Sayı : 57
MUHİBBİ DİVANI'NDA MİTOLOJİK VE EFSANEVİ KAHRAMANLAR
Mitological and Legendary Hereos Muhibbi's Divan
Gülistan EKMEKÇİ

10 5

Mitolojik öğeler altı yüzyıl devam eden Divan edebiyatını besleyen ana kaynaklardan birisidir. Özellikle İran mitolojisinden yararlanan şairlerimiz zengin ifade gücüne ulaşmışlardır. İran mitolojisinde geçen ünlü padişahlara, savaşçılara ve pehlivanlara telmihte bulunarak anlatımlarını güçlendirmişlerdir. Divan şairlerinin mitolojik ve efsanevi kahramanları kullanımlarını örneklemek için bu çalışmayı yapma gereği duyduk. Bu çalışmamızı yaparken Osmanlı Tarihinde uzun süren, parlak saltanatıyla iz bırakan Muhibbinin, divanındaki mitolojik ve tarihi şahsiyetleri hangi amaçlarla kullandığını tespit ettik. Muhibbi divanındaki bütün beyitleri inceleyerek, konuyu en güzel örnekleyen beyitleri seçtik. Muhibbi, aşkının büyüklüğünü ifade etmek için Leyla ile Mecnun, Süheyl ile Nevbahar, Ferhat ile Şirin, Vamık ile Azra aşkıyla kıyasta bulunduğunu tespit ettik. Böylelikle şairin, şiirinin anlam gücünü mitolojik kahramanlarla güçlendirdiğini tespit ettik. Dünyanın geçiciliğini ifade etmek için Dârâ, Keykubad ve Keyhüsrev, Feridundan eser kalmadığını belirttiğini tespit ettik. İnsanoğlunun zamana yenik düşeceğini daha iyi ifade etmek için Rüstem, Neriman ve Zâldan örnekler verdiğini tespit ettik. Çalışmamızda bu kullanımların örneklerine yer verdik. Muhibbi divanı, mitolojik ve efsanevi, tarihi unsurlar bakımından zengin bir kullanıma sahiptir.
MYTHOLOGICAL AND LEGENDARY HEREOS MUHİBBİ'S DİVAN ABSTRACT Muhibbi Divanında Mitolojik ve Efsanevi KahramanlarMythological and Legendary Hereos Muhibbi's Divan ABSTRAC Mythological elements have been one of the main sources nourishing six hundred years of Divan literature. Especially, the poets making use of Iranian mythology have reached a rich power of expression. They have strengthened their manner of telling by referring to famous sultans and warriors of Iranian mythology. We regard conducting this study to illustrate Divan poets use of mythological and legendary elements. While conducting this study, we have determined Muhibbis, who left his mark on Ottoman history with his long-lasting and bright sultanate purposes for using mythological and historical figures . By examining all couplets in Muhibbis Divan, we chose the best exemplars of the topic. We have determined that he compares his love with those of Layla and Majnun, Suheyl and Nevbahar, Ferhat and Shirin and Vamık and Azra to express the greatness of his love. Hereby, we have found out that the poet strengthens the meaning of his poesy with mythological elements. We have determined that he states nothing remains from Dara, Kayqubad, Kay Khusrew and Fereydoon to show the ephemerality of life. We have found out he gives examples from Rostam, Narima and Zal to indicate that humankind will be defeated by time. We have given place to the examples of these usages in our study. Muhibbis poetry has a rich usage in terms of mythological, legendary and historical elements.
Anahtar Kelimeler: Muhibbi Divanı, Mitoloji, Efsanevi Kahramanlar, Divan Edebiyatı, İran Mitolojisi.
Anahtar Kelimeler: Muhibbi's Divan, Mythology, Legendary Hereos, Divan Literature, İranian Mythology.

Kaynakça

Gülistan EKMEKÇİ