BAKLA TEPE GEÇ KALKOLİTİK ÇAĞ KONUTLARI YENİDEN KURMA DENEMESİ

İnsanlığın tüm tarihsel süreç boyunca öncelikli gereksinimi barınma olmuştur. İnsan, teknolojik anlamda attığı her adımın bir yansımasını yaşam alanını yenileyerek, çeşitlendirerek ve yeni plan uygulamaları yaparak göstermiştir. Bu gelişim süreçlerinin tümünü ise biz, günümüzde arkeolojik alanlarda açığa çıkardığımız mimari kalıntılarla tanımlayabiliyoruz. Bu çalışmaya konu olan, Bakla Tepe Geç Kalkolitik Çağı yerleşiminin belirleyici plan tipi olan “ızgara plan” ve inşa tekniği olan “dal – örgü çamur – harç” (Wattle and Daub) tekniği de mimari gelişim süreci içerisindeki önemli plan ve yapım tekniklerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Seramiksiz Neolitik Dönemden beri farklı coğrafyalarda kullanılan bu plan tipi ve yapım tekniği, Bakla Tepe yerleşiminde de 1995-2001 yılları arasında yürütülen kazı çalışmaları ile açığa çıkarılmıştır. Bakla Tepe yerleşiminden elde edilen mimari kalıntılardan hareketle, yerleşimin Geç Kalkolitik Dönem konut rekonstrüksiyonu gerçekleştirilmeye çalışılmıştır. Mimari kalıntı ve buluntulardan yola çıkılarak yapılan bu çalışmada, üst örtü açısından iki farklı uygulamanın olabileceği ön görülmüş ve buna bağlı olarak kâğıt üzerinde tamamlamalar gerçekleştirilmiştir.

A RECONSTRUCTION ATTEMPT ON LATE CHALCOLITHIC DWELLINGS AT BAKLA TEPE

Throughout the entire history, the primary need for mankind has been a proper shelter. Every step as a result of technological achievement in human history is reflected by renovations and diversities of living areas along with adapting new forms. Today, all these processes are tried to be identified and interpreted by means of architectural remains uncovered at archaeological sites. The “Wattle and Daub” building technique and “Grid-plan” as an architectural form, which both represent the prominent features of Bakla Tepe Late Chalcolithic settlement and constitutes the scope of this study, appear as one of the important combinations of plan and technique throughout the architectural history. This architectural form and building technique have been used in different geographical regions from PrePottery Neolithic onwards. At Bakla Tepe, the excavations conducted between 1995-2001 revealed examples of such buildings at the Late Chalcolithic settlement. Based on the architectural remains from Bakla Tepe, this study offers a reconstruction proposal for the Late Chalcolithic dwellings. The examination of architectural remains and related finds brought up to the conclusion that two different types of roofing were possibly used and restitutions were completed accordingly

Kaynakça

A. Çilingiroğlu – Ö. Çevik – Ç. Çilingiroğlu, “Ulucak Höyük Towards Understanding the Early Farming Communities of Middle West Anatolia: Contribution of Ulucak”, içinde: M. Özdoğan – N. Başgelen – P. Kuniholm (ed.), The Neolithic in Turkey New Excavations and New Research (İstanbul 2012) 139-175.

Z. Derin, “Yeşilova Höyük”, içinde: M. Özdoğan – N. Başgelen – P. Kuniholm (ed.), The Neolithic in Turkey New Excavations & New Research (İstanbul 2012), 177-195.

R. Duru, “Bademağacı Kazıları”, içinde: O. Belli (ed), Türkiye Arkeolojisi ve İstanbul Üniversitesi 1932-1999, (İstanbul 2000), 59-64.

R. Duru, “Bademağacı Kazıları 1997 ve 1998 Yılları Çalışma Raporları, Belleten CLXIV, 239, 2000, 187-234.

R. Duru – G. Umurtak, “Bademağacı Kazıları, 2006”, KST 29.2 2008, 187-197.

E. S. Elster, “The EBA Burnt House At Sitagroi: Craft and Technology”, içinde: R. Laphineur (ed.), Aegaeum 16 (Liege 1996) 19-36.

Z. Eres, Tarihöncesi Kazı Yerlerinin Koruma, Restorasyon, sergileme Sorunu ve Çözüme Yönelik Bir Uygulama Kırklareli-Aşağıpınar Örneği, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi (İstanbul 1999).

Z. Eres, “Die Hüttenlehmreste von Aşağıpınar”, içinde: M. Özdoğan – H. Parzinger (ed.), Aşağıpınar I Einführung, Forschungsgeschichte, Stratigraphie und Architektur, Archaeologie in Eurasien 15, Studien im ThrakienMarmara – Raum (Berlin 2003) 126-155.

“Erken Tunç Çağı’nda Batı Anadolu Sahil Kesiminde Kentleşme”, içinde: Y. Sey (ed), Tarihten Günümüze Anadolu’da Konut ve YerleşmeHousing and Settlement in Anatolia a Historical Perspective, (İstanbul 1996) 20-82.

H. Erkanal, “1997 Liman Tepe Kazıları”, KST 20.1, 1999, 325-337.

H. Erkanal, “Geç Tunç Çağı’nda Liman Tepe”, içinde: A. Erkanal Öktü – S. Günel – U. Deniz (ed.), Batı Anadolu ve Doğu Akdeniz Geç Tunç Çağı Kültürleri Üzerine Yeni Araştırmalar (Ankara 2008) 91-101.

H. Erkanal, “Late Chalcolithic and the Early Bronze Age in the İzmir Region: Settlement Patterns and Chronology”, içinde: G. Doumas – A. Giannikouri – O. Kouka (ed.), The Aegean Early Bronze Age: New Evidence International Conference, Athens, April 11th-14th 2008 (Baskıda).

H. Erkanal – T. Özkan, “ 1996 Yılı Bakla Tepe Kazıları”, KST 19.1, 1998, 399-427.

H. Erkanal – T. Özkan, “1997 Bakla Tepe Kazıları”, KST 20.1 1999, 337-357. 2003 H. Erkanal – M. Artzy – O. Kouka, “2001 Yılı Liman Tepe Kazıları”, KST 24.1, 2003, 423-437.

2016 H. Erkanal – A. Aykurt – K. Büyükulusoy - İ. Tuğcu – R. Tuncel – V. Şahoğlu “Liman Tepe 2014 Yılı Kara ve Sualtı Kazıları”, KST 37.1, 2016, 323-340.

C. Eslick, Elmalı-Karataş I, The Neolithic and Chalcolithic Periods: Bağbaşı and Other Sites (Bryn Mawr 1992).

J. D. Evans – C. Renfrew, Excavations at Saliagos near Antiparos, (London 1968).

H. Hauptmann, “Yukarı Mezopotamya’da Erken Neolitik Dönem”, 1998 Yılı Anadolu Medeniyetleri Müzesi Konferansları, 1999, 117-154.

S. Hood, Excavations in Chios 1938-1955 Prehistoric Emporio and Ayio Gala 1 (Oxford 1981).

B. Horejs, “Çukuriçi Höyük A Neolithic and Bronze Age Settlement in the Region of Ephesos”, içinde: M. Özdoğan – N. Başgelen – P. Kuniholm (ed.), The Neolithic in Turkey: New Excavations and New Research (İstanbul 2012), 117-131.

B. Horejs, “Proto-Urbanisation without Urban Centres? A Model of Transformation for the lzmir Region in the 4th Millennium BC”, içinde: B. Horejs – M. Mehofer (ed.), Western Anatolia before Troy ProtoUrbanisation in the 4th Millennium BC?, Proceedings of the International Symposium held at the Kunsthistorisches Museum Wien, Vienna, Austria, 21-24

B. Horejs, Çukuriçi Höyük 1: Anatolia and the Aegeanfrom the 7th to the 3rd Millennium BC, OREA 5 (Vienna 2017).

B. Horejs, Çukuriçi Höyük 1: Anatolia and the Aegeanfrom the 7th to the 3rd Millennium BC, OREA 5 (Vienna 2017).

O. Kouka, Siedlungsorganisation in der Nord- und Ostaegaeis waehrend der Frühbronzezeit (3. Jt. V. Chr.), Internationale Archäologie 58, (RahdenWestf. 2002)

W. Lamb, Excavations at Thermi in Lesbos (Athens 1936).

D. Leiner, “Die Frühebronzezeitliche Architektur in der Aegaeis Studien zu Siedlungsformen, Urbanistik und Bauwesen”, içinde: F. Blakolmer - C. Reinholdt (ed.), Österreichische Forschungen zur Aegaeischen Bronzezeit 2009, (Vienna 2011) 205-219.

R. Meriç, “1985 Yılı İzmir ve Manisa İlleri Yüzey Araştırması”, AST 4, 1987, 301-311.

A. Özdoğan, “Çayönü”, içinde: M. Özdoğan ve diğ. (ed.), Neolithic in Turkey the Cradle of Civilization New Discoveries (İstanbul 1999) 35-65.

M. Özdoğan “Güneydoğu Anadolu Karma Projesi ve Çayönü Kazıları”, içinde: O. Belli (ed.), Türkiye Arkeolojisi ve İstanbul Üniversitesi 1932- 1999 (İstanbul 2000) 14-20.

A. Özdoğan, ”Çayönü”, içinde: M. Özdoğan - N. Başgelen (ed.), Anadolu’da Uygarlığın Doğuşu ve Avrupa’ya Yayılımı, Türkiye’de Neolitik Dönem Yeni Kazılar Yeni Bulgular (İstanbul 2007) 57-99.

A. E. Özdoğan, “Çayönü”, içinde: M. Özdoğan – N. Başgelen – P. Kuniholm (ed.), The Neolithic in Turkey New Excavation and New Research (İstanbul 2012) 185-269.

T. Özkan - H. Erkanal, Tahtalı Barajı Kurtarma Kazısı Projesi-Tahtalı Dam Area Salvage Project (Ankara 1999).

C. Renfrew, “The Excavated Areas”, içinde: C. Renfrew – M. Gimbutas – E. S. Elster (ed.), Excavations at Stagroi, A PrehistoricVillage Greece, Volum1 (Los Angeles-California 1986) 175-225.

J. Roodenberg, “2001 Yılı Ilıpınar Kazı Sezonu”, KST 24.1, 2003, 461- 465.

H. Sağlamtimur, “The Neolithic Setlement of Ege Gübre”, içinde: M. Özdoğan – N. Başgelen – P. Kuniholm (ed.), The Neolithic in Turkey New Excavations and New Research (İstanbul 2012), 197-225.

W. Sontheimer – K. Ziegler, Der Kleine Puly, der Antike fünf Banden (Berlin-1979).

V. Şahoğlu – R. Tuncel, New insights into the Late Chalcolithic of coastal western Anatolia: A view from Bakla Tepe Izmir, içinde: B. Horejs - M. Mehofer (ed.), Western Anatolia before Troy Proto-Urbanisation in the 4th Millennium BC?, Proceedings of the International Symposium held at the Kunsthistorisches Museum Wien, Vienna, Austria, 21-24 November, OREA 1 (Vienna 2014) 65-83.

N. Tuna, “Ionya ve Datça Yarımadası Arkeolojik Yüzey Araştırmaları”, AST 3, 1986, 209-227.

R. Tuncel, “The Late Chalcolithic Period in the İzmir Region.”, Chr. G, Doumas - A. Giannikouri - O. Kouka (ed.), The Aegean Early Bronze Age: New Evidence International Conference, Athens, April 11th-14th 2008 (Baskıda).

Jayne L. Wagner, Elmalı-Karataş II The Early Bronze Age Village of Karatas (Bryn Mawr 1994).

A. Yener – C. Edens – T. P. Harrison – J. Verstraete – T. J. Wilkinson, “The Amuq Valley Regional Project, 1995-1998”, AJA 104.2, 2000, 163-220.

Kaynak Göster