ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ

Öz Anketler, sosyal bilimler araştırmalarında yaygın olarak kullanılan; kısa zamanda çok sayıda yanıtlayıcıya ulaşabilme imkânı tanıyan, hazırlanması ve puanlanması kolay olan ölçme araçlarıdır. Ancak anket geliştirirken araştırmacıların gözden kaçırdığı bazı noktalar, araştırma sonuçlarını olumsuz etkileyebilmektedir. Anketlerin hazırlanması aşamasında üzerinde durulması gereken önemli noktalardan biri tepki kategorilerinin net, herkes tarafından aynı anlama gelen, örtüşmeyen ifadelerden oluşmasıdır. Tarama modelinde yürütülen bu çalışmada anket maddelerinin tepki kategorilerinde yaygın olarak kullanılan; sıklık, zaman, miktar ve mesafe bildiren ifadelerin yanıtlayıcılar tarafından nasıl algılandığını belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda yanıtlayıcılara anlamca kapalı olan; “nadiren”, “çok uzak”, “az”  gibi derecelendirme sözcükleri ile oluşturulmuş tepki kategorileri içeren bir anket, daha sonra da sayısal olarak derecelendirilmiş tepki kategorileri içeren ikinci bir anket verilmiştir. Yanıtlayıcıların ilk ankette verdiği yanıtlar ile ikinci ankette verdiği yanıtların frekansları sayılarak çapraz tablolar ile eşleştirilmiş, kategoriler arası uyuma Kappa istatistiği ile bakılmıştır. böylece yanıtlayıcıların ilk ankette verilen tepki kategorilerine sayısal olarak yükledikleri anlamlar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın bulguları yanıtlayıcıların sayısal olarak ifade edilmeyen, “nadiren”, “çok uzak”, “az” gibi ifadeleri birbirlerinden farklı algıladıklarını göstermektedir. Yanıtlayıcılar zamanı, sıklığı, miktarları ve mesafeleri birbirlerinden farklı nitelendirdikleri için ölçme araçlarında kişiden kişiye göre değişebilecek ifadelerin yer alması sonuçların objektifliğine zarar verecektir. Bunu engellemek için olabildiğince net, herkes için aynı anlama gelen ve mümkünse sayısallaştırılmış tepki kategorilerine yer verilmesi önerilebilir.

Kaynakça

Anderson, P., Morgan, G. (2008). Developing tests and questionnaires for national assessment of educational achievement. (2.baskı). Washington: Worldbank Publications.

Arklan, Ü., Akdağ, M.(2016). Gündelik yaşamın sosyal medyası sosyal medyanın gündelik yaşamı: İlişkisel ve etkileşimsel perspektiften uygulamalı bir çalışma. Vizyoner Dergisi. 7(16), 16-34.

Babbie, E. (2010). The Practice of Social Research. (12. baskı). Belmont: Wadsworth, Cengage Learning

Bayat, B. (2014).Uygulamalı sosyal bilim araştırmalarında ölçme, ölçekler ve “Likert” ölçek kurma tekniği. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(3), 1-24.

Büyüköztürk, Ş. (2005). Anket geliştirme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. 2(3), 133-151.

Connaway, L.S., and Powell; R.R. Basic Research Methods for Librarians. Greenwood Publishing Group.

Dubois, B., and Burns, J.A. (1975). An analysis of the meaning of the question mark response category in attitude scales. Educational and Psychological Measurement. 35(4), 869-884.

Engel, R.J., Schutt, R.K. (2005). The practice of research in social work. SAGE

Erkuş, A. (2005). Bilimsel araştırma sarmalı. Ankara: Seçkin Yayınevi

Foody, W. (1994). Constructing questions for interviews and questionnaires. Cambridge University Pres.

Frary, R.B. (1996). Hints for designing effective questionnaires. Practical Assessment, Research & Evaluation, 5(3).

Gillham, B. Developing a Questionnaire. (1.baskı). Continuum International Publishing Group.

Gwet, Kilem L. (2001). Statistical Tables for Inter-Rater Agreement. Gaithersburg: StatAxis Publishing.

Holdaway, E.A. (1971) Different response categories and questionnaire response patterns. The Journal of Experimental Education. 40(2), 57-60.

Karasar, N. (2004). Bilimsel araştırma yöntemleri. (13.baskı). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım

Pace, C.R. and Friedlander, J. (1982). The meaning of response categories; how often is “occasionally”, “often” and “very often”? Research in Higher Education. 17(3), 267-281.

Peterson, R.A. (2000). Constructing effective questionnaires. SAGE

Uysal, Ş. (1974). Sosyal bilimler araştırmalarında kullanılan araçların geçerlik ve güvenirlikleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 7(1). 67-87

Süzer, M. (2000). Üniversite öğrencilerinin boş zamanlarını değerlendirme alışkanlıkları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 8(1).123-133

Wilson, N. and McClean, S. (1995). Questionnaire Design: A practical Introduction. University of Ulster.

Kaynak Göster

Bibtex @araştırma makalesi { aibuefd431415, journal = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi}, issn = {1303-0493}, eissn = {2148-4929}, address = {}, publisher = {Abant İzzet Baysal Üniversitesi}, year = {2018}, volume = {18}, pages = {667 - 680}, doi = {10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431415}, title = {ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ}, key = {cite}, author = {BAĞCAN BÜYÜKTURAN, Esin} }
APA BAĞCAN BÜYÜKTURAN, E . (2018). ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 18 (2) , 667-680 . DOI: 10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431415
MLA BAĞCAN BÜYÜKTURAN, E . "ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 18 (2018 ): 667-680 <
Chicago BAĞCAN BÜYÜKTURAN, E . "ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 18 (2018 ): 667-680
RIS TY - JOUR T1 - ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ AU - Esin BAĞCAN BÜYÜKTURAN Y1 - 2018 PY - 2018 N1 - doi: 10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431415 DO - 10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431415 T2 - Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 667 EP - 680 VL - 18 IS - 2 SN - 1303-0493-2148-4929 M3 - doi: 10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431415 UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ %A Esin BAĞCAN BÜYÜKTURAN %T ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ %D 2018 %J Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi %P 1303-0493-2148-4929 %V 18 %N 2 %R doi: 10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431415 %U 10.17240/aibuefd.2018.18.37322-431415
ISNAD BAĞCAN BÜYÜKTURAN, Esin . "ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ". Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 18 / 2 (Haziran 2018): 667-680 .
AMA BAĞCAN BÜYÜKTURAN E . ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2018; 18(2): 667-680.
Vancouver BAĞCAN BÜYÜKTURAN E . ANKETLERDE DERECELEME TÜRÜ TEPKİ KATEGORİLERİNİN YANITLAYICILAR TARAFINDAN ALGILANMA BİÇİMLERİ. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2018; 18(2): 680-667.