YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Bireylerin örgüt içinde etik yargılarda bulunma ve etik davranma konusunda geçici olarak yetersiz olma durumu literatürde etik körlük olarak adlandırılmaktadır. Etik körlük, bireylerin kararlarına ve iş süreçlerine yansıdığında etik olmayan davranışın ortaya çıkmasına neden olabilmektedir. Üniversite öğretim elemanlarının karşılaştıkları durumlara yönelik aldıkları kararlardaki etik yargıları iş arkadaşları, öğrencileri ve toplum üzerinde önemli bir etkiye sahip olmaktadır. Bu çalışmayla üniversite öğretim elemanlarının etik körlük düzeylerinin ve bu düzeylerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Kolayda örneklem yöntemi kullanılarak yapılan araştırmada 242 öğretim elemanına anket uygulanmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde demografik özelliklere yönelik sekiz soru yer almaktadır. İkinci bölümde ise etik körlük düzeylerinin tespit edilmesi amacıyla Aleksić (2017) tarafından geliştirilen "Etik Körlük" ölçeği yer almaktadır. Ölçek Özdamar (2018) tarafından Türkçe'ye uyarlanmıştır. Ölçek; etik körlüğün (1) rasyonalizasyon, (2) rutinizasyon ve (3) muğlaklık faktörlerini/boyutlarını ölçmeye yönelik üç adet örnek olay içermektedir. Katılımcılardan kendilerini örnek olaylardaki kişilerin yerine koyarak cevap vermeleri beklenmiştir. Yapılan analizler katılımcıların etik körlük boyutlarından rasyonalizasyon -yaş, çalışma süreleri, idari görevleri ve unvanlarına göre- ve rutinizasyonda –çalışma sürelerine göre- farklılaştıklarını göstermiştir. Bu bulgular akademik hayatın ilk evresi açısından rasyonalizasyon boyutunda farklılıklar olduğu şeklinde yorumlanabilir. Dolayısıyla ilerleyen dönemlerde bu bireylerde etik körlük ortaya çıkabilir. Bireyler etiğin genel önemi konusunda sağlam bir farkındalığa ve duyarlılığa sahip olursa; etik ikilemleri fark edebilir, bunlarla yüzleşme, düzeltme olanağı bulabilir ve bu şekilde etik körlük önlenebilir.

I DID NOT KNOW THAT IT WAS WRONG: A RESEARCH ON ETHICAL BLINDNESS IN ACADEMICIANS

The temporary incapacity of individuals to make ethical judgments and behave ethically within the organization is called ethical blindness in the literature. When ethical blindness is reflected in individuals' decisions and business processes, it can lead to unethical behavior. The ethical judgments of university faculty members in the decisions they make about the situations they encounter have a significant impact on their colleagues, students and society. The aim of this study was to determine the level of ethical blindness of university lecturers and whether these levels differ according to demographic variables. A questionnaire was applied to 242 lecturers using the convenience sampling method. The questionnaire consisted of two parts. In the first part, there were eight questions about demographic characteristics. In the second part, there was the "Ethical Blindness" scale developed by Aleksić (2017) to determine the levels of ethical blindness. The scale was adapted to Turkish by Özdamar (2018). She scale included three case studies to measure the factors / dimensions of ethical blindness (1) rationalization, (2) routinization and (3) ambiguity. Participants were expected to respond by putting themselves in the place of the people in the case studies. The analyzes performed showed that the participants differed from the dimensions of ethical blindness in rationalization - by age, working hours, administrative duties and titles- and routinization –according to working times-. These findings can be interpreted as that there are differences in the rationalization dimension in terms of the first phase of academic life. Therefore, ethical blindness may occur in these individuals in the future. The main remedy to prevent or reduce the risk of ethical blindness is to counteract rigid framing by allowing many different and opposing frameworks within the organization to come into play. The most effective treatment of ethical blindness is the promotion of a culture of democratic organizations in which there is an open, democratic and critical discussion environment. Second solution is the dissemination of ethical programs for professionals and their training in a way that will enable them to become aware of unethical behaviors. If individuals have a strong awareness and sensitivity about the general importance of ethics; they can recognize ethical dilemmas, have the opportunity to confront and correct them, and in this way, ethical blindness can be prevented.

Kaynakça

Aleksić, D. (2017). The development and validation of a scale to measure ethical blindness at work. Academy Of Management Annual Meeting Proceedings, 1, ss. 1-6.

Ashforth, B. E., Anand, V. (2003). The normalization of corruption in organizations. Research in Organizational Behavior, 25, ss. 1–52.

Aydın, İ. (2010). Etik, Ankara: Pegem.

Bandura, A. (1999). Moral disengagement in the perpetration of inhumanities. Personality and Social Psychology Review, 3, ss. 193–209.

Bandura, A. (2002). Selective moral disengagement in the exercise of moral agency. Journal of Moral Education, 31, ss. 101–119.

Başpınar, N. Ö. (2021). Etik körlük. Ankara: Detay.

Başpınar, N. Ö., Çakıroğlu, D. (2014). Meslek etiği, Ankara: Nobel.

Bazerman, M., Francesca, G. (2012). Behavioral ethics: Toward a deeper understanding of moral judgment and dishonesty. Annual Review of Law and Social Science, 8, ss. 85–104.

Bazerman, M. H., Moore, D. A. (2008). Judgment in managerial decision making (7th ed.). New York: Wiley.

Berger, P., Luckmann, T. (1966). The social construction of reality. A Treatise in the Sociology of Knowledge, Harmondsworth: Penguin Book.

Brief, A. P., Buttram, R. T., Dukerich, J. M. (2000). Collective corruption in the corporate world: Toward a process model. In M. E. Turner (Ed.), Groups at work: Advances in theory and research (pp. 471–499). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Chugh, D., Banaji, M. R., Bazerman, M. H. (2005). Bounded ethicality as a psychological barrier to recognizing conflicts of interest. In D. A. Moore, D. M. Cain, G. Loewenstein, & M. Bazerman (Eds.), Conflicts of interest: Challenges and solutions in business, law, medicine, and public policy (pp. 74–95). New York: Cambridge University Press.

Chugh, D., Bazerman, M. (2007). Bounded awareness: What you fail to see can hurt you. Mind & Society, 6, ss. 1–18.

DeTienne, K. B., Agle, B. R., Phillips, J. C., Ingerson, M.-C. (2012). The impact of moral stress compared to other stressors on employee fatigue, job satisfaction, and turnover: An empirical investigation. Journal of Business Ethics, 110, ss. 377-391.

Demir, Z. G. (2010). Çerçevelemenin karar verme sürecine etkisi, Akdeniz İletişim Dergisi, 13, ss. 161-180.

Eldred, T. (2012). Prescriptions for ethical blindness: Improving advocacy for indigent defendants in criminal cases. (N.D). Rutgers Law Review, 65(2), ss. 333- 394.

Ferrell, O. C., Fraedrich, J., Ferrell, L. (2013). Business ethics: Ethical decision making and cases (9th ed.). Mason, OH: South-Western Cengage Learning.

Gigerenzer, G. (2008). Moral intuition = Fast and frugal heuristics? In W. Sinnott-Armstrong (Ed.), Moral psychology: Vol. 2. The cognitive science of morality: Intuition and diversity (pp. 1–26). Cambridge, MA: MIT Press.

Gino, F., Margolis, J. D. (2011). Bringing ethics into focus: how regulatory focus and risk preferences influence (un) ethical behavior. Organ Behav Hum Decis Process, 115, ss. 145-156.

Gioia, D. A. (1992). Pinto fires and personal ethics: A script analysis of missed opportunities. Journal of Business Ethics, 11, ss. 379–389.

Goebel, S., Weißenberger, B.E. (2017). The relationship between informal controls, ethical work climates and organizational performance. J Bus Ethics, 141(3), ss. 505-528.

Gonin, M., Palazzo, G., Hoffrage, U. (2012). Neither bad apple nor bad barrel: how the societal context impacts unethical behavior in organizations. Bus Ethics Eur Rev, 21, ss. 31–46.

Haidt, J. (2001). The emotional dog and its rational tail: A social intuitionist approach to moral judgement. Psychological Review, 108, ss. 814–834.

Haşıloğlu, S. B., Baran, T., Aydın, O. (2015). Pazarlama araştırmalarındaki potansiyel problemlere yönelik bir araştırma: Kolayda örnekleme ve sıklık ifadeli ölçek maddeleri, PIBYD, 2(1), ss. 19-28.

Heugens, P., Scherer, A. (2010). When organization theory met business ethics. Business Ethics Quarterly, 20 (4), ss. 643-672. 10.5840/beq201020441

Hoffrage, U. (2011). How people can behave irresponsibly and unethically without noticing it. In G. Palazzo & M. Wentland (Eds.), Practising responsible management in the 21st century. Paris: Pearson Education.

Jones, A. (2009). Madoff speaks: The plea allocution. The Wall Street Journal: Law Blog. Retrieved from blogs.wsj.com/law/2009/03/12/madoff-speaks-the-plea-allocution/

Kesgin, A. (2009). Etik üstüne. Dini Araştırmalar, 12 (35), ss. 143-160.

Köprü, B. (2007). Türk kamu yönetiminde etik değerlerden sapma ve yönetsel yozlaşma, (Yükseklisans Tezi) Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Lakoff, G. (2004). Don’t think of an elephant!. Vermont: Chelsea Green Publishing.

Mahmutoğlu, A. (2009). Etik ve ahlak; benzerlikler, farklılıklar ve ilişkiler, 8(463-464), ss. 225-249.

Mazar, N., Amir, O., Ariely, D. (2008). The dishonesty of honest people: A theory of self concept maintenance, Journal of Marketing Research, 45(6), ss. 633–644.

Mazar, N., Zhong, C. B. (2010). Do green products make us better people? Psychol Sci, 21, ss. 494-498.

McKay, R., Whitehouse, H. (2015). Religion and morality. Psychological bulletin, 141(2), ss. 447–473. https://doi.org/10.1037/a0038455.

Misangyi, V. F., Weaver, G. R., Elms, H. (2008). Ending corruption: The interplay among institutional logics, resources, and institutional entrepreneurs. Academy of Management Review, 33, ss. 750–770.

Mislevy, R. J. (2018). Sociocognitive foundations of educational measurement. New York, NY: Routledge.

Özdamar, B. (2018). The influence of ethical blindness on organizational citizenship behavior in organizations (Yükseklisans Tezi), Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Palazzo, G., Krings, F., Hoffrage, U. (2012). Ethical blindness. J Bus Ethics, 109, ss. 323–338 DOI 10.1007/s10551-011-1130-4.

Petersen, L. E., Dietz, J. (2000). Social discrimination in a personnel selection context: The effects of an authority’s instruction to discriminate and followers’ authoritarianism. Journal of Applied Social Psychology, 30, ss. 206–220.

Petersen, L. E., Dietz, J. (2005). Prejudice and enforcement of workforce homogeneity as explanations for employment discrimination. Journal of Applied Social Psychology, 35, ss. 144–159.

Reynolds, S. J. (2006). A neurocognitive model of the ethical decision-making process: Implications for study and practice. Journal of Applied Psychology, 91, ss. 737–748.

Russo, J. E., Schoemaker, P. J. H. (2004). Winning decisions: Getting it right the first time. New York: Doubleday.

Saban, A., Çelik, G. (2020). Sınıf öğretmenlerinin yaşadığı etik ikilemler. Milli Eğitim Dergisi, 49 (228), ss. 39-70.

Schoemaker, P. J. H., Russo, J. E. (2001). Managing frames to make better decisions. In S. Hoch & H. Kunreuther (Eds.), Wharton on making decisions (pp. 131–155). Ort: Wiley.

Schweitzer, M. E., Ordóñez, L., Douma, B. (2004). Goal setting as a motivator of unethical behavior. Acad Manage, 47, ss. 422-432.

Sezer, O., Gino, F., Bazerman, M. H. (2015). Ethical blind spots: explaining unintentional unethical behavior. Current Opinion in Psychology, 6, ss. 77–81.

Shu, L. L., Gino, F., Bazerman, M. H. (2011). Dishonest deed, clear conscience: when cheating leads to moral disengagement, Personal Soc Psychol Bull, 37, ss. 330-349.

Shu, L. L., Mazar, N., Gino, F., Ariely, D., Bazerman, M. H. (2012). Signing at the beginning makes ethics salient and decreases dishonest self-reports in comparison to signing at the end. Proc Natl Acad Sci, 109, ss. 15197-15200.

Slomp, D., Broad, B. (2020). Monsters, Inc.: Curing ethical blindness in an era of test‐based accountability, Journal of Adolescent&Adult Literacy, 64 (2), ss. 232-235.

Smith-Crowe, K., Tenbrunsel, A., Chan-Serafin, S., Brief, A., Umphress, E., Joseph, J. (2014). The ethics ‘‘fix’’: when formal systems make a difference. J Business Ethics, 131(4), ss. 791-801.

Sonenshein, S. (2007). The role of construction, intuition, and justification in responding to ethical issues at work: The sensemaking-intuition model. Academy of Management Review, 32, ss. 1022–1040.

Stevens, B. (2008). Corporate ethical codes: effective instruments for influencing behavior. J Business Ethics, 78, ss. 601-609.

Tabachnick, B. G., Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Boston: Pearson.

Tenbrunsel, A. E., Messick, D. M. (2004). Ethical fading: The role of self-deception in unethical behavior. Social Justice Research, 17, ss. 223–236.

Tenbrunsel, A. E., Smith-Crowe, K. (2008). Ethical decision making: Where we’ve been and where we’re going. Academy of Management Annals, 2, ss. 545–607.

Toft, K. H. (2020). Ethical blindness and business legitimacy. In J. D. Rendtorff (Ed.), Handbook of business legitimacy: nesponsibility, ethics and society (pp. 311- 322). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-14622-1_33.

Tomlin, K. A, Metzger, M. L., Bradley-Geist, J., Gonzalez-Padron, T. (2017). Are students blind to their ethical blind spots? An exploration of why ethics educationshould focus on self-perception biases, Journal of Management Education, 41(4), ss. 539–574.

Usta, A. (2011). Kuramdan uygulamaya kamu yönetiminde etik ve ahlak. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), ss. 39-50.

Weick, K. E. (1995). Sensemaking in organizations. Thousand Oaks, CA: Sage.

Welzer, H. (2008). Klimakriege. Frankfurt: S. Fischer.

Vatandaş, S. (2017). Felsefenin kadim bir konusu olarak ahlâk ve ahlaki eylemin amacı olarak “mutluluk”. Uluslararası Yönetim ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(7), ss. 1-9.

Yükçü, S., Alkan, G.İ. (2020). Senaryolarla denetimde etik. Ankara: Detay.

Zimbardo, P. (2007). The Lucifer effect. Understanding how good people turn evil. New York: Random House.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { akademik-hassasiyetler944176, journal = {Akademik Hassasiyetler}, issn = {2148-5933}, address = {}, publisher = {Hüzeyfe Süleyman ARSLAN}, year = {2021}, volume = {8}, pages = {41 - 66}, doi = {}, title = {YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA}, key = {cite}, author = {Öztürk Başpınar, Nuran and Mısırdalı Yangil, Fulya} }
APA Öztürk Başpınar, N. & Mısırdalı Yangil, F. (2021). YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA . Akademik Hassasiyetler , 8 (16) , 41-66 .
MLA Öztürk Başpınar, N. , Mısırdalı Yangil, F. "YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA" . Akademik Hassasiyetler 8 (2021 ): 41-66 <
Chicago Öztürk Başpınar, N. , Mısırdalı Yangil, F. "YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA". Akademik Hassasiyetler 8 (2021 ): 41-66
RIS TY - JOUR T1 - YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA AU - Nuran Öztürk Başpınar , Fulya Mısırdalı Yangil Y1 - 2021 PY - 2021 N1 - DO - T2 - Akademik Hassasiyetler JF - Journal JO - JOR SP - 41 EP - 66 VL - 8 IS - 16 SN - 2148-5933- M3 - UR - Y2 - 2021 ER -
EndNote %0 Akademik Hassasiyetler YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA %A Nuran Öztürk Başpınar , Fulya Mısırdalı Yangil %T YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA %D 2021 %J Akademik Hassasiyetler %P 2148-5933- %V 8 %N 16 %R %U
ISNAD Öztürk Başpınar, Nuran , Mısırdalı Yangil, Fulya . "YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA". Akademik Hassasiyetler 8 / 16 (Ağustos 2021): 41-66 .
AMA Öztürk Başpınar N. , Mısırdalı Yangil F. YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Akademik Hassasiyetler. 2021; 8(16): 41-66.
Vancouver Öztürk Başpınar N. , Mısırdalı Yangil F. YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA. Akademik Hassasiyetler. 2021; 8(16): 41-66.
IEEE N. Öztürk Başpınar ve F. Mısırdalı Yangil , "YANLIŞ YAPTIĞIMI BİLMİYORDUM: AKADEMİSYENLERDE ETİK KÖRLÜK ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA", Akademik Hassasiyetler, c. 8, sayı. 16, ss. 41-66, Ağu. 2021