BİLİMİN DOĞASI KONULU MAKALELERİN ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

Bu çalışmada, ulusal alanyazında bilimin doğası konusunda yapılan çalışmaları çeşitli değişkenler açısından incelemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 2002-2020 yılları arasında ULAKBİM’de taranan dergilerde yayınlanan makaleler araştırılmıştır. Bu makaleler arasında bilimin doğası konusunun öğretimine odaklanan 112 makale incelenmiştir. Çalışmada araştırma yöntemi olarak doküman analizi kullanılmıştır. Veriler analiz edillirken içerik analizinden yararlanılmıştır. İçerik analizi; yayın yılı, araştırma konusu, çalışma grubu, çalışmanın yöntemi, araştırma deseni, veri toplama araçları ve veri analiz yöntemleri olmak üzere yedi değişken üzerinden yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre bilimin doğası alanında ulusal alan yazında en çok çalışma yapılan yılların 2010 ve 2017 yılları olduğu görülmektedir. Yapılan çalışmaların önemli bir kısmında nitel yaklaşımdan yararlanıldığı belirlenmiştir. Nitel yaklaşım desenlerinden biri olan durum çalışması araştırmalarda en fazla tercih edilen desen olmuştur. Çalışmalarda en fazla öğretmen adayları, bölüm olarak ise fen bilgisi bölümü yer almıştır. İncelenen çalışmalarda verilerin toplanmasında en fazla açık uçlu sorulardan oluşan ölçeklerden yararlanılmıştır.

AN EXAMINATION ON NATURE OF SCIENCE STUDIES IN TERMS OF DIFFERENT VARIABLES

The aim is to examine the studies in the national literature on the nature of science in terms of the different variables in this study. For this purpose, this study included 112 articles which were published in ULAKBİM indexed journals between 2002-2020. Document analysis was used as the research method. A content analysis, used for analyzing the data, was made on seven variables: Publication year of the article, research subject, type of sample, research method, research design, data collection and analysis methods. According to the findings, it is seen that the years in which most studies in the national literature in the field of the nature of science were published are 2010 and 2017. It is determined that the qualitative approach is used in a significant part of the studies. Case study, which is one of the qualitative approach methods, is the most preferred method in research. The studies are carried out mostly with prospective science teachers. In the studies, the scales consisting of the most open-ended questions are mostly used in collecting the data.

Kaynakça

Abd-El-Khalick, F., & Lederman, N. G. (2000). Improving science teachers' conceptions of nature of science: A critical review of the literature. International Journal of Science Education, 22(7), 665-701. https://doi.org/10.1080/09500690050044044

Akerson, V. L., Weiland, I., Pongsanon, K., & Nargund, V. (2010). Evidence-based strategies for teaching nature of science to young children. Journal of Kirsehir Education Faculty, 11(4), 61-78.

Aslan, O. (2009). Fen ve teknoloji öğretmenlerinin bilimin doğası hakkındaki görüşleri ve bu görüşlerin sınıf uygulamalarına yansımaları [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.

Aztekin, S. & Şener, Z. T. (2015). Türkiye’de matematik eğitimi alanindaki matematiksel modelleme araştırmalarının içerik analizi: Bir meta-sentez çalışması. Eğitim ve Bilim, 40(178), 139-161. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2015.4125

Balkı, N., Çoban, A. K. & Aktaş, M. (2003). İlköğretim öğrencilerinin bilim ve bilim insanına yönelik düşünceleri. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 11-17.

Bıkmaz, F. H., Aksoy, E., Tatar, Ö. & Altınyüzük, C. A. (2013). Eğitim programları ve öğretim alanında yapılan doktora tezlerine ait içerik çözümlemesi (1974-2009). Eğitim ve Bilim, 38(168), 288-303.

Brown, R. A. (1991). Humanizing physics through its history. School Science and Mathematics, 91(8), 357-361.

Burton, E. P. (2013). Student work products as a teaching tool for nature of science pedagogical knowledge: A professional development project with in-service secondary science teachers. Teaching and Teacher Education, 29, 156-166. https://doi.org/10.1016/j.tate.2012.09.005

Capps, D. K., & Crawford, B. A. (2013). Inquiry-based professional development: What does it take to support teachers in learning about inquiry and nature of science? International Journal of Science Education, 35(12), 1947-1978. https://doi.org/10.1080/09500693.2012.760209

Çiltaş, A., Güler, G. & Sözbilir, M. (2012). Türkiye’de matematik eğitimi araştırmaları: Bir içerik analizi çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(1), 565-580.

Dawson, C. (2007). A practical guide to research methods: A user-friendly manual for mastering research techniques and projects (3rd ed.). Begbroke.

Deng, F., Chen, D. T., Tsai, C. C., & Chai, C. S. (2011). Students' views of the nature of science: A critical review of research. Science Education, 95(6), 961-999. https://doi.org/10.1002/sce.20460

Doğan Bora, N. (2005). Türkiye genelinde ortaöğretim fen branşı öğretmen ve öğrencilerinin bilimin doğası üzerine görüşlerinin araştırılması [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.

Erdaş, E., Doğan, N. & İrez, S. (2016). Bilimin doğasıyla ilgili 1998-2012 yılları arasında Türkiye’de yapılan çalışmaların değerlendirmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(1), 17-36.

Erdoğan, M., Uşak, M., & Bahar, M. (2013). A review of research on environmental education in non-traditional settings in Turkey, 2000 and 2011. International Journal of Environmental and Science Education, 8(1), 37-57.

Fouad, K. E., Masters, H., & Akerson, V. L. (2015). Using history of science to teach nature of science to elementary students. Science & Education, 24, 1103– 1140. http://doi.org/10.1007/s11191-015-9783-5.

Göktaş, Y., Hasançebi, F., Varışoğlu, B., Akçay, A., Bayrak, N., Baran, M. & Sözbilir, M. (2012). Türkiye’deki eğitim araştırmalarında eğilimler: Bir içerik analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri Dergisi, 12, 177-199.

Gürses, A., Doğar, Ç. & Yalçın, M. (2005). Bilimin doğası ve yüksek öğrenim öğrencilerinin bilimin doğasına dair düşünceleri. Mill Eğitim Dergisi, 166. https://www.metabilgi.org/Metabilgi/Bilimnedir.pdf

Güven, E., Kaplan, Z., Varinlioğlu, S., Sungur, K., Hamalosmanoğlu, M. & Bozkurt, O. (2014). Çevre eğitimi alanındaki çalışmaların incelenmesi: Türkiye’de mevcut durum. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 8(2), 1-18. https://doi.org/10.17522/nefefmed.97764

Hanuscin, D., Lee, M. H., & Akerson, V. (2010). Elementary teachers’ pedagogical content knowledge for teaching the nature of science. Science Education, 95(1), 145-167. https://doi.org/10.1002/sce.20404

Irwin, A. (2000). Historical case studies: Teaching the nature of science in context. Science Education, 84(5), 5-26.

İnce, K. & Özgelen, S. (2015). Bilimin doğası alanında son 10 yılda yapılan çalışmaların farklı değişkenler açısından incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2), 447-468. https://doi.org/10.17860/efd.77894

Kim, S. Y., & Irving, K. E. (2010). History of science as an instructional context: Student learning in genetics and nature of science. Science & Education, 19, 187–215. http://doi.org/10.1007/s11191-009-9191-9

Kahyaoğlu, E. (2004). Turkish preservice science teachers’ views on STS: Characteristics of scientists’ work [Unpublished master’s thesis]. Middle East Technical University.

Kahyaoğlu, M. (2016). Türkiye’de çevre eğitimi üzerine yapılan araştırmalar: Bir içerik analizi çalışması. Marmara Coğrafya Dergisi, 34, 50-60.

Küçük, M. (2008). Improving pre-service elementary teachers’ views of the nature of science using explicit-reflective teaching in a science, technology and society course. Australian Journal of Teacher Education, 33(2), 16-40. http://dx.doi.org/10.14221/ajte.2008v33n2.1

Lederman N. G. (1992). Students’’and teachers’ conceptions of the nature of science: A review of the research. Journal of Research in Science Teaching, 29, 331-359. https://doi.org/10.1002/tea.3660290404

Lederman, N. G. (2007). Nature of sciene: Past, present, and future. In S. K. Abell & N. G. Lederman (Eds.), Handbook of research on science education (pp. 831-879). Lawrence Erlbaum Associates.

Lederman, N. G., Abd‐El‐Khalick, F., Bell, R.aL, & Schwartz, R. S. (2002). Views of nature of science questionnaire: Toward valid and meaningful assessment of learners' conceptions of nature of science. Journal of Research in Science Teaching, 39(6), 497-521. https://doi.org/10.1002/tea.10034

Lin, C., Cheng, J., & Chang, Y. (2009). The effect of inclusion of history of science on senior high students’ understanding of the nature of science, attitudes toward science, and academic achievement. Chinese Journal of Science Education, 17(2), 93-109.

Lumpe, A., Czerniak, C., Haney, J., & Beltyukova, S. (2012). Beliefs about teaching science: The relationship between elementary teachers’ participation in professional development and student achievement. International Journal of Science Education, 34(2), 153-166. https://doi.org/10.1080/09500693.2010.551222

Macaroğlu, E., Taşar, M. F., & Çataloğlu, E. (1998, April 19-22). Turkish preservice elementary school teachers’ beliefs about the nature of science. Paper presented at National Association for Research in Science Teaching Conference, San Diago, CA-USA.

McComas, W. F., Clough, M. P., & Almazroa, H. (2000). The role and character of the nature of science in science education. In W. F. McComas (Ed.), The nature of science in science education. Science & Technology Education Library. https://doi.org/10.1007/0-306-47215-5_1

MEB. (2005). İlköğretim fen ve teknoloji dersi (4-5. sınıflar) öğretim programı. Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.

MEB. (2013). İlköğretim fen bilimleri dersi (3-8. sınıflar) öğretim programı. Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.

MEB. (2018a). İlköğretim fen bilimleri dersi (3-8. sınıflar) öğretim programı. Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi.

MEB. (2018b). Ortaöğretim fizik öğretim programı. Devlet Kitapları Müdürlüğü Basımevi. National Science Teachers Association (2000). NSTA handbook. https://www.nsta.org/about/positions/natureofscience.aspx

Özer, F., Doğan, N., Çakmakçı, G., İrez, S. & Yalaki, Y. (2017). Bilimin doğası içerik temelli etkinlik örneği: Abur cubur. Araştırma Temelli Etkinlik Dergisi, 7(2), 93-107.

Özcan, H. & Koştur, H. İ. (2019). Fen bilimleri dersi öğretim programı kazanımlarının özel amaçlar ve alana özgü beceriler bakımından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 9(1), 138-151. https://doi.org/10.24315/tred.469584

Rudge, D. W., Cassidy, D. P., Fulford, J. M., & Howe, E. M. (2014). Changes observed in views of nature of science during a historically based unit. Science & Education, 23, 1879–1909. http://doi.org/10.1007/s11191-012-9572-3

Saban, A., Eid, B. N. K., Saban, A., Alan, S., Doğru, S., Ege, İ., Arslantaş, S., Çınar, D. & Tunç, P. (2010). Eğitimbilim alanında nitel araştırma metodolojisi ile gerçekleştirilen makalelerin analiz edilmesi. Selçuk Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 125-142.

Saraç, E., & Cappellaro, E. (2015). Views of the elementary teachers and pre-service elementary teachers on the nature of science. Mediterranean Journal of Humanities, 2, 331-349.

Şahin, N., Deniz, S., & Görgen, I. (2006). Student teachers’ attitudes concerning understanding the nature of science in Turkey. International Education Journal, 7, 51–55.

Tsai, C. C. (2002). Nested epistemologies: Science teachers’ beliefs of teaching, learning and science. International Journal of Science Education, 24(8), 771–783. https://doi.org/10.1080/09500690110049132

Waters-adams, S, (2006). The relationship between understanding of the nature of science and practice: The influence of teachers’ beliefs about education, teaching and learning. International Journal of Science Education, 28(8), 919–944. https://doi.org/10.1080/09500690500498351

Wolfensberger, B., & Canella, C. (2015). Cooperative learning about nature of science with a case from the history of science. International Journal of Environmental & Science Education, 10(6), 865–889. http://doi.org/10.12973/ijese.2015.281a

Yakmacı, B. (1998). Science (biology, chemistry and physics) teachers’ views on the nature of science as a dimension of scientific literacy [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Boğaziçi Üniversitesi.

Yalçın, S., Yavuz, H. Ç. & Dibek, M. İ. (2016). En yüksek etki faktörüne sahip eğitim dergilerindeki makalelerin içerik analizi. Eğitim ve Bilim, 40(182), 1-28. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2015.4868

Yalvaç, B., & Crawford, B. (2002, January 10-13). Eliciting prospective science teachers’ conceptions of the nature of science in Middle East Technical University (METU) in Ankara [Paper Presentation]. Annual International Conference of the Association for the Education of Teachers in Science, Charlotte, North Carolina.

Zacharia, Z., & Barton, A. C. (2004). Urban middle‐school students' attitudes toward a defined science. Science Education, 88(2), 197-222. https://doi.org/10.1002/sce.10110

Kaynak Göster

APA Taşkın, T . (2021). BİLİMİN DOĞASI KONULU MAKALELERİN ÇEŞİTLİ DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ . Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 21 (1) , 1-20 . DOI: 10.17240/aibuefd.2021.21.60703-794024