ZEYTİNLİADA LİGHT COLORED (AÇIK RENKLİ) GEÇ ROMA SERAMİKLERİ

Marmara Denizi’nin güneyinde, Balıkesir sınırları içerisindeki Kapıdağ Yarımadası’nın çevresindeki adalardan Erdek’e en yakın olanı Zeytinliada’dır. Adanın isimlendirilmesinde üzerinde bulunan zeytin ağaçlarından hareket edildiği anlaşılmaktadır. Antik Dönemin sonrasındaki Bizans hakimiyetiyle ada üzerindeki mimarinin de artık önem kazanmaya başladığı görülmektedir. Bu durumun en somut örneği Meryem Ana Manastırı’nın varlığıdır.  Günümüzde halen devam eden kazı çalışmalarıyla bu manastırın birimleri ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmaların neticesinde ortaya çıkan arkeolojik kalıntılar arasındaki seramik buluntular ise ada ve çevresinin tarihi için ayrıca önem arz etmektedir. Zeytinliada’da antik dönemden Türk-İslam hakimiyetine kadar geniş bir zaman aralığında ve teknik farklılıklarıyla çok zengin seramik örneklerine sahiptir. Bu örnekler arasında Light Colored (Açık Renkli) Geç Roma Seramikleri ise ayrıca dikkat çekmektedir. Bu seramik grubu hem daha önce çok az sayıdaki araştırmaya konu olması hem de buluntu yerlerinin azlığı sebebiyle çalışma konusu olarak seçilmiştir. Tarafımca hazırlanan Doktora Tezinde bu türün bütün örnekleri incelenmiş ve benzerleriyle mukayese edilmiştir. Makalede ise seçilmiş örnekler ve formlar ışığında bir değerlendirme yapılmıştır. 

Light Colored Late Roman Ceramıcs in Zeytinliada

Zeytinliada is the nearest island of the islands in Kapıdağ Peninsula to Erdek which is in the border of Balıkesir and in the southern part of the Marmara Sea. It is understood that the name of the island comes from the olive trees growing up on the island. It is observed that with the Byzantine dominance, after the Ancient period, the architecture on the island became significant. The most epitome example of this development is the Virgin Mary Monastery. /This development can be best epitomized by the Virgin Mary monastery. With the ongoing excavations, the units of this monastery have been unearthed. These excavations helped discovering many archeological remains and among those the ceramic findings are also significant for the history of island and its surrounding. There are many ceramic examples dating from Antiquary period to the Turkish-Islamic dominance. And these ceramics are very rich in terms of their technical differences. Among these examples Light Colored Late Roman ceramics have a very distinguished place. The reason why these ceramics were chosen as the subject of the study is that they are rarely studied and there are very few place of findspot for them. All the examples of this ceramic kind was analyzed and compared with the similar ceramics in my doctorate dissertation. The chosen examples and forms from the dissertation were evaluated in this article.

Kaynakça

A. Tuba Ökse, Ön Asya Arkeolojisinde Çanak Çömlek, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2012.

Andrei Opait, Local and Imported Ceramics in the Roman Province of Scythia, 2004.

Brian Rose, Billur Tekkök, Reyhan Körpe, “Granicus River Valley Survey Project 2004-2005”Studia Troica 17, 2007

C. Mango, Bizans, 2008.

C. Şimşek, Kazıma-Kabartılı Tabaklar, Arkeoloji Dergisi Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İzmir 2008.

C. Şimşek, Laodikeia , İstanbul 2013.

Caroline Williams, Anemurium The Roman and Early Byzantine Pottery, 1989

Celal Şimşek, Laodıkeia ( Laodıcea Ad Lycum) Laodıkeıa Çalışmaları 2, Ege Yayınları, İstanbul 2013.

Cionia De Luca, Das Asklepion 4: Via Tecta und Hallenstasse, Die Funde, AvP XI, 4, 1984, tafel 26: 295.

E. Ergürer, “Parion Agora ve Dükkânlarında Ele Geçen Sigillatalar ve Kırmızı Astarlı Seramikler”, Parion Kazıları 10. Yıl Armağanı, 2016, 73.

E. Ergürer, Parion Roma seramikleri 2012,

G. M. A. Hanfmann, Sardis from Prehistorıc to Roman Times, Result of the Archaelogical Exploration of Sardis. Harvard 1958-1975.

Güler Ates, Die Rote Feinkeramik von Aizanoi als lokaler Kulturträger, Zentrum für Altertumswissenschaften Institut für Klassische Archäologie, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), RuprechtKarls-Unıversıtät, Heıdelberg 2003

J. S. Crawford, Archaelogical Explotaion of Sardis, Harvard 1990.

J. Stephens Crawford, The Byzantıne Shops at Sardis, Harward University Press, London 1990

Jane C. Biers, The Great Bath on the Lechaion Road”, Corinth XVII, Town House, New York 1985

John W. Hayes, A Supplement To Late Roman Pottery, 1980

John W. Hayes, Late Roman Pottery, 1972

John W. Hayes, Roman Pottery Fine Ware Imports, 2008

John. W. Hayes , Excavations at Saraçhane in Istanbul, Vol. 2, The pottery, 1992

Lale Doğer, “Byzantıne Ceramics: Excavation at Smyrna Agora” 2005

Makris, 1920, (Ertüzün, 1998, 213’ten naklen)

Marcus L. Rautman, “Two Late Roman Wells at Sardis”, ASSOR 53, 1995

Mottraye, 1727, I, (Ertüzün, 1998, s. 211’den naklen)

Murat Fırat, Phokıa Geç Roma Dönemi Mutfak Kapları, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İzmir 2011.

Nurettin Öztürk-Berna Kavaz, Erdek Zeytinliada Meryemana Manastırı, Banmat Matbaacılık ve Ambalaj San. Tic. A. Ş., Bandırma 2012

Pliny, Natural History (Çev. J. Bostock), London 1855

Reit Mazhar Ertüzün, Kapıdağ Yarımadası ve Çevresindeki Adalar “Tarih ve Arkeolojisi Üzerine Araştırmalar”, 3. Baskı, Ozan Yayınevi, İstanbul 1998

Sebastian Heath-Billur Tekkök,Greek, Roman and Byzantine Pottery at Ilion (Troia), 2007- 2008 Project Troia

Tamay Tekçam, Arkeoloji Sözlüğü Alfa Yayınları, 2011,

Tatyana M. Arsen’eva- Krzysztof Domzalski, “Late Roman Red Slip Pottery from Tanais 2001”, EA 8, 2003

Vivien G. Swan, “Dichin (Bulgaria): Interpreting the Ceramic Evidence in İts Wider Context”, PBA 141, 2007,