Lise Öğrencilerinde Kendini Toparlama Gücü Düzeyleri ve Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejilerinin İncelenmesi

Öz Bu araştırmanın amacı, ergenlerin kendini toparlama gücü düzeyleri ile öznel iyi oluşu artırma stratejileriniarasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca çalışmada kendini toparlama gücü düzeylerinin bazı değişkenlere göre(cinsiyet, yaş, algılanan ekonomik düzey, algılanan akademik başarı ve okula ilişkin düşünceler) farklılık oluşturupoluşturmadığı da incelenmiştir. Çalışma grubu 2017-2018 eğitim öğretim yılında Afyonkarahisar ilinde öğrenimgören 14-18 yaşları arasındaki 248 kız (%47,2) ve 277 erkek (%52,8) olmak üzere toplam 525 lise öğrencisindenoluşmaktadır. Veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen Demografik Bilgi Formu, PsikolojikSağlamlık ve Ergen Gelişim Ölçeği (Gizir, 2006), Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejileri Ölçeği (Eryılmaz,2010) kullanılmıştır. Araştırma genel tarama modellerinden ilişkisel tarama modelindedir. Verilerinçözümlenmesinde SPSS 21.0 paket programından faydalanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde ise bağımsız ttesti, bağımsız örneklem tek yönlü varyans analizi ve Pearson momentler çarpımı korelasyon katsayısı analizikullanılmıştır. Araştırma sonucuna göre lise öğrencilerinin öznel iyi oluşu artırma stratejileri ile kendini toparlamagücü düzeyleri arasında pozitif yönde ve anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Demografik değişkenlere bakıldığında liseöğrencilerinde kendini toparlama gücü düzeyinin cinsiyete göre anlamlı bir farklılık oluşturmadığı görülmüştür.Ayrıca kendini toparlama gücü düzeyinin yaşa, algılanan ekonomik düzeye, algılanan akademik başarıya ve okulayönelik tutuma göre anlamlı bir farklılık gösterdiği görülmüştür. Kendini toparlama gücü ile en yüksek ilişkiye sahipstrateji ise “çevreye pozitif tepki vermek” stratejisidir.

Kaynakça

Açıkgöz, M. (2016). Çukurova üniversitesi tıp fakültesi öğrencilerinin psikolojik sağlamlık ile mizahtarzları ve mutluluk düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, ÇağÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.

Ak, Ç. (2016). Ortaokul öğrencilerinin duygusal zekaları ve psikolojik sağlamlıkları arasındaki ilişkininincelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Maltepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensitüsü, İstanbul.

Akkoyunlu, B. ve Orhan, F. (2003). Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi (BÖTE) bölümüöğrencilerinin bilgisayar kullanma öz yeterlik inancı ile demografik özellikleriarasındaki ilişki. The Turkish Online Journal of Educational Technology- TOJET, 2(3), 86-93.

Aydın, G. ve Gizir, C. A. (2006). Psikolojik Sağlamlık ve Ergen Gelişim Ölçeğinin uyarlanması:geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 26(3), 87-99.

Aydın, B. (2010). Üniversite öğrencilerinin duygusal zeka ve umut düzeyleri ile psikolojik sağlamlıklarıarasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik ÜniversitesiSosyal Bilimler Enstitüsü, Trabzon.

Block, J., ve Kremen, A. M. (1996). IQ and ego-resiliency: conceptual and empiricalconnections and separateness, Journal of Personality and Social Psychology, 70 (2), 349-361.

Bolat, Z. (2013). Üniversite öğrencilerinin psikolojik sağlamlıkları ile özanlayışları arasındaki ilişkininincelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim BilimleriEnstitüsü, Konya.

Bulut, B. (2016). Ergenlerin anksiyete, sosyal destek ve psikolojik sağlamlık düzeyleri arasındaki ilişkilerinincelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü,Erzurum.

Buss, D. M. (2000). The evolution of happiness. Am Psychol, 55, 15-23.

Cihangir Çankaya, Z. (2009). Özerklik desteği, temel psikolojik ihtiyaçların doyumu ve öznel iyiolma: öz belirleme kuramı. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(31), 23-31.Csikszentmihayli, M. (1990). Flow: the psychology of optimal experience. New York: Harper-Row.

Çataloğlu, B. (2011). Madde kullanan ve kullanmayan ergenlerin psikolojik sağlamlık ve aile işlevleriaçısından karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi EğitimBilimleri Enstitüsü, İzmir.

Dayıoğlu, B. (2008). Üniversite giriş sınavına hazırlanan adaylarda psikolojik sağlamlık: Öğrenilmişgüçlülük, algılanan sosyal destek ve cinsiyetin rolü. Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu TeknikÜniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

De Caroli, M. E., ve Sagone, E. (2014). Generalized self-efficacy and well-being in adolescentswith high vs. low scholastic self-efficacy. Procedia Social and Behavioral Sciences, 141, 867-874.

Demirbaş, N. (2010). Yaşamda anlam ve yılmazlık. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Diener, E. (1984). Subjective well-being. Psychological Bulletin, 95, 542–575.

Diener, E., Diener, M. (1995). Cross-cultural correlates of life satisfaction and self esteem.Journal of Personality and Social Psychology, 68, 653–663.

Diener, E., Suh, E., Lucas, R. E., Smith, H. L. (1999). Subjective well-being: three decades ofprogress. Psychological Bulletin, 125(2), 276-302.

Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for anational index. American Psychological Association, 55(1), 34-43.

Diener, E., Scollon, N.C., ve Lucas, R. E. (2003). The evolving concept of subjective wellbeing: the multifaceted nature of happiness. Advances in Cell Aging and Gerontology, 15,187–219.

Ergün, O. (2016). Ergenlerde duygusal zeka özellikleri ile psikolojik sağlamlık arasındaki ilişkininincelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,İstanbul.

Eryılmaz, A., Yorulmaz, A. (2006, May). The way of being happy for adolescents. Paper presented atthe 10th Conference of European Association for Research on Adolescence, Antalya.

Eryılmaz, A. (2010). Ergenler İçin Öznel İyi Oluşu Artırma Stratejileri Ölçeğinin geliştirilmesi.Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(33), 81-88.

Eryılmaz, A. (2011). Ergen öznel iyi oluşunun, öznel iyi oluşu arttırma stratejilerini kullanma veyaşam amaçlarını belirleme açısından incelenmesi. Düşünen Adam Psikiyatri ve NörolojikBilimler Dergisi, 24, 44-51.

Eryılmaz, A. (2012). Ergenler öznel iyi oluş düzeylerini, çevreyle ilişkiler aracılığıyla nasılarttırırlar?. TAF Preventive Medicine Bulletin, 11(4), 407-414.

Eryılmaz, A. (2014). Mutluluğun başucu: Teoriden uygulamaya pozitif psikoloji. Ankara: Pegem.

Esen Aktay, T. (2010). Risk altındaki ortaöğretim 9. ve 10. sınıf öğrencilerinin kendini toparlamagüçlerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü,Ankara.

Fordyce, M. W. (1977). Development of a program to increase happiness. J Couns Psychol, 24,11-521.

Fordyce, M. W. (1983). A program to increase happiness: further studies. J Couns Psychol, 30,483-498.

Gizir, C. A. (2004). Akademik sağlamlık: yoksulluk içindeki 8. sınıf öğrencilerinin akademik başarılarınakatkıda bulunan koruyucu faktörlerin incelenmesi. Doktora Tezi, Orta Doğu TeknikÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Gizir, C. A. (2007). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler üzerine birderleme çalışması. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 28(3), 113-128.

Güloğlu, B. ve Karaırmak, Ö. (2010). Üniversite öğrencilerinde yalnızlığın yordayıcısı olarakbenlik saygısı ve psikolojik sağlamlık. Ege Eğitim Dergisi, 11(2), 73-88.

Gündaş, A. (2013). Lise öğrencilerinde psikolojik sağlamlığın yordayıcısı olarak benlik kurgusu vebağlanma stilleri. Yüksek Lisans Tezi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi Eğitim BilimleriEnstitüsü, Tokat.

Güney, E. (2016). Ebeveynleri boşanmış ve boşanmamış olan lise öğrencilerinin yılmazlık düzeyleri ilealgıladıkları sosyal destek düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi,Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.

Gürgân, U. (2006). Grupla psikolojik danışmanın üniversite öğrencilerinin yılmazlık düzeylerine etkisi.Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Haybron, D. M. (2000). Two philosophical problems in the study of happiness. Journal ofHappiness Studies, 1(2), 207-225.

Kahvecioğlu, K. (2016). Özel yetenekli çocuğu olan ebeveynlerin psikolojik sağlamlıklarının bazıdeğişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü, İstanbul.

Karaırmak, Ö. (2006). Psikolojik sağlamlık, risk faktörleri ve koruyucu faktörler, Türk PsikolojikDanışma ve Rehberlik Dergisi, 26(3), 129-142.

Karaırmak, Ö. (2007). Investigation of personal qualities contributing to psyhological resilience amongearthquake survivors: a model testing study. Doktora Tezi, Ortadoğu Teknik ÜniversitesiEğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Karaırmak, Ö., Çetinkaya, R. S. (2011). Benlik saygısının ve denetim odağının psikolojiksağlamlık üzerine etkisi: duyguların aracı rolü, Türk Psikolojik Danışma ve RehberlikDergisi, 35(4), 30-41.

Kitano, M. K., ve Lewis, R. B. (2005). Resilience and coping: implications for gifted childrenand youth at risk. Roeper Review, 27(4), 200-205.

Köklü, N. ve Büyüköztürk, Ş. (2006). Sosyal bilimler için istatistik. Ankara: Pegem Akademi.

Kurt, T. (2013). Ebeveynleri boşanmış ergenlerin yılmazlık, benlik saygısı, başa çıkma ve psikolojikbelirtiler arasındaki ilişkinin incelenmesi: yılmazlığın aracı rolü. Yüksek Lisans Tezi, GaziÜniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Kuzgun, Y. (1972). Kendini gerçekleştirme. Araştırma Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-CoğrafyaFakültesi Felsefe Bölümü Dergisi, 10, 162-172.

Luthar, S. (1991). Vulnerability and resilience: a study of high-risk adolescents. Child Development,62, 600-616.

Lykken, D. ve Tellegen, A. (1996). Happiness is a stochastic phenomenon. Psychological Science, 7,186-189.

Malkoç, A. (2011). Öznel iyi oluş müdahale programının üniversite öğrencilerinin öznel iyi oluş düzeylerineetkisi. Doktora Tezi, Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Oktan, V. (2008). Üniversite sınavına hazırlanan ergenlerin psikolojik sağlamlıklarının çeşitli değişkenleregöre incelenmesi. Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü,Trabzon.

Oktan, V., Odacı, H., Çelik Berber, Ç. (2014). Psikolojik doğum sırasının psikolojik sağlamlığınyordanmasındaki rolünün incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim FakültesiDergisi, 3, 140-152.

Onat, G. (2010). Demokratik ve otoriter olarak algılanan ana-baba tutumlarının lise birinci sınıföğrencilerinin yılmazlık düzeyine etkilerinin araştırılması. Yüksek Lisans Tezi, MaltepeÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Öğülmüş, S. (2001, Mart). Bir kişilik özelliği olarak yılmazlık, 1. Ulusal Çocuk ve SuçSempozyumu’nda sunulmuş bildiri, Ankara.

Özcan, B. (2005). Anne-babaları boşanmış ve anne-babaları birlikte olan lise öğrencilerinin yılmazlıközellikleri ve koruyucu faktörler karşılaştırması. Yüksek Lisans Tezi, Ankara ÜniversitesiEğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Sagone, E. ve Indiana, M. L. (2017). The relationship of positive affect with resilience and selfefficacy in life skills in Italian adolescents. Scientific Research Publishing, 8, 2226-2239.

Sills, L., Barlow, D. H., Brown, T. A., ve Hofmann, S.G. (2006). Effects of suppression andacceptance on emotional responses of individuals with anxiety and mood disorders.Behaviour Research and Therapy, 44(9), 1251-1263.

Siviş Çetinkaya, R. (2013). Turkish college students’ subjective wellbeing in regard topsychological strengths and demographic variables: implications for collegecounseling. International Journal for the Advancement of Counselling, 35, 317-330.

Stoiber, K. C., Good, B. (1998). Risk and resilience factors linked to problem behavior amongurban, culturally diverse adolescents. School Psychology Review, 27(3), 380-397.

Şahin, D. (2014). Öğretmenlerin öz duyarlılıklarının psikolojik sağlamlık ve yaşam doyumu açısındanincelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Eğitim BilimleriEnstitüsü, Trabzon.

Şaşmaz, Ş. C. (2016). Çocuğu olan evli ve evli olmayan bireylerin psikolojik sağlamlık ve mutlulukdüzeylerinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü, İstanbul.

Tanyeri, E. (2016). 23 yaş ve üzeri heteroseksüel ve homoseksüel bireylerin erken dönem uyumsuzşemalarının ilişkilerde yükleme tarzları ve psikolojik sağlamlık üzerine etkisi. Yüksek LisansTezi, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Terzi, Ş. (2000). İlköğretim okulu altıncı sınıf öğrencilerinin kişilerarası problem çözme beceri algılarınınbazı değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi EğitimBilimleri Enstitüsü, Ankara.

Terzi, Ş. (2005). Öznel iyi olmaya ilişkin psikolojik dayanıklılık modeli. Doktora Tezi. GaziÜniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Ankara.

Terzi, Ş. (2006). Kendini Toparlama Gücü Ölçeğinin uyarlanması: geçerlik ve güvenirlikçalışmaları, Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 26(3), 77-86.

Terzi, Ş. (2008). Üniversite öğrencilerinde kendini toparlama gücünün içsel koruyucufaktörlerle ilişkisi, Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35, 297-306.

Tkach, C., Lyubomirsky, S. (2006). How do people pursue happiness: relating personality,happiness-increasing strategies and well-being. J Happiness Stud, 7, 183-225.

Topbay, Y. (2016). Ortaokul öğrencilerinin psikolojik sağlamlık düzeylerinin algılanan sosyal destek ve aileişlevleri açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Beykent Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü, İstanbul.

Toprak, H. (2014). Ergenlerde mutluluk ve yaşam doyumunun yordayıcısı olarak psikolojik sağlamlık vepsikolojik ihtiyaç doyumu. Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Eğitim BilimleriEnstitüsü, Sakarya.

Tosun, F. (2014). Evli çiftlerin sahip oldukları değerler, yılmazlık ve çatışma çözme stilleri arasındakiyordayıcı ilişkiler. Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim BilimleriEnstitüsü, Konya.

Turgut, Ö. (2015). Ergenlerin psikolojik sağlamlık düzeylerinin, önemli yaşam olayları, algılanansosyal destek ve okul bağlılığı açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, AnadoluÜniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.

Türkçapar, M. H. ve Sargın, A. E. (2012). Bilişsel davranışçı psikoterapiler: tarihçe ve gelişim.Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi, 1(1), 7-14.