REÇETE EDİLEN ANTİBİYOTİK VE İLAÇ KULLANIMININ SOSYOEKONOMİK BELİRLEYİCİLERİ VE AİLE HEKİMLİĞİ İLE İLİŞKİSİ

Yanlış ve aşırı antibiyotik tüketiminin bireylerin sağlığı üzerinde doğrudan etkileri olduğu gibi, ülkelerin sınırlı sağlık hizmeti bütçelerini etkileyen dolaylı sonuçları da vardır. Gelişmekte olan ülkeler için ilaç ve antibiyotik tüketiminin belirleyicileri hakkında çok az kanıt bulunmaktadır. Aile hekimliği ile hekimlerin reçete ettiği antibiyotik tüketimi arasındaki ilişkiyi yıllar içinde incelemekteyiz. Ulusal temsiliyeti olan Türkiye Sağlık Araştırmalarını 2008-2012 yıllarını kapsayacak şekilde çalışmamızda kullanmaktayız. Reçete edilen antibiyotik ve ilaç kullanımını belirleyen faktörleri anlamak için En Küçük Kareler yöntemini uygulayarak çok değişkenli bir regresyon analizi kullanmaktayız. Bulgular, antibiyotik kullanım eğiliminin 2010'da düştüğünü ve 2008'e kıyasla 2012'de de düşmeye devam ettiğini göstermektedir. Ayrıca aile hekimi ziyaretinin, Sağlıkta Dönüşüm Programının amacı ile tutarsız olacak şekilde, antibiyotik kullanım olasılığını artırdığını gözlemlemekteyiz. Ancak, aile hekimi ziyareti ile antibiyotik kullanımı arasındaki pozitif ilişki yıllar geçtikçe zayıflamaktadır. Türkiye çeşitli önlemler almış ve antibakteriyel direnci bir dereceye kadar azaltmayı başarmış olsa da, antibiyotikler halen daha tedavi edici yöntemler arasında en çok başvurulan ilaç türü olarak karşımıza çıkmaktadır.

SOCIOECONOMIC DETERMINANTS OF PRESCRIPTION ANTIBIOTIC AND MEDICINE USE AND ITS RELATIONSHIP WITH FAMILY MEDICINE

Improper use and over-consumption of antibiotics have direct implications on the health of individuals as well as indirect consequences impacting limited health care budgets of countries. There is scarce evidence on the determinants of medicine and antibiotic consumption for developing nations. We examine the relationship between family medicine and physician-prescribed antibiotic consumption over the years. We use nationally representative Turkey's Health Surveys for the years 2008 through 2012. We employ a multivariate regression analysis by implementing the Ordinary Least Squares method to understand the factors which determine prescribed antibiotic and medicine use. Findings indicate that antibiotic utilization trend declines in 2010 and continue falling in 2012 as well compared to 2008. We also find that visiting family medicine increases the probability of antibiotic utilization, which is inconsistent with the aim of the Health Transformation Program. However, the positive relationship between the family medicine visit and antibiotic use weakened over the years. Although Turkey took several measures and succeeded to reduce antibacterial resistance to some extent, antibiotics are still the most resorted drug type among therapeutic groups.

Kaynakça

AKDAĞ, R. (2011), Turkey health transformation program assessment report (2003-2011). Retrieved October.10:2014.

ALTUNSOY, A., AYPAK, C., AZAP, A., ERGÖNÜL, Ö., & BALIK, İ. (2011) The impact of a nationwide antibiotic restriction program on antibiotic usage and resistance against nosocomial pathogens in Turkey. International journal of medical sciences, 8(4), 339. doi.org/10.7150/ijms.8.339

ATUN, R., AYDIN, S., CHAKRABORTY, S., SÜMER, S., ARAN, M., GÜROL, I., NAZLIOĞLU, S., OZGÜLCÜ, S., AYDOĞAN, U., AYAR, B., DİLMEN, U., & AKDAĞ, R. (2013). Universal health coverage in Turkey: enhancement of equity. Lancet (London, England), 382(9886), 65–99. doi.org/10.1016/S0140-6736(13)61051-X

AYDIN, B., ve GELAL, A. (2012). Akılcı İlaç Kullanımı: Yaygınlaştırılması ve Tıp Eğitiminin Rolü. DEÜ Tıp Fakültesi Dergisi, 26 (1): 57-63.COVVEY, J. R., JOHNSON, B. F., ELLIOTT, V., MALCOLM, W., & MULLEN, A. B. (2014). An association between socioeconomic deprivation and primary care antibiotic prescribing in Scotland. The Journal of antimicrobial chemotherapy, 69(3), 835–841. https://doi.org/10.1093/jac/dkt439

DEVRİM, İ., GÜLFİDAN, G., ORUÇ, Y., YAŞAR, N., SORGUÇ, Y., AYHAN, F.Y., BAYRAM, N., & ÜNAL, N. (2009) Point-Prevalence Study Relating to Antibiotic Usage in Dr. Behçet Uz Children Hospital; Comparison of 2008 and 2012 Data. Journal of Pediatric Infection/Cocuk Enfeksiyon Dergisi. 3(1). doi:10.5152/ced.2012.11

ERTUĞRUL, M.B., ÖZGÜN, H., SAYLAK, M.Ö., & SAYIM, N. (2009) Antibiotic Use and Its Cost in Surgical Clinics of a University Hospital: A One-Day Point Prevalence Survey. Klimik Dergisi. 22(2):44-7. doi.org/10.24938/kutfd.490693

FILIPPINI, M., MASIERO, G., & MOSCHETTI, K. (2006). Socioeconomic determinants of regional differences in outpatient antibiotic consumption: evidence from Switzerland. Health policy (Amsterdam, Netherlands), 78(1), 77–92. doi.org/10.1016/j.healthpol.2005.09.009

IEIS. Turkish Pharmaceutical Market, 2018. Accessed on 1st May, 2020 http://ieis.org.tr/ieis/assets/front/sektorraporu2018/Turkish_Pharmaceutical_Market_2018.pdf

ILHAN, M. N., DURUKAN, E., ILHAN, S. O., AKSAKAL, F. N., OZKAN, S., & BUMIN, M. A. (2009). Self-medication with antibiotics: questionnaire survey among primary care center attendants. Pharmacoepidemiology and drug safety, 18(12), 1150–1157. doi.org/10.1002/pds.1829

KARABAY, O., & HOSOGLU, S. (2008). Increased antimicrobial consumption following reimbursement reform in Turkey. The Journal of antimicrobial chemotherapy, 61(5), 1169–1171. doi.org/10.1093/jac/dkn055

KARABAY, O., ÖZDEMİR, D., GÜÇLÜ, E., YILDIRIM, M., İNCE, N., KÜÇÜKBAYRAK, A., ÇAKIR, S., GÜLENÇ, M., İNCE, M., & DEMİRLİ, K. (2011). Attitudes and behaviors of Family Physicians regarding use of antibiotics. Journal of Microbiology and Infectious Diseases.1(02),53-57. DOI: 10.5799/ahinjs.02.2011.02.0013

MARRA, F., MAK, S., CHONG, M., & PATRICK, D. M. (2010). The relationship among antibiotic consumption, socioeconomic factors and climatic conditions. The Canadian journal of infectious diseases & medical microbiology = Journal canadien des maladies infectieuses et de la microbiologie medicale, 21(3), e99–e106. doi.org/10.1155/2010/965268

McGOWAN, J. E. (2001). Economic Impact of Antimicrobial Resistance. Emerging Infectious Diseases, 7(2), 286-292. doi.org/10.3201/eid0702.700286.

MOLLAHALİLOĞLU, S., ALKAN, A., DÖNERTAŞ, B., OZGULCU, S., & AKICI, A. (2013). Assessment of antibiotic prescribing at different hospitals and primary health care facilities. Saudi pharmaceutical journal: SPJ: the official publication of the Saudi Pharmaceutical Society, 21(3), 281–291. doi.org/10.1016/j.jsps.2012.10.004

ÖZKURT, Z., EROL, S., KANADALI, A., ERTEK, M., ÖZDEN, K., & TAŞYARAN, M.A. (2005). Changes in antibiotic use, cost and consumption after an antibiotic restriction policy applied by infectious disease specialists. Japanese journal of infectious diseases.58(6):338.

ÖZTÜRK, S., BAŞAR, D., ÖZEN, İ. C., & ÇİFTÇİ, A. Ö. (2019). Socio-economic and behavioral determinants of prescription and non-prescription medicine use: the case of Turkey. Daru: journal of Faculty of Pharmacy, Tehran University of Medical Sciences, 27(2), 735–742. doi.org/10.1007/s40199-019-00311-1

PARLAK, E., ÇAYIR, Y., & ERTÜRK, A. (2013). Rational Antibiotic Use Among Family Physicians: A Cross-Sectional Study from Erzurum. Euras J Fam Med.2(1):27-32.

SABA, R., İNAN, D., TURHAN, Ö., YALÇIN, A.N., GÜLSEREN, F., & MAMİKOĞLU, L. (2011) Surveillance of antimicrobial use in a Turkish university hospital. Turkish Journal of Medical Sciences. 41(4):701-10. DOI: 10.3906/sag-1005-812

SAĞIR, M. & PARLAKPINAR, H. (2014). Rational Use of Medicaments. İnönü Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 3(2):32-5.

STOKES, J., GUROL-URGANCI, I., HONE, T., & ATUN, R. (2015). Effect of health system reforms in Turkey on user satisfaction. Journal of global health, 5(2), 020403. doi.org/10.7189/jogh.05.020403

TEPAV. (2017) Türkiye'de Antibiyotik Direnç: Ekonomik Değerlendirme ve Öneriler. Accessed on 1st May, 2020, https://www.tepav.org.tr/upload/files/1504774735-1.Turkiye___de_Antimikrobiyal_Direnc___Ekonomik_Degerlendirme_ve_Oneriler.pdf

TERNHAG, A., GRÜNEWALD, M., NAUCLER, P., & WISELL, K. T. (2014). Antibiotic consumption in relation to socio-demographic factors, co-morbidity, and accessibility of primary health care. Scandinavian journal of infectious diseases, 46(12), 888–896. doi.org/10.3109/00365548.2014.954264

TİRGİL, A., GUROL-URGANCI, I. & ATUN, R. (2018). Early experience of universal health coverage in Turkey on access to health services for the poor: regression kink design analysis. Journal of global health, 8(2), 020412. doi.org/10.7189/jogh.08.020412

WORLD HEALTH ORGANIZATION. (2015), Global action plan on antimicrobial resistance. accessed on 1st May, 2020, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/193736/9789241509763_eng.pdf?sequence=1

YILMAZ, G., BULUT, C., YILDIZ, F. (2009). Examining Antibiotic Use at an Education and Research Hospital in Turkey: Point Prevalence Results. Turkish Journal of Medical Sciences, 39(1), 125-131.

220 118

Arşiv
Sayıdaki Diğer Makaleler

MULTİNOMİAL LOGİT MODEL İLE HANEHALKININ OKUL DIŞI EĞİTİM TÜRÜ TERCİHİNE ETKİ EDEN SOSYOEKONOMİK FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ

Kübra ÖNDER, Emine ÖNDER

ÇEVRE TÜRÜNÜN LİDERLİK TARZI ARACILIĞI İLE ÖRGÜT DNA’SINA GÖRE ÖRGÜT TİPLERİ ÜZERİNE ETKİSİ: TEKSTİL SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA

Eda TELLİ, Kürşat ÖZDAŞLI

TERMAL TURİZMDE SOSYAL MEDYA PAZARLAMA FAALİYETLERİNİN ALGILANAN HİZMET KALİTESİNE VE MARKA DEĞERİNE ETKİSİ: AFYONKARAHİSAR’DA BİR ARAŞTIRMA

Ömer Kürşad TÜFEKÇİ, Nezihe TÜFEKCİ, Dilek KOCABAŞ

KAMU MALİ YÖNETİMİ KAPSAMINDA ÇOK DEĞİŞKENLİ GRİ TAHMİN MODELİ İLE VERGİ GELİRLERİ TAHMİNİ

Hilmi ÜNSAL, Abdulkerim ÇALIŞKAN, Deniz KOÇAK, Yasin ERTÜRK

FAST FOOD ÜRÜN TERCİHLERİNDE OYUNCAK ETKİSİ

Sabiha KILIÇ, Kübra Müge ÇAKARÖZ, Leyla BEZGİN EDİŞ

KALKINMA AJANSLARININ KURUMSAL SORUNLARI VE ÇÖZÜMLERİNE İLİŞKİN AMPİRİK ANALİZ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

İ̇hsan KURAN, Yüksel BAYRAKTAR

İSLAM ÜLKELERİNDE EKONOMİK ÖZGÜRLÜĞÜN GİRİŞİMCİLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Gökhan ÖZKUL

İHMAL EDİLMİŞ FİRMA ETKİSİ ANOMALİSİNİN BORSA İSTANBUL’DA TEST EDİLMESİ

Ahmet Furkan SAK, Hüseyin DALGAR

İNDİRİM DÜZEYLERİ VE SOSYAL SINIFLAR AÇISINDAN TÜKETİCİ FİYAT ALGISINDAKİ FARKLILIKLARIN İNCELENMESİ

Kalender Özcan ATILGAN, Onur KOÇ

TÜRKİYE’DE HANEHALKLARININ BALIK TÜKETİM HARCAMALARI: LOGIT VE MULTINOMIAL LOGIT YAKLAŞIMLARI

Onur DEMİREL, Selim Adem HATIRLI