Yıl 2020, Cilt: 124 Sayı : 244 Sayfalar 163 - 192 2020-02-25
28. YILINDA HOCALI KATLİAMINDAKİ BELGESEL FOTOĞRAFLARIN TARİHÎ KANITLIĞI VE BASIN MENSUPLARININ TANIKLIĞIYLA DEĞERLENDİRİLMESİ
Tuğba ÜREKLİ
16 261

Öz ÖzGörsel imgelerin, onu görenlerin üzerinde hem kısa hem de uzun vadede güçlü etkiler bıraktığı bilinmektedir. Savaş fotoğrafları, dünyanın bir köşesinde yaşananlara ilişkin haber alma özgürlüğünden çok daha fazlasını ifade ederler. Bu fotoğraflar, neyi ne zaman göstermesi gerektiğine karar veren sistemin ölçüleri içinde yalnızca şiddeti kaydetmenin değil, aynı zamanda tanımlamanın da bir yoludurlar. Bu çalışmanın amacı, savaşın ve toplumsal faciaların kanıtı olarak fotoğrafın, toplum üzerindeki etkisi ve toplumsal bilinç oluşturmada nasıl bir rol üstlenebileceğine vurgu yapmaktır. Özellikle savaşa dair olayın yansıması olarak geçmişe ait fotoğraflar, aynen yazılı belgeler gibi birer “arşiv kaydı” ve “kanıt” olarak değerlendirilebilirler ki, bu hiç de küçümsenecek bir işlev değildir. Ancak bu fotoğrafları sergilemenin ve onlara bakmanın bunun ötesinde ne gibi anlamları ve rolleri olabilir? Asıl üzerinde durulması gereken sorun budur. Dünya, 25 Şubat 1992 Hocalı katliamını, bir hafta geçtikten sonra fotoğrafların basında yer almasıyla öğrenmiş, olayın vahim boyutu ancak bu fotoğraflarla anlaşılmıştır. Buradaki ilk görüntüleri kaydedenlerden birisi ise, Azerbaycanlı basın mensubu Cengiz Mustafayev ile Milliyet gazetesi muhabiri Rehber Beşiroğlu olmuştur. Bu fotoğraflar, katliamları yaşayıp sağ kurtulanların bile sözlü ya da yazılı anlatımlarından daha fazla detayı yansıttığı için çok etkili olmaktadır. Haber amaçlı ve dünyaya duyurmak üzere tespit edilen bu fotoğraflar, tanıklarıyla birer “kanıt” ve “gerçeğin” ifadesidir. Öte yandan, tanıkların ifadeleriyle de örtüşen bu fotoğraflar, katliama sebebiyet verenlerin nasıl bir ruh hali içinde olduklarını da yansıtmaktadır. Dolayısıyla, 21. yüzyılda sürekli örtbas edilmeye çalışılan bu faciayı “ifşa” eden fotoğrafların, çok boyutlu sorgulamayla, insanlık tarihinin ortak vicdanı olarak bir kez daha tarihe kaydedilmesi, hatta “delil” olarak kullanılması zaruridir.

Anahtar Kelimeler

Hocalı, Karabağ, Azerbaycan, Rusya, Ermenistan, Rehber Beşiroğlu
KAYNAKÇA
Birincil Dil tr
Konular Tarih
Yayımlanma Tarihi 25 Şubat 2020
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar
Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 25 Şubat 2020


Makalenin Yazarları
Tuğba ÜREKLİ