring soft limestone bedrock, low-lying hills, valleys and slopes the local topography defined the nature of tomb architecture. Four tomb types have been differentiated; rock-cut cist, rock-cut chamber, tumulus, sarcophagus. Although rock-cut cists are typical of the eastern necropolis, it has been noted in recent studies that they also exist in the southern necropolis. Field surveys have revealed traces of such tombs in the western necropolis as well. Rock-cut chamber tomb frequently consists of a front room that can be identified as a vestibulum and the main burial chamber, which is designed to resemble a triclinium. As well as this double chamber type, there are also examples of single-chamber tombs. In rock-cut chamber type, the burial is made in a cist underneath an arcosolium (or arcosolia) carved into the walls of the burial chamber. In the case of a loculus carved vertically into the wall of chamber tombs, the body was laid in a cist or directly on the flat floor surface. These tombs have elaborate decoration featuring free-standing statues outside the tomb and frescoes with floral designs and mythological figures, architectural features, and reliefs located in the inside and/or outside the walls of the tomb. These decorative elements indicate that some of the tombs were commissioned by wealthy families. It is possible that some tombs belonged to collegia. Tumuli were found to be concentrated more in the southern and western necropoleis. Until now, only one tumulus has been excavated at Zeugma. The inhabitants of Zeugma regarded their tombs as a “domus aeterna – an eternal residence” with decoration, and spaces that can be defined as the vestibulum and triclinium. It is known that the necropoleis, was used from the mid-2nd century BC to the end of the 4th century AD. Ornamental sarcophagi are only known to exist in the southern necropolis, while undecorated sarcophagi have been found in both the eastern and the southern necropolis. The garland sarcophagi, which appear to be a local copy of Proconnesian sarcophagi, can be dated to the late 2nd – 3rd century AD. An important element on the tombstones in Zeugma is the frequent depiction of an eagle to symbolise men and a basket to symbolise women. In addition to these symbols, portraits exist of individuals alone, in couples or in family groups. While inscriptions are mostly in Greek, there is also a small number in Latin. The inscriptions follow a standard formulation that includes the name of the deceased, the name of the father and the expression “ἄλυπε χαῖρε”. The names on the inscriptions suggest that people of Semitic, Greco-Macedonian and Roman descent lived together in Zeugma. Tombstones were used frequently from the mid-1st century AD until the mid-3rd century AD. However, there are also very few tombstones from the 4th century AD. The portraits and names on the tombstones are particularly important indications about the origins of the city’s inhabitants. As for the self-portraits of the deceased, they feature both oriental and occidental characteristics. Data obtained from the necropoleis of Zeugma suggests that this was a multi-cultural city where different cultures interacted.

ZEUGMA’DA ÖLÜM: MEZARLAR ÜZERİNE BİR İNCELEME

Zeugma (Fırat Seleukeia’sı) nekropollerinde 2008-2010 yılları arasında gerçekleştirdiğimiz yüzey araştırmalarıyla elde edilen verilerin değerlendirilmesi bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Kente ulaşan antik yolların etrafında geliştiği anlaşılan nekropol alanları Doğu, Batı ve Güney’de yer almaktadır. Yumuşak, bej-sarımsı renkli kolaylıkla şekillendirilebilen kireçtaşı anakaya, alçak tepeler, vadiler ve yamaçlardan oluşan coğrafi yapı mezar mimarisinde belirleyici olmuştur. Mezar tipleri “anayakaya oyulmuş tekne mezarlar, anakayaya oyulmuş oda mezarlar, tümülüsler, lahitler” olarak ayrılır. Mezar tiplerinden basit tekne mezarlar Doğu Nekropol’den bilinmekle birlikte geçmiş yıllarda yapılan çalışmalarda Güney Nekropol’de görüldüğü belirtilmiştir. Ayrıca gerçekleştirdiğimiz yüzey araştırmasında Batı Nekropol’de bu tip mezarlara ilişkin izler belirlenmiştir. Anakayaya oyulmuş oda mezarlar, sıklıkla vestibulum olarak niteleyebileceğimiz ön oda/alan ve triclinium’a benzeyecek şekilde biçimlendirilmiş gömü yapılan ana odadan oluşmaktadır. Bu tip mezarlarda gömü mezar odası duvarlarına açılmış arcosolium’lar altındaki teknelere yapılmıştır. Mezar odası duvarına, dikine açılan loculus içinde ya tekne ya da düz zemin ceset yerleştirmek için kullanılmıştır. Bu mezarlar bitkisel ve mitolojiden figürlerin tasvir edildiği freskler, mimari öğeler, mezar iç ve/veya dışında anakayaya oyulmuş tıpkı mezar stellerinde olduğu gibi portreler veya kartal-sepet betimlerinden oluşan kabartmalar, mezar stelleri, mezar dışında serbest duran heykeller gibi zengin dekorasyona sahiptir. Tüm bunlar bazı mezarların zengin aileler tarafından inşa ettirilmiş olduğuna işaret eder. Bazı mezarlarınsa collegium’lara ait olabileceğini söyleyebiliriz. Tümülüslerin ağırlıklı olarak Güney ve Batı nekropollerde olduğu görülür. Zeugma’da yalnızca bir tümülüs kazılmıştır. Tüm mezarlık alanlarında var olan bu tip mezarların geç Hellenistik Dönem’den (loculus’lu olanlar) başlayarak MS 4. yüzyıla kadar kullanılmış olduğu bilinmektedir. Bezemeli lahitler yalnızca Güney nekropolden bilinmekteyken bezemesiz lahitler Doğu ve Güney nekropollerde belirlenmiştir. Prokonnessos üretimi lahitlerin yerel bir kopyası gibi duran iki girlandlı lahit MS 2. yüzyıl sonu MS 3. yüzyıl başlarından olmalıdır. Zeugma’da nekropolün önemli bir unsuru olan mezar stelleri üzerinde erkekler için kartal, kadınlar için sepet betimleri sıklıkla kullanılmıştır. Bu bezemelerin yanı sıra mezar taşlarında bireysel portrelere tek, çiftler veya aileler halinde yer verilmiştir. Yazıtlar ağırlıklı olarak Grekçe olmakla birlikte az sayıdaki mezar stelinde Latince görülmektedir. Yazıtlar ölenin adı, baba adı ve “ἄλυπε χαῖρε” ifadesinden oluşan standart bir yapıya sahiptir. Yazıtlardaki isimlerden Sami, Greko-Makedon ve Roma kökenli kişilerin Zeugma’da bir arada olduğunu göstermektedir. Mezar stelleri MS 1. yüzyıl ortaları ile MS 3. yüzyıl ortalarına kadar yoğun olarak kullanılmıştır. Bununla birlikte, MS 4. yüzyıldan birkaç mezartaşı mevcuttur. Zeugma sakinleri mezarlarda karşımıza çıkan freskler, mezar steli gibi biçimlendirilmiş rölyefler, heykeller ve mezar stelleri yanı sıra vestibulum ve triclinium olarak tanımlanabilecek mekânlarıyla mezarlarını “domus aeterna – ebedi ev” olarak kabul etmiş olmalıdır. Özellikle mezar stellerindeki portreler ve isimler yukarıda kentte yaşayanların kökenlerine işaret eden önemli kanıtlardır. Ölen kişinin öz-temsili olan portreler hem Doğu hem de Batılı özellikler içermektedir. Zeugma nekropollerinden edinilen veriler kentin kozmopolit bir yapıya sahip olduğuna ve farklı kültürlerin kentte etkileşim halinde olduğuna işaret eder.

Kaynakça

Abadie-Reynal et al. 2000 C. Abadie-Reynal – E. Bucak – F. Bulgan et alii, “Zeugma-Moyenne Vallee de l’Euphrate Rapport Preliminaire de la Campagne de Fouilles de 1999”, Anatolia Antiqua 8, 279-337.

Abadie-Reynal et al. 2001 C. Abadie-Reynal et alii, “Zeugma Rapport Preliminaire des Campagnes de Fouilles de 2000”, Anatolia Antiqua 9, 243-305.

Abadie-Reynal 2012 C. Abadie-Reynal, “Fouilles de l’habitat (2): la maison des Synaristôsai”, in: C. Abadie-Reynal (ed.), Zeugma III. Les fouilles de l’habitat. Fouilles de l’habitat (2): la maison des Synaristôsai, Nouvelles inscriptions (Lyon 2012) 11-150.

Akçay 2012 T. Akçay, “Olba Mezarlık Alanları”, Seleucia ad Calycadnum II/2, 2012, 78-104.

Akçay 2018 T. Akçay, Olba’da Ölü Kültü (Ankara 2018).

Alföldi-Rosenbaum 1971 E. Alföldi-Rosenbaum, Anamur Nekropolü/The Necropolis of Anemurium (Ankara 1971).

Alföldi-Rosenbaum 1980 E. Alföldi-Rosenbaum, The Necropolis of Adrassus (Balabolu) in Rough Cilicia Isauria (Wien 1980).

Algaze et al. 1994 G. Algaze – R. Breuninger – J. Knudstad, “The Tigris-Euphrates Archaeological Reconnaissance Project: Final report for the Birecik and Carchemish Dam survey areas”, Anatolica 20, 1994, 1-96.

Altheeb 2015 D. Altheeb, “Funerary sculptures in the tomb of Abedrapsas at Frikya”, Zeitschrift für Orient-Archäologie 8, 2015, 236–249.

Amy – Seyrig 1936 E. Amy – H. Seyrig, “Recherches dans la nécropole de Palmyre”, Syria 17/3, 1936, 229-266.

Baird 2016 J. A. Baird, “Everyday Life in Roman Dura-Europos: the evidence of dress practices”, in: T. Kaizer (ed.), Religion, Society and Culture at Dura-Europos (Cambridge 2016) 30-56.

Başgelen 2000 N. Başgelen, “Fırat Üzerindeki Seleukeia’dan Zeugma – Belkıs’a”, ASanat 98, 2000, 10-19.

Beyazlar – Blömer 2008 A. Beyazlar – M. Blömer, “Der Tumulus von Halilbaşlı, Yavuzeli”, in: E. Winter (ed.), Patris Pantrophos Kommagene, Neue Funde und Forschungen zwischen Taurus und Euphrat, AMS 60 (Bonn 2008) 287-296.

Berns 2003 C. Berns, Untersuchungen zu den Grabbauten der frühen Kaiserzeit in Kleinasien, AMS 51 (Bonn 2003).

Blömer 2008 M. Blömer, “Der Tumulus von Sesönk – Ein Monument des kommagenischen Ahnenkultes?” in: E. Winter (ed.), Vom Euphrat bis zum Bosporus. Kleinasien in der Antike: Festschrift für Elmar Schwertheim zum 65. Geburtstag, AMS 65 (Bonn 2008) 103-110.

Blömer – Çobanoğlu 2019 M. Blömer – D. Çobanoğlu, “Kommagene ve Kyrrhestike’de Roma Dönemi Kaya Oda Mezarları”, in: T. Demir – M. Ekici – M. Ş. Dinç – Ç. M. Tarhan (eds.), Rifat Ergeç Armağanı / Studies Presented to Rifat Ergeç (Gaziantep 2019) 65–81.

Blömer – Winter 2011 M. Blömer – E. Winter, Kommagene: Toros ve Fırat arasındaki tanrılar ülkesi (İstanbul 2011).

Bodel 1999 J. Bodel, “Death on Display: Looking at Roman Funerals”, Studies in the History of Art 56, Symposium Papers XXXIV: The Art of Ancient Spectacle, 1999, 258-281.

Bounni et al. 1978 A. Bounni – E. Lagarce – J. Lagarce – N. Saliby, “Rapport préliminaire sur la deuxieme campagne de fouilles (1976) à Ibn Hani (Syrie)”, Syria 55, 1978, 233-301.

Bounni 1980 A. Bounni, “Les tombes à tumuli du Moyen-Euphrate”, in: J. C. Margueron (ed.), Le Moyen-Euphrate. Zone de Contacts et d’Échanges, Actes du Colloque de Strasbourg 10-12 Mars 1977 (Leiden 1980) 315-325.

Chabot 1900 M. J. B. Chabot, “Notes d’épigraphie et d’archéologie orientale”, Journal Asiatique 9/16, 1900, 249-288.

Chapot 1902 V. Chapot, “Antiquités de la Syrie du Nord”, BCH 26, 1902, 161- 208.

Colledge 1976 M. A. R. Colledge, The Art of Palmyra (Colorado 1976).

Cousin 1905 G. Cousin, Kyros le Jeune en Asie Mineure (printemps 408-Juillet 402 Avant Jésus-Christ) (Paris 1905).

Cumont 1910 F. V. M. Cumont, “L’aigle funéraire des Syriens, et l’apothéose de Empereurs”, RHR 62, 1902, 119-164.

Cumont 1917 F. V. M. Cumont, Etudes Syriennes (Paris 1917).

Cumont 1922 F. V. M. Cumont, After Life in Roman Paganism (New Haven 1922).

Çelgin 1990 V. Çelgin, Termessos Kenti Nekropolleri, Unpublished PhD Thesis, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (İstanbul 1990).

Çelgin 1994 V. Çelgin, “Termessos ve Çevresinde Nekropol ve Epigrafya Araştırmaları: 1975-1991 Yılları Arasında Yapılan Çalışmaların Toplu Sonuçlarına Kısa Bir Bakış”, Anadolu Araştırmaları XIII, 1994, 153-177.

Cormack 2004 S. Cormack, The Space of Death in Roman Asia Minor (Wien 2004).

Crowther 2013 C. Crowther, “Inscriptions on Stone”, in: W. Aylward (ed.), Excavations at Zeugma, conducted by Oxford Archaeology (California 2013) 192-219.

Doğanay 2009 O. Doğanay, Isauria Bölgesi Kaya Mezarları ve Ölü Gömme Gelenekleri (Konya 2009).

Dörner 1939 F. K. Dörner, “Perre und die Nekropole von Perre”, in: F. K. Dörner – R. Naumann (eds.), Forschungen in Kommagene, IstForsch 10 (Berlin 1939) 66–69.

Dörner 1969/1970 F. K. Dörner, “Kommagene. Forschungsarbeiten von 1967- 1969”, IstMitt 19, 1969/1970, 255-288.

Drijwers 1982 H. J. W. Drijwers, “After Life and Funerary Symbolism in Palmyrene Religion”, in: U. Bianchi – M. J. Vermaseren (eds.), La Soteriologia Dei Culti Orientali Nell' Impero Romano: Atti del Colloquio Internazionale su La soteriologia dei culti orientali nell' Impero Romano, Roma 24-28 Settembre 1979 (Leiden 1982) 709–733.

Dunbabin 2003 K. Dunbabin, The Roman banquet: images of conviviality (Cambridge 2003).

Durugönül 1989 S. Durugönül, Die Felsreliefs im Rauhen Kilikien (Oxford 1989).

Durukan 2012 M. Durukan, Kappadokia’da Argaios Dağı Çevresinde Hellenistik-Roma Dönemi Mezarları ve Ölü Kültü / Gräber und Totenkult in der hellenistischer-römischen Zeit in der Umgebung des Argaios in Kapadokien (İstanbul 2012).

Eraslan 2001 F. Erarslan, “Adıyaman Turuş Kaya Mezarları Kazı ve Temizlik Çalışması”, MüzeKK 11, 2001, 263-272.

Eraslan 2003a F. Erarslan, “Adıyaman/Besni Sofraz Küçük Tümülüs Kurtarma Kazıları”, MüzeKK 13, 2003, 121-128.

Eraslan 2003b F. Erarslan, “Perre Antik Kenti Alanı Kaya Mezarları Kurtarma Kazısı”, MüzeKK 13, 2003, 129-163.

Eraslan 2009 F. Erarslan, “Perre Antik Kenti Nekropol Alanı 2007 Yılı Kazı ve Temizlik Çalışmaları”, MüzeKK 17, 2009, 171-184.

Ergeç 1994 R. Ergeç, “Belkıs/Zeugma Mozaik Kurtarma Kazısı 1992 MüzeKK 4, 1994, 321-337.

Ergeç 1995 R. Ergeç, Güney Kommagene Bölgesindeki Antik Dönem Nekropol ve Mezarları, Unpublished PhD Thesis, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Konya 1995).

Ergeç 1996 R. Ergeç, “1993-1994 Belkıs/Zeugma Kurtarma Kazıları”, MüzeKK 6, 1996, 357-369.

Ergeç 1998 R. Ergeç, “Rescue excavations by the Gaziantep Museum (1992-

1994)”, in: D. Kennedy (ed.), The Twin Towns of Zeugma on the Euphrates: rescue work and Historical Studies (Portsmouth 1998) 82-91.

Ergeç 2002 R. Ergeç, “Neufunde am Westufer des Euphrat”, AMS 44, 2002, 117-122.

Ergeç 2003 R. Ergeç, Nekropolen und Gräber in der südlichen Kommagene, AMS 47 (Bonn 2003).

Ergeç et al. 2000 R. Ergeç – M. Önal – J. Wagner, “Seleukia am Euphrat/Zeugma”, in: J. Wagner (ed.), Gottkönige am Euphrat: Neue Ausgrabungen und Forschungen in Kommagene (Mainz am Rhein 2000) 104-114.

Ergeç – Yon 2012 R. Ergeç – J. B. Yon, “Nouvelles Inscriptions”, in: C. AbadieReynal (ed.), Zeugma III. Les fouilles de l’habitat. Fouilles de l’habitat (2): la maison des Synaristôsai/ Nouvelles inscriptions (Lyon 2012) 151- 200.

Fejfer 2008 J. Fejfer, Roman portraits in context (Berlin New York 2008).

Gee 2008 R. Gee, “From Corpse to Ancestor: The Role of Tombside Dining in the Transformation of the Body in Ancient Rome”, in: F.

Fahlander – T. Oestigaard (eds.), The Materiality of Death: Bodies, Burials, Beliefs (Oxford 2008) 59-68.

Goldman 1994 B. Goldman, “Graeco-Roman dress in Syro-Mesopotamia”, in: J. L. Sebesta – L. Bonfante (eds.), The World of Roman Costume (Wisconsin 1994) 163-181.

Görkay 2010 K. Görkay, “Zeugma, Fırat’ın Köprüsü”, Aktüel Arkeoloji Dergisi 17, 2010, 142-151.

Görkay 2012a K. Görkay, “Zeugma in Light of New Research”, in: K. Konuk (ed.), Stephanèphoros de L’économie Antique À L’Asie Mineure: Hommages À Raymond Descat (Bordeux 2012) 275–300.

Görkay 2012b K. Görkay, “Zeugma”, in: O. Bingöl – A. Öztan – H. Taşkıran, Arkeoloji Bölümü: Tarihçesi ve Kazıları (1936-2011), Dil ve TarihCoğrafya Fakültesi 75. Yıl Armağanı, Anadolu/Anatolia Ek III.2 (Ankara 2012) 523-550.

Görkay 2012c K. Görkay, “Yeni Araştırmalar Işığında Zeugma”. Türk Eskiçağ Bilimleri Enstitüsü Haberler 2012 34, 2012, 1-5.

Görkay 2017 K. Görkay, “Zeugma Lejyon Yerleşkesi: Yeni Araştırmalar, Sonuçlar ve Ön Değerlendirmeler”, Anadolu/Anatolia 43, 2017, 147-178.

Griesheimer 1997 M. Griesheimer, “Cimetières et tombeaux des villages de la Syrie du Nord”, Syria 74, 1997, 165-211.

Hachili 2005 R. Hachlili, Jewish Funerary Customs, Practices and Rites in the Second Temple Period (Leiden 2005).

Hartmann – Speidel 2013 M. Hartmann – M. A. Speidel, “Military Installations at Zeugma: an overview of the Swiss Archaeological Investigations 2001- 2003”, in: W. Aylward (ed.), Excavations at Zeugma, conducted by Oxford Archaeology (California 2013) 381–392.

Hopkins 1983 K. Hopkins, Death and Renewal (Cambridge 1983).

Jalabert – Mouterde 1929 L. Jalabert – R. Mouterde (eds.), IGLSyr I. Commagene et Cyrrhestique (Paris 1929).

de Jong 2017 L. de Jong, The Archaeology of Death in Roman Syria: Burial, Commemoration, and Empire (Cambridge 2017).

Kennedy – Graf 1998 D. Kennedy – D. Graf, “Inscriptions on stone, ceramic and mosaic”, in: D. Kennedy (ed.), The Twin Towns of Zeugma on the Euphrates: rescue work and historical studies (Portsmouth 1998) 92–108.

Kennedy – Kennedy 1998 D. Kennedy – J. Kennedy, “The twin towns and the region”, in: D. Kennedy (ed.), The Twin Towns of Zeugma on the Euphrates: rescue work and historical studies (Portsmouth 1998) 30–60.

Kennedy et al. 1998 D. L. Kennedy – M. C. Bishop – K. Butcher – J. Dobbins – D. French, “Miscellaneous artefacts”, in: D. Kennedy (ed.), The Twin Towns of Zeugma on the Euphrates: rescue work and historical studies (Portsmouth 1998) 129–138.

Koch 1993 G. Koch, Sarkophage der Römischen Kaiserzeit (Darmstadt 1993). Kortanoğlu 2008 E. Kortanoğlu, Hellenistik ve Roma Dönemlerinde Dağlık Phrygia Bölgesi Kaya Mezarları (Eskişehir 2008).

Köse 2005 V. Köse, Nekropolen und Grabdenkmäler von Sagalassos in Pisidien in hellenistischer und römischer Zeit (Turnhout 2005).

Lattimore 1942 R. Lattimore, Themes in Greek and Roman Epitaphs (Illinois 1942).

Lindsay 1998 H. Lindsay, “Eating with the Dead: The Roman funerary banquet”, in: I. Nielsen – H. S. Nielsen (eds.), Meals in a Social Context: Aspects of the communal meal in the Hellenistic and Roman World (Aarhus 1998) 67–80.

Littman 1914 E. Littman, Division IV. Semitic Inscriptions, Section A, Nabataean Inscriptions from the southern Hauran. Princeton University Archaeological Expeditions to Syria in 1904-1905 and 1909 (Leiden 1914).

Machatschek 1967 A. Machatschek, Die Nekropolen und Grabmäler im Gebiet von Elaiussa Sebaste und Korykos im Rauhen Kilikien (Graz-Wien-Köln 1967).

MAMA 3 J. Keil and A. Wilhelm, MAMA Vol. III. Denkmäler aus dem Rauhen Kilikien (Manchester 1931).

Mouterde 1921 R. Mouterde, “Inscriptions grecques et latines du musée d’Adana II”, Syria 2/4, 1921, 280-294.

Mouterde – Poidebard 1921 R. Mouterde – A. Poidebard, Le Limes de Chalcis: Organisation de la Steppe en Haute Syrie Romaine: Documents Aériens Et Épigraphiques (Paris 1921).

Mouterde 1949-1950 R. Mouterde, “A travers l’Apamène”, Mélanges de l’université SaintJoseph (Beyrouth) 28, 1949-1950, 1-44.

Nijf 1997 O. M. Van Nijf, The Civic World of Professional Associations in The Roman East (Amsterdam 1997).

Orthmann 1980 W. Orthmann, “Burial Customs of the 3rd Millennium B.C. in the Euphrates Valley”, in: J. C. Margueron (ed.), Le Moyen Euphrate: Zone de Contacts et d’echanges, Actes du Colloque de Strasbourg, 10- 12 Mars 1977 (Leiden 1980) 97-105.

von der Osten 1933 H. H. von der Osten, Discoveries in Anatolia 1930-1931 (ChicagoIllinois 1933). Önal 2006 M. Önal, “Baraj Sonrası Zeugma’da Yapılan Kazı Çalışmaları”, in: R. Ergeç (ed.), Uluslararası Geçmişten Geleceğe Zeugma Sempozyumu / International Symposium on ZEUGMA. From past to Future, Gaziantep 22-24 Mayıs 2004 (Gaziantep 2006) 137–148.

Önal et al. 2007 M. Önal – G. Mahsereci – O. Özgan – T. Devecioğlu – R. Hançerkıran – Y. Özkoyuncu – S. İvedi (eds.), Gaziantep İlçeleri Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları Envanteri (Gaziantep 2007).

Önal – Güllüce 2004 M. Önal – H. Güllüce, “Tuğlu Resimli Kaya Mezarı”, in: T. Korkut (ed.), Anadolu’da Doğdu. Festschrift für Fahri Işık zum 60. Geburtstag (İstanbul 2004) 519–548.

Özdizbay 2002 A. Özdizbay, “Perge Batı Nekropolisinden Bir Mezar Yapısı”, Anadolu Araştırmaları 16, 2002, 483-507.

Parlasca 1978 K. Parlasca, “Römische Grabreliefs aus der Südosttürkei”, in: E. Akurgal (ed.), Proceedings of the Xth International Congress of Classical Archaeology, İzmir 23-30 Eylül 1973 (Ankara 1978) 305–309.

Parlasca 1982 K. Parlasca, Syrische Grabreliefs hellenistischer und römischer Zeit. Fundgruppen und Probleme (Mainz am Rhein 1928).

Parlasca 2006 K. Parlasca, “Sculpture during the Roman Period in the region of Zeugma”, in: R. Ergeç (ed.), Uluslararası Geçmişten Geleceğe Zeugma Sempozyumu / International Symposium on ZEUGMA. From past to Future, Gaziantep 22-24 Mayıs 2004 (Gaziantep 2006) 147-152.

Richter 1966 G. M. Richter, The Furniture of the Greeks, Etruscans and Romans (London 1966).

Ronchetta 2018 D. Ronchetta, L’architettura funeraria di Hierapolis di Frigia: le tombe A della Necropoli Nord (Torino 2018).

Sadurska – Bounni 1994 A. Sadurska – A. Bounni, Les sculptures funéraires de Palmyre, RdA Supplement 13 (Roma 1994).

Saller 1994 R. P. Saller, Patriarchy, property and death in the Roman family (Cambridge 1994).

Sartre 1983 A. Sartre, “Tombeux antiques de Syrie du Sud”, Syria 60, 1983, 83–99.

Sartre 1989 A. Sartre, “Architecture funéraire de la Syrie", in: J.M. Dentzer – W. Orthmann (eds.), Archéologie et histoire de la Syrie II. Syrie de l’époque achéménide a l’avenement de l’Islam (Saarbrücken 1989) 423– 446.

Schmidt-Colinet 1989 A. Schmidt-Colinet, “L’architecture funéraire de Palmyre”, in: J.M. Dentzer – W. Orthmann (eds.), Archéologie et histoire de la Syrie II. Syrie de l’époque achéménide a l’avenement de l’Islam (Saarbrücken 1989) 447–456.

Skupinska-Løvset 1987 I. Skupinska-Løvset, “Funerary Portraiture of Seleukia-on-theEuphrates”, ActaArch 56, 1985, 1987, 101-129.

Smith 1891 W. Smith, A Dictionary of Greek and Roman Antiquities Vol. 2 (London 1891).

Speidel – Speidel 1998 M. A. Speidel – M. P. Speidel, “Legio IIII Scythica, Its Movements and Men”, in: D. Kennedy (ed.), The Twin Towns of Zeugma on the Euphrates: rescue work and historical studies (Portsmouth 1998) 163-204.

Şahin 1975 S. Şahin, “Das Grabmal des Pantomimen Krispos in Herakleia Pontike”, ZPE 18, 1975, 293-297.

Tchalenko 1953 G. Tchalenko, Villages Antiques de la Syrie du Nord: le massif du Bélus à l’époque Romaine (Paris 1953).

Tod 1951 M. N. Tod, “Laudatory Epithets in Greek Epitaphs”, BSA 46, 1951, 182-190.

Toll 1946 N. P. Toll, The Excavations at Dura-Europos Part II, The Necropolis: Preliminary report of the ninth season of work, 1935-1936 (New Haven 1946).

Toynbee 1971 J. M. C. Toynbee, Death and Burial in the Roman World (Ithaca-New York 1971).

Vivancos 2005 E. Vivancos, Eufrantense et Osrhoene: Poblamiento Romano en el Alto Éufrates Sirio, Antigüedad y Cristianismo Monografías Históricas Sobre la Antigüedad Tardía (Murcia 2005)

Waelkens 1980 M. Waelkens, “Das Totenhaus in Kleinasien”, AntW 11/4, 1980, 3-12.

Wagner 1975 J. Wagner, “Die Römer am Euphrat”, in: F. K. Dörner (ed.) Kommagene: Geschichte und Kultur einer antiken Landschaft, 1975, 68-81.

Wagner 1976 J. Wagner, Seleukeia am Euphrat/Zeugma (Wiesbaden 1976).

Wagner 1985 J. Wagner, Die Römer an Euphrat und Tigris, AntW 16/Sondernummer, 1985.

Wallace-Hadrill 2008 A. Wallace Hadrill, “Housing the Dead”, in: O. P. L. Brink – D. Green (eds.), Commemorating the Dead. Text and Artifacts in Context, Studies of Roman, Jewish, and Christian Burials (Berlin-New York 2008) 39-77.

Will 1949 E. Will, “La tour funéraire de la Syrie et les monuments apparentés”, Syria 26.3/4, 1949, 258-313.

Yaman 2003 H. Yaman, Zeugma Mezar Stelleri, Unpublished PhD Thesis, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü (Ankara 2003).

Yon 2003 J. B. Yon, “À propos de l’expression ἄλυπε χαῖρε”, Syria 80, 2003, 151-160.

Yon 2015 J. B. Yon, “L’onomastique en Syrie orientale et en Mésopotamie à l’époque romaine”, in: C. Abadie-Reynal – J. B. Yon (eds.),

Zeugma VI. La Syrie romaine. Permanences et transferts culturels (Lyon 2015) 11-18.

Zeyrek 2007 T. H. Zeyrek, “Yukarı Söğütlü Nekropollerinden Kaya Mezarları”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 6.2, 2007, 117-144.

Kaynak Göster