Cilt: 3 - Sayı : 2
Şeyh Hasan Efendi El-Kahî ve Cehdü’l-Mukıl Fî Reddi Şatahâti’l-Münkiri’l-Mudıl Adlı Eseri
Sheıkh Hasan Afandı's Work El-Kahı And Cehdu’l-Mukıl Fı Reddı Satahatı’l-Munkıarı’l-Mudıl
Halim GÜL

16 6

Tarih boyunca her meslek grubunun içinde sahtesi ve hakikisi olmuştur. Tasavvuf erbabı içinde de müteşeyyihler/ şeyh görünümlü kişiler olduğu gibi bu yolu gerçek mahiyette temsil edenler de vardır. Sûfiler ilk dönemden itibaren nasların zahiri ile çelişen veya nasları dikkate almayan yorumları tenkit ermişler, bu gibi fikirlere cevap mahiyetinde eserler kaleme almışlardır. Tasavvuf tarihinin ilk dönemlerinden itibaren tasavvuf klasiklerinde gerçek zâhidlerle, sahte zâhidler, sûfî olanlarla, sûfîlik taslayanlar gibi değerlendirmelere yer verildiği görülmektedir. Şeyh Hasan Efendi de “Cehdü’l-Mukıl fî Reddi Şatahâti’l-Münkiri’l-Mudıl” adlı eserinde şeyhlik iddiasında bulunan bir müteşyyihin/ şeyh görünümlü kimsenin iddialarının yanlışlığını dile getirmektedir. Bu çalışmada Şeyh Hasan Efendi’nin bu eserinde şeyhlik iddiasında bulunan kimsenin iddiaları ve bunlara verilen cevaplar incelenip değerlendirilecektir. Eserin Arapçadan Türkçeye çevirisi ise çalışmanın sonundu yer almaktadır.
Throughout history, every occupational group has been fake and genuine. It is a fact that in sufism, there are people who look like sheikhs / fake sheikhs and those who really represent this path. From the first period, the sufis criticized the interpretations that contradicted the apparent verses or disregarded the verses, and wrote works in response to such ideas. From the early periods of the history of sufism, it is seen that in the sufism classics, the evaluations between the real ascetic and the fake ascetic, the sufi and the ones who seem to be sufi are included. Sheikh Hasan Afandi, in his work "Cehdu’l-Mukil Fi Raddi Satahati’l-Munkikiri’l-Mudil", expresses the falsity of the claims of a fake sheikhs / look like sheikh person who claims sheikh. In this study, the claims of the person who claims to be the sheikh in the work of sheikh Hasan Afandi and the answers given to these claims will be examined and evaluated. The translation of the work from arabic to turkish will take place at the end of the study.
Anahtar Kelimeler: Şeyh, Müteşeyyih, Hasan Efendi, , Tasasvvuf, SUfî
Anahtar Kelimeler: Sheikh, Fake Sheikh, Hasan Afandi, Sufism, Sufi

Kaynakça

Bennigsen, Alexandre-Chantal Lemercier-Quelquejay. Sufi ve Komiser. Rusya ’da İslam Tarikatları. Trc. Osman Türer. Ankara: Akçağ, 1988.

CEVAT İZGİ. “İBNÜ’d-DEVÂDÂRΔ. TDV İslâm Ansiklopedis. 21: 11-13. TDV Yayınları, 2000.

Erel, Şerafettin. Dağıstan ve Dağıstanlılar. İstanbul: İstanbul Matbaası, 1961.

Gül, Halim. Hasan Hilmi Dağıstânî ve Tasavvufî Görüşleri,. Ankara: İlâhîyât Yayınları, 2016.

Habiçoğlu, Bedri. Kafkasya’dan Anadolu ’ya Göçler. İstanbul, 1993.

Hucvirî, Ali b. Osman Cüllâbî. Keşfü’l-mahcûb. Trc. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1996.

John, Baddeley. Rusların Kafkasya’yı istilası ve Şeyh Şamil. Trc. Sedat Özden. İstanbul: Kaynak Yayınları, 1995.

Kelâbâzî, Muhammed b. İshak Buhârî. et-Ta’arruf li mezhebi ehli’t-tasavvuf. Trc. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1992.Kuşeyrî, Abdülkerim. Kuşeyrî Risâlesi. Trc. Süleyman Uludağ. İstanbul: Dergâh Yayınları, 1991.

Özsoy, İsmail. Dağıstan’ın Sosyo-Ekonomik Tarihi. İzmir: Kaynak Yayınları, 1977.

Reis, Bedriye. “Sûfîlere Yöneltilen Tenkitlere Bir Cevap: Akşemseddin ve Def‘U Metâini’s-Sûfiyye İsimli Eseri”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/3 (15 Haziran 2014).

Reşat Öngören. “Ebû Ahmed Abdurrahmân b. Ahmed es-Sugūrî el-Avârî (1792-1882)”. TDV İslâm Ansiklopedisi. EK-2: 528-529. TDV Yayınları, 2016.

Serrâc, Ebû Nasr e’t-Tûsî. el-Lüma’ fî Târihi’t-tasavvufi’l-İslâmî,(İslâm Tasavvufu). Trc. Hasan Kâmil Yılmaz. İstanbul: Altınoluk, 1996.

Sülemî, Ebu Abdurrahman. Tabakâtu’s-Sûfiyye. Halep, 1986.

Şa‘rânî, Ebü’l-Mevâhib (Ebû Abdirrahmân) Abdülvehhâb b. Ahmed b. Alî eş-Şa‘rânî el-Mısrî eş-. el-Minenü’l-Kübra. t.y.Tavkul, Ufuk. Kafkasya’da İslam Medeniyeti. İstanbul, 2000.

Temizkan, Abdullah. “‘Kuzey Kafkasya Müridzmi, Müridzmin Yayılma Stratejisi Ve Feodal Beylerle İlişkileri’”. Türk Dünyası İncelemeleri Dergisi / Journal of Turkish World Studies IX/2 (2009).

Uludağ, Süleyman. “‘Ârif’.” Diyanet İslam Ansiklopedisi. 3: 361-362. İstanbul: TDV Yayınları., 1991.

Vicdânî, Ebû Rıdvân M., Sâdık. Tomar-ı Turûk-ı Aliyye. İstanbul., 1340.

Halim GÜL