BİR GRUP GÜMÜŞ TARSOS SİKKESİNİN NÜMİSMATİK VE ARKEOMETRİK AÇIDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yurtdışına kaçak yollarla eser kaçırılması yıllardır engellenmeye çalışılan bir durumdur. 1999 yılında Türkiye'den İsviçre'ye gönderilirken Zürih Havalimanı'nda yakalanan bir grup sikke de şans eseri yakalanmış ve ülkemize geri verilmiştir. Burada, bu grup içinde bulunan ve Zürih Havalimanı'nda yakalanan ve bir define olduğu düşünülen 23 âdet gümüş Kilikia-Tarsos kent sikkesi çalışılmıştır. Tarsos, Roma egemenliği altında gümüş sikke basma ayrıcalığına sahip kentlerden biridir. İmparator Augustus'tan İmparator Macrinus'a kadar gümüş sikke basan kent, Traianus zamanında burada 4 örneğini göreceğimiz tetradrahmi, Hadrianus zamanında ise ağırlıklı olarak tridrahmi biriminde gümüş sikke basmıştır. Her iki imparatorun adına gümüş sikke basan diğer Anadolu kentlerinde de görülen unvan ve ikonografik özellikleri burada yayımlanan 23 adet sikkede de görmek mümkündür. Bu çalışmada incelenen Tarsos kent sikkeleri tahribatsız enerji dağılımlı X-ışını floresans spektrometresi (ED-XRF) ile analizleri yapılarak kimyasal kompozisyonu belirlenmiş ve analiz sonuçları aynı dönemin Roma darplarıyla karşılaştırılmıştır. Karşılaştırma sonucunda Tarsos gümüş sikkelerinin Roma darplarıyla benzer oranlarda gümüş içerdiği anlaşılmıştır

A NUMISMATIC AND ARCHAEOMETRIC STUDY ON A GROUP OF TARSOS SILVER COINS

The fight against the illicit traffic of cultural heritage objects has been going on for years. In 1999 a group of coins stolen from Turkey and caught by chance at the Zurich airport was returned to Turkey. In this article we have studied twenty-three silver coins, which were supposedly a hoard minted in Cilicia-Tarsos; coins that were discovered and seized in the Zurich airport. Tarsos is one of the cities which had been granted the honour of minting silver coins, and the city minted silver coins from the reign of the Emperor Augustus to that of the Emperor Macrinus. The examples in this study are four tetradrachm silver coins from the reign of Trajan and nineteen mostly tridrachm silver coins from the reign of Hadrian. Appellations and iconographic properties of minted silver coins from provinces in Anatolia can also be observed on these twenty-three silver coins from Tarsos. The provincial coins of Tarsos studied in this article have been analyzed by using non-destructive energy dispersive X-ray fluorescence spectrometer (ED-XRF); their chemical compositions have been determined and compared with coins of the same age that were minted elsewhere in the Roman Empire. As a result of this comparison, the silver proportion of these Tarsos silver coins has been found to be similar to that of other Roman coinage

Kaynakça

Aydın 2013 M. Aydın, Authenticity of Roman Imperial Age Silver Coins Using Nondestructive Archaeometric Techniques, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ortadoğu Teknik Üniversitesi (2013).

Aydın 2014 M. Aydin, “Using Technology Against Theft and Forgery of Cultural Heritage Goods”, Mediterranean Journal of Social Sciences Vol 5, No 22, 2014, 32-42.

BMC 1900 G. F. Hill, Catalogue of the Greek Coins in the British Museum: Greek Coins of Lycaonia, Isauria and Cilicia, London (1900).

BMCRE 3 H. Mattingly, Coins of the Roman Empire in the British Museum, Vol. 3: Nerva to Hadrian. London (1936).

Butcher 1988 K. Butcher, Roman Provincial Coins: An Introduction to the Greek Imperials, London (1988).

Fleming 1975 J. S. Fleming, Authenticity in art: the scientific detection of forgery, The Institute of Physics Press, London, (1975).

Gigante – Cesareo 1998 G. E. Gigante – R. Cesareo, “Non- destructive analysis of ancient metal allays by in situ EDXRF transportable equipment”, Radiation Physics and Chemistry Vol. 51, No 4-6, 1998, 689-700.

Göktürk 2005 M. T. Göktürk, “Yitik Miras. İsviçre Zürich Havalimanında Ele Geçirilen Sikkeler” AnadoluYıl 2003-2004, 2005, 87-116.

Howgego 1985 C. Howgego, Greek Imperial Countermarks, Studies in the Provincial Coinage of the Roman Empire, London, (1985).

Jones 1937 A. H. M. Jones, The Cities of The Eastern Roman Provinces, Oxford (1937).

Kantarelou ve diğ. 2011 V. Kantarelou – F. Jose-Ager – D. Eugenidou – F. Chaves – A. Andreou – E. Kontou – N. Katsikosta – M. A. Respaldiza – P.

Serafin – D. Sokaras – Ch. Zarkadas – K. Polikreti – A. G. Karydas, “X-ray Fluorescence analytical criteria to assess the fineness of ancient silver coins: Application on Ptolemaic coinage”, Spectrochimica Acta Part B: Atomic Spectroscopy Vol. 66, Issues 9-10, 2011, 681-690.

Özbal 2013 H. Özbal, “Başlangıcından Demir Çağı sonuna kadar Anadolu madencilerinin ve metalürji ustalarının teknolojik başarılarının kısa bir değerlendirilmesi”: içinde: P. Ayter – Ş. Demirci – Ay Melek Özer (yay. haz.), III. ODTÜ Arkeometri Çalıştayı. Türkiye Arkeolojisinde Metal: Arkeolojik ve Arkeometrik Çalışmalar, , Prof. Dr. Halet Çambel onuruna, Bildiriler Kitabı, 3-5 Ekim 2013, Ankara (2013), 29-38.

Kaynak Göster