Kentin Tükenişi ve Ütopyalar

Endüstri Devrimi 'nin olumsuz koşulları sonucunda kentler, yaşanabilirlik niteliklerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalmışlardır. Kentsel yaşam çevresinin niteliğinin bozulması, kırsal yaşam çevrelerine yönelik ideal toplum arayışlarına yönelişe neden olmuştur. Uygarlık düzeyinin önemli bir belirleyicisi olan kentler ile uygarlığın kesişimi, kent ve ütopya üzerine ipuçları sunmaktadır. Günümüzün kentsel çevreleri, siyasal erkin gücünü pekiştiren birer mekana dönüşmüş, toplumsal yaşamı ve bireyleri türdeşleştirmenin bir aracı durumuna getirilmiştir. Ütopyalar, ideal toplum tasarımları olarak kurgulanan düzen önerileri iken, karşı-ütopyalar, mevcut toplumsal dizgeye tepkileri yansıtmaktadırlar. Ütopyalarda kentin yerinin anlaşılması bakımından ütopyalarda, karşı-ütopyalarda ve ekolojik ütopyalarda kent tasarımlarının ayrı ayrı ele alınması gerekmektedir. Platon, More, Campanella, Cabet, Bellamy, Morris ve Gilman'ın ütopyaları incelenerek ütopyalarda nasıl bir ideal yaşam çevresi tasarlandığı belirlenebilir. Mevcut dizgelere tepki olarak eleştirel biçimde tasarlanan karşı-ütopya örnekleri olarak ise Forster, Zamyatin, Orwell, Vonnegut, Bradbury ve Şenel'in karşı-ütopya yapıtları incelenebilir. 20. yüzyılın ikinci yarısında kaleme alınan ekolojik ütopyalar ise doğayla uyumlu kır toplumlarını idealleştirmişlerdir. Bu çerçevede Le Guin, Piercy ve Firestone 'un yapıtları, başlıca ekolojik ütopyalardır. Ütopya yapıtlarının toplumsal yaşama yansımaları ise kırsal komün toplulukları biçiminde olmuştur. Çağdaş ütopyaların kent yerine kırsal yaşama yönelmeleri, kentin tükenişini ortaya koymaktadır.

"The Collapse of City and Utopias"

As a consequence of negative conditions of Industrial Revolution, cities face the danger of loosing their liveable characteristics. The corruption of liveable features of the city caused the orientation to the rural environments as ideal living spaces. The intersection of civilisation and cjties which is the important instrument of determination of the level of civilisation, gives us a clue about the relationship of city and Utopia. Today's urban environments have become a space that improves the power of political authority and an instrument for the unification of people's social life. While Utopias are the order suggestions that set up as ideal society designs, dystopias .reflect the reactions for the present social system. For understanding the place of city in Utopias we must study on urban design within the city firstly in Utopias, then in dysutopias and lastly in environmental Utopias. When studying on Plato's, More's, Campanella's, Cabet's, Bellamy's, Morris' and Oilman's Utopias, we can understand how an ideal life is designed in Utopias. Dystopia examples which are critically designed as reactions for the present social and political orders. Forster, Zamiatin, Orwell, Vonnegut, Brabdbury and Senel's dystopia examples might be examined. Ecological Utopias which are written at the second half of the 20th century, have idealized rural societies that harmonize to the nature. At this context, Le Guin, Piercy and Firestone's Utopian works are appraised shortly. The reflection of Utopias to the social life are organized as rural communes. The orientation of modern Utopias to the rural life instead of city life, proves us the collapse of the city.

Kaynakça

Ağaoğulları, M.A. (1989), Eski Yunan 'da Siyaset Felsefesi, Verso Yayınlan, Ankara.

Aslanoğlu, Rana A. (1998), Kent, Kimlik ve Küreselleşme, Asa Kitabevi, Bursa.

Bagschik, Thorsten (1996), Utopias in the English-speaking World and the Perception of Economic Reality, Peter Lang, Germany.

Baker, Robert S. (1990), Brave New World: History, Science and Dystopia, Twayne Publishers, USA.

Bookchin, Murray (199.9), Kentsiz Kentleşme, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.

Bumin, Kürşat (1990) Demokrasi Arayışında Kent, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.

Dawson, Doyne (1992), Cities of the Gods, Oxford University Press, New York.

Ertan, Birol (1997), "Yaşayan Kent" Ve Kirlendi Dünya, Ankara.

Febvre, Lucien (1995), Uygarlık, Kapitalizm ve Kapitalistler, İmge Yayınları, Ankara.

Frye, Northrop (1973), "Variety of Literary Utopias", F.E. Manuel (ed.), Utopias and Utopian Thought, Souvenir Press, London, s. 25-49.

Huot, Jean-Louis-Jean -Thalmann, Paul-Valbelle, Dominique (1990), Kentlerin Doğuşu, İmge Kitabevi, Ankara, 2000.

Finley, M. (1977), "The Ancient city: from Fuste de Coulanges to Max Weber and beyond ", Comparative Studies in Society and History, vol. 19, ss. 305-327.

Gilman, Charlotte P. (1989), The Yellow Wallpaper and Other Writings, Bantham Books, USA.

Keleş, Ruşen (2002), Kentleşme Politikası, İmge Kitabevi, Ankara.

Lampard, E. (1967), "Historical Aspects of Urbanization", Hauser, D., Schnore, L. (ed.), The Study of Urbanization, John Wiley and Sons Inc.

Levitas, Ruth (1990), The Concept of Utopia, Simon & Schuster, London.

Manuel, E.D. (1973), Utopias and Utopian Thought. Souvenir Press, London.

Morris, William (1986), News from Nowhere, Penguin Books, Harmondsworth.

Mumford, Lewis (1973)"Utopia, City and the Mechanism", F.E. Manuel (ed.), Utopias and Utopian Thought, Souvenir Press, London.

Platon (1998), Yasalar, Kabalcı Yayınlan, Cilt 1,İstanbul.

Ruppert, Peter (1986), Reader in a Strange Land, University of Georgia, USA.

Seitz, Gunar (1999), "Anarşi ve Komün", Hans-Jürgen Değen (der.), Anarşizmin Bugünü, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.

Şenel, Adam (1993), Ozmos Kronos, Ayrıntı Yayınları, İstanbul.

Kaynak Göster