Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Öğrencilerinin Okullardaki Rehberlik Servisini Değerlendirmeleri

Öz Bu çalışmanın temel amacı Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı’nda eğitim gören ikinci sınıf öğrencilerinin ilkokul, ortaokul ve lise düzeyindeki okulların rehberlik servisi ve rehberlik hizmetlerinin işleyişine dair yaptıkları gözlem ve görüşmelerini değerlendirmektir. Bu çalışmada veriler, 2015-2016 eğitim öğretim yılı güz döneminde, Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü, Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı’nda eğitim gören “Okullarda Gözlem” dersine devam toplam 30 ikinci sınıf öğrencisinden elde edilmiştir. Bu araştırmada veri toplama aracı olarak doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Dokümanların incelenmesi sonucunda elde edilen verilerin betimsel olarak çözümlenmesinde yorumlayıcı olgubilim yöntemi kullanılmış ve verilerin çözümlenmesinde “Maxqda 12” bilgisayar programından yararlanılmıştır. Bu çalışmada elde edilen nitel verilerin analizi doğrultusunda üç ana temaya ulaşılmıştır. Bunlar; 1. Rehberlik servisinin değerlendirilmesi, 2. Psikolojik danışmanın değerlendirilmesi, 3. Okullarda gözlem dersinin değerlendirilmesidir.

Kaynakça

Akbaş, S. (2001). İlköğretim ve ortaöğretim okullarındaki rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde oluşturulanişbirliğin incelenmesi (Adana örneği) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.

Akbaş, S. ve Çam, S. (2003). Okullarda psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde oluşturulanişbirliğinin incelenmesi. VII. Ulusal Psikolojik Danışma ve Rehberlik Kongresi’nde sunulan bildiri, Malatya.

Aktepe, İ. (2008). Rehber öğretmenlerin yönetici ve öğretmenlerden mesleki beklentileri (Yayınlanmamış yükseklisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.

Annells, M. (2006). Triangulation of qualitative approaches: Hermeneutical phenomenology and grounded theory.Journal of Advanced Nursing, 56(1), 55-61.

Atıcı, M. ve Çam, S. (2013). Okullarda PDR uygulamaları dersine ilişkin öğrenci görüşlerinin incelenmesi. TürkPsikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(39), 106-119.

Atıcı, M. ve Ulusoy, Y. (2010). Psikolojik danışman adaylarının grup rehberliği etkinliğini yürütürkenkullandıkları psikolojik danışma becerilerinin, bu becerileri kullanmaya ilişkin yeterlik algılarının ve grupyönetimini sağlama yöntemlerinin incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,19(1), 62-81.

Aydemir Sevim, S. ve Hamamcı, Z. (1999). Psikolojik danışmanların mesleki doyumları ile mesleki yeterlilikleriarasındaki ilişkinin incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(12), 39-46.

Baker, C., Wuest, J. ve Stern, P. N. (1992). Method slurring: The grounded theory/ phenomenology example.Journal of Advanced Nursing, 17, 1355-1360.

Bakioğlu, A. ve Gayık Asyalı, S. (2005). Rehber öğretmenlerin bulundukları kariyer evrelerine göre okulyönetimini algılayışlarının niteliksel olarak incelenmesi. Marmara Üniversitesi, Atatürk Eğitim FakültesiEğitim Bilimleri Dergisi, 21, 89-110.

Baş, T. ve Akturan, U. (2008). Nitel araştırma yöntemleri NVivo 7.0 ile nitel veri analizi. Ankara: SeçkinYayıncılık.

Başaran, M. (2008). İlköğretim okullarındaki yönetici ve sınıf rehber öğretmenlerinin psikolojik danışma verehberlik faaliyetlerinden beklentileri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.

Bursalıoğlu, Z. (1999). Okul yönetiminde yeni yapı ve davranış (11. bs.). Ankara: Pegem A Yayıncılık.Can, E. (2010). İlköğretim okullarında görevli rehber öğretmenlerin karşılaştıkları sorunların incelenmesi.9.Ulusal Sınıf Öğretmenliği Eğitimi Sempozyumu’nda sunulan bildiri, Elazığ.

Can, G. (2002). Psikolojik danışma ve rehberlik. Ankara: Pegem Yayıncılık.

Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M.Bütün ve S. B. Demir, Çev.) (3. bs.). Ankara: Siyasal Kitabevi.

Çalık, C. (2007). Okul-çevre ilişkisinin okul geliştirmedeki rolü: Kavramsal bir çözümleme. Gazi Eğitim FakültesiDergisi, 27(3), 123-139.

Demir, M. (2010). Sınıf rehber öğretmenlerinin rehberlik anlayışları ve rehberliğe yönelik tutumları(Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Doğan, S. (2016). Okul rehberliği ve danışmanlığı alanında çağdaş bir yaklaşım: Kapsamlı rehberlik programmodeli. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2(13), 56-64.

Donat Bacıoğlu, S. (2014). Türkiye’de psikolojik danışma ve rehberlik eğitimi: Nitel bir değerlendirme. 9.Uluslararası Balkan Eğitim ve Bilim Kongresi Tam Metin Kitabı içinde (s. 1082). Edirne.

Donat Bacıoğlu, S. (2015). Alanda çalışan rehber öğretmenlerin mesleğe ilişkin görüşleri. VIII. ÜniversitelerPsikolojik Danışma ve Rehberlik Sempozyumu’nda sunulan sözlü bildiri, Eskişehir.

Erdur Baker, Ö. ve Çetinkaya, E. (2007). Etik: Davranışta kırılma noktası. R. Özyürek, F. Korkut Owen ve D.Owen (Ed.), Gelişen psikolojik danışma ve rehberlik, meslekleşme sürecinde ilerlemeler, Cilt 1 içinde (s.163-182). Ankara: Nobel Yayın.

Gazioğlu İşmen, E., Bekçi, B., Güler Yavuz, Ç. ve Çayırdağ, N. (2007). İstanbul ili özel ve devlet okullarındamesleki rehberlik çalışmalarına ilişkin durum saptaması. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 27, 97-109.

Güven, M. (2003). Psikolojik danışmanların okul yöneticileri ile ilişkilerinin değerlendirilmesi. PsikolojikDanışma ve Rehberlik Kongresi 09–11 Temmuz 2003 İnönü Üniversitesi/Malatya Bildiri Özetleri içinde (s.102-103). Ankara: Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği.

Güven, M. (2009). Milli Eğitim Bakanlığı müfettişlerinin okul rehberlik hizmetleri ve denetimiyle ilgili görüşleri.Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(2), 171-179.

Gysbers, N. C. ve Henderson, P. (1994). Developing and maintaining your school guidance program. Alexandria,VA: American Counseling Association.

Halinski, K. H. (2009). Predicting beginning master’s level counselor effectiveness from personal characteristicsand admissions data: An exploratory study (Yayımlanmamış doktora tezi). University of North Texas, Texas.

Hamamcı, Z. (2005). Ankara ilinde çalışan okul psikolojik danışmanlarının mesleki gelişim ve meslek doyumdüzeyleri arasındaki ilişki. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(24), 27-44.

Hamamcı, Z., Murat, M. ve Çoban, A. (2004). Gaziantep’teki okullarda çalışan psikolojik danışmanların meslekisorunlarının incelenmesi. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı’nda sunulan bildiri, İnönü Üniversitesi,Malatya.

Hatunoğlu, A. ve Hatunoğlu, Y. (2006). Okullarda verilen rehberlik hizmetlerinin problem alanları. KastamonuEğitim Dergisi, 14(1), 333-338.

İkiz, E. ve Totan, T. (2011, 2-5 Ekim). Etkili psikolojik danışman özelliklerini değerlendirme ölçeğini (EPÖDÖ)geliştirme çalışması. XI. PDR Kongresi’nde sunulan sözlü bildiri, İzmir.

Johnson, J., Rochkind, J. ve Ott, A. (2010). Why guidance counseling needs to change. Educational Leadership,Special Topic, 74-79.

Karaküçük, S. (2010). Okul rehberlik servislerinin fiziksel/mekânsal koşullarının incelenmesi (Rehberöğretmenlerin mekânsal algıları bağlamında). Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28(1), 421-440.

Karataş, H. ve Polat, M. (2013). Okul yöneticilerinin rehberlik hizmetlerine bakış açıları üzerine okul rehberöğretmenlerinin görüşleri. Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 105-124.

Karataş, Z. ve Şahin Baltacı, H. (2013).Ortaöğretim kurumlarında yürütülen psikolojik danışma ve rehberlikhizmetlerine yönelik okul müdürü, sınıf rehber öğretmeni, öğrenci ve okul rehber öğretmeninin (psikolojikdanışman) görüşlerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 427-460.

Kepçeoğlu, M. (1999). Psikolojik danışma ve rehberlik. İstanbul: Alkım Yayıncılık.

Korkut Owen, F. ve Owen, D. W. (2008). Okul psikolojik danışmanlarının rol ve işlevleri: Yöneticiler vepsikolojik danışmanların görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 41(1), 204-218.

Korkut Owen, F. ve Owen, D. W. (2008). Okul psikolojik danışmanlarının rol ve işlevleri: Yöneticiler vepsikolojik danışmanların görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 41(1), 204-218.

Korkut, F. (2007). Counselor education, program accreditation and counselor credentialing in Turkey.International Journal for the Advancement of Counseling, 22, 57-67.

Köroğlu, H., Başer, N. B. ve Yavuz, G. (2000). Okullarda uygulama çalışmalarının değerlendirilmesi. HacettepeÜniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 85-95.

Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation: Revised and expanded fromqualitative research and case study applications in education. San Franscisco: Jossey-Bass.

Milli Eğitim Bakanlığı. (2001). Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetleri Yönetmeliği.http://mevzuat.meb.gov.tr/html/68.html adresinden erişildi.

Muslu Köseoğlu, S. (1994). Psikolojik danışmanların empatik becerilerinin ve kişilik özelliklerinin incelenmesi(Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Nazlı, S. (2007). Psikolojik danışmanların değişen rollerini algılayışları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü Dergisi, 10(18), 1-17.

Nazlı, S. (2014). Polis Akademisi kapsamlı gelişimsel rehberlik tasarım süreci. EJER 2014 kongresi bildiri özetlerikitabı içinde (s. 250). İstanbul: Anı Yayıncılık.

Nelson, K. W. ve Jackson, S. A. (2003). Professional counselor identity development: A qualitative study ofHispanic student interns. Counselor Education & Supervision, 43, 2-14.

Nystul, M. S. (1999). Introduction to counseling: An art and science perspective. Boston: Allyn and Bacon.Özabacı, N., Sakarya, N. ve Doğan, M. (2008). Okul yöneticilerinin okuldaki psikolojik danışma ve rehberlikhizmetlerine ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,11(19), 8-22.

Özdemir, E. (2008). Anadolu liselerinde görev yapan idareci ve öğretmenlerin rehberlik hizmetlerini benimsemedüzeyi nedir? (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.

Özel Eğitim Rehberlik ve Danışma Hizmetleri Genel Müdürlüğü. (t.y.). http://orgm.meb.gov.tr adresinden erişildi.

Özyürek, R. (2007). Psikolojik danışman eğitiminin ve okullardaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerininniteliğini yükseltmeye yönelik öneriler. R. Özyürek, F. Korkut Owen ve D. Owen (Ed.), Gelişen psikolojikdanışma ve rehberlik, meslekleşme sürecinde ilerlemeler, Cilt 1 içinde (s. 123-137). Ankara: Nobel Yayın.

Paisley, P. ve Borders, L. D. (1995). School counseling: An evolving specialty. Journal of Counseling &Development, 74, 150-153.

Paskal, K. (2001). Okul yöneticilerinin (ilköğretim okulu müdürlerinin) bu okullarda görev yapan rehberöğretmenlerin görevleri ve rehberlik hizmetleri ile ilgili bilinçlilik düzeyleri (Yayımlanmamış yüksek lisanstezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev.) (3. bs.).Ankara: Pegem Akademi.

Pişkin, M. (2006). Türkiye’de psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin dünü, bugünü ve yarını. M.Hesapçıoğlu ve A. Durmuş (Ed.), Türkiye’de eğitim bilimleri: Bir bilanço denemesi içinde (s. 457-501).Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.

Rayle, A. D. (2006). Do school counselors matter? Mattering as a moderator between job stress and jobsatisfaction. Professional School Counseling, 9(3), 206-215.

Rose, P., Beeby, J. ve Parker, D. (1995). Academic rigour in the lived experience of researchers usingphenomenological methods in nursing. Journal of Advanced Nursing, 21, 1123-1129.

Sarıtaş, M. (2007). Okul deneyimi uygulamasının aday öğretmenlere sağladığı yararlar konusundaki görüşlerindeğerlendirilmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 121-143.

Seğmenli, S. (2001). Rehber öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisanstezi). Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Smith, J. A. ve Eatough, V. (2007). Analysing qualitative data in psychology. E. Lyons ve A. Coyle (Ed.). London:Sage Publications.

Spruill, D. ve Benshoff, M. B. (1996). The future is now: Promoting professionalism among counselor training.Journal of Counseling and Development, 74, 468-472.

Sürücü, A. ve Yavuz, M. (2013). Rehberlik hizmetlerinin yürütülmesinde okul müdürü-rehber öğretmenetkileşiminin değerlendirilmesi. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(4), 1029-1047.

Tuzgöl Dost, M. ve Keklik, İ. (2012). Alanda çalışanların gözünden psikolojik danışma ve rehberlik alanınınsorunları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(23), 389-402.

Ünal, A. ve Ünal, E. (2010). Öğretmen ve öğrencilerin rehber öğretmeni algılamalarına ilişkin bir durum çalışması.Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 7(2),920-945. 01 Haziran 2016 tarihinde https://www.jhumansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/download/1209/626adresinden erişildi.

Ünal, E. (2004). İlköğretim okullarında profesyonel olmayan rehberlik çalışmaları ve eksikliği hissedilenhizmetler. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı’nda sunulan bildiri, İnönü Üniversitesi, Malatya.

Yerin Güneri, O., Büyükgöze Kavas, A. ve Koydemir, S. (2007). Okul psikolojik danışmanlarının profesyonelgelişimi: Acemilikten olgunlaşmaya giden zorlu yol. R. Özyürek, F. Korkut Owen ve D. Owen (Ed.), Gelişenpsikolojik danışma ve rehberlik, meslekleşme sürecinde ilerlemeler, Cilt 1 içinde (s. 139-161). Ankara: NobelYayın.

Yeşilyaprak, B. (2016). 21.yüzyılda eğitimde rehberlik hizmetleri. Ankara: Pegem Yayıncılık.

Yıldırım, A ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Yurtal, F. (2007). İlköğretim okullarındaki rehberlik servislerinin mekan, donanım, ekipman ve insan kaynaklarıaçısından durumu. Milli Eğitim Dergisi, 174, 288-298.

Yükseköğretim Kurulu. (2007). Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Lisans Programı. 13 Mayıs 2016 tarihindehttp://www.yok.gov.tr/egitim/ogretmen/rehberlik_psikolojik_danismanlik.doc adresinden erişildi.

Yüksel Şahin, F. (2008). Ortaöğretimdeki öğrenci görüşlerine göre psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinindeğerlendirilmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-26. https://www.jhumansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/viewFile/491/310adresinden erişildi.

5336 2970

Arşiv
Sayıdaki Diğer Makaleler

Arkadaşlık Niteliği Ölçeği’nin Türkçe Uyarlaması: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Nilgün ÖZTÜRK, Mustafa KUTLU

Psikolojik Danışma ve Rehberliğe (PDR) Yönelik Mitler Ölçeğinin Geliştirilmesi ve Rehberlik Dersinin Pedagojik Formasyon Öğrencilerinin PDR’ye Yönelik Mitleri Üzerindeki Etkisi

Raşit AVCI, Ayşe Rezan ÇEÇEN EROĞUL, Saide UMUT ZEYBEK

Psikolojik Danışmanların Etkili Nitelikleri ile Danışma Öz-Yeterlik Düzeyleri Arasındaki İlişki

Ercan YAYLA, F Ebru İKİZ

Aşk Biçemleri, İlişki Doyumu ve Yalnızlık: Üniversite Öğrencileri Üzerine Bir Çalışma

Eylem GÖKÇE TÜRK, Aylin DEMİRLİ YILDIZ

Rehberlik ve Araştırma Merkezlerinde Psikolojik Test Uygulama Süreçleri

Bengü BÖRKAN, Gizem ÖZTEMÜR, Osman YILMAZ, Şeyda ÇETİNTAŞ, Betül GÜLCAN, Merve ÖZCAN

Kariyer Psikolojik Danışmanlığına Yönelik Tutum Ölçeğinin Türkçe Formu: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Ayşe BÜYÜKGÖZE KAVAS

Eşe Kendini Açma Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Pınar ÇAĞ, İbrahim YILDIRIM

Mesleki Sonuç Beklentisinin Açıklanması: Öz-Aşkınlık, Öz-Bilinç ve Öz-Kontrol / Öz-Yönetim

Serkan Volkan SARI, Fedai KABADAYI, Mustafa ŞAHİN

Beliren Yetişkinlikte Beden İmgesi: Bağlanma ve Sosyal Görünüş Kaygısının Rolü

Hatice İrem ÖZTEKE KOZAN, Erdal HAMARTA

Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Öğrencilerinin Okullardaki Rehberlik Servisini Değerlendirmeleri

Seda DONAT BACIOĞLU, Oya ONAT KOCABIYIK, Asude MALKOÇ