Cilt: 9 - Sayı : 2
İki Savaş Arası Dönemde Türkiye - Çekoslovakya İlişkilerine Genel Bir Bakış
Ali ÖNCÜ

11 5

Türkiye ve Çekoslovakya Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Osmanlı Devleti’nin ve Avusturya Macaristan İmparatorluğunun parçalanmasından sonra kurulmuşlar, bağımsızlıkla birlikte her iki ülkede de cumhuriyet rejimine geçilmiştir. Türkiye ve Çekoslovakya iki savaş arası dönemde antirevizyonist politikalar takip etmişler ve Avrupa’nın mevcut statükosunun devamını savunmuşlardır. Buna karşın Almanya, İtalya, Macaristan ve Bulgaristan gibi devletlerin izledikleri saldırgan politikalar bu iki devletin iki savaş arası dönemde izledikleri dış politikayı önemli ölçüde etkilemiştir. İki ülke arasındaki ilişkiler 11 Ekim 1924 tarihinde imzalanan dostluk antlaşmasıyla başlamış ve ticari antlaşmalar başta olmak üzere birçok alanda imzalanan antlaşmalar ve devam eden diplomatik temaslarla sürekli gelişerek Çekoslovakya’nın Almanya tarafından işgal edildiği 1939 yılına kadar devam etmiştir.
Turkey and Czechoslovakia were established with the collapse of the Ottoman Empire and Austro-Hungarian Empire after the First World War and adopted the republican regime once declaring their independence. Turkey and Czechoslovakia pursued anti-revisionist policies in the interwar period and advocated the continuation of the status quo in Europe. However, aggressive policies pursued by such states as Germany, Italy, Hungary and Bulgaria significantly influenced the interwar foreign policy of Turkey and Czechoslovakia. Turkey and Czechoslovakia relations began with the Treaty of Friendship signed on October 11, 1924, continuously improved with several agreements, particularly trade agreements and ongoing diplomatic contacts and continued until 1939 when Czechoslovakia was occupied by Germany
Anahtar Kelimeler: Türkiye, Çekoslovakya, İşbirliği, Ticaret, İkinci Dünya Savaşı
Anahtar Kelimeler: Turkey, Czechoslovakia, Cooperation, Trade, World War Two

Kaynakça

Kitap ve Makaleler

Akdevelioğlu A., B. Oran, Ç. Erhan, E. Tellal, G. Alpkaya, İ. Uzgel, K. Özersay, M. Fırat, M. Aydın, Ö. Kürkçüoğlu, S. Baykal ve T. Arat. (2001). Türk dış politikası Kurtuluş Savaşı’ndan bugüne olgular, belgeler, yorumlar Cilt I: 1919-1980. B. Oran (Ed.). İs- tanbul: İletişim Yayınları.

Altuğ, Y. (1994). Çekoslovakya sorunu. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

Aras, T. R. (2003). Atatürk’ün dış politikası. İstanbul: Kaynak Yayın- ları.

Arıboğan, Ü.,G. Ayman ve B. Dedeoğlu (2010). Uluslararası ilişkiler sözlüğü (4. Baskı). F. Sönmezoğlu (Der.). İstanbul: Der Yayın- ları.

Armaoğlu, F. (1996). 20. yüzyıl siyasi tarihi Cilt 1-2: 1914 1995 (11. Baskı). İstanbul: Alkım Yayınevi.

Cevizliler, E. ve A. S. Öncü (2013). Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra Avrupa barışı için önemli bir adım: Locarno Konferansı. Kara- deniz Sosyal Bilimler Dergisi, Sonbahar, Yıl 5, 9, 307-340.

Esmer, A. Ş. (1953). Siyasi tarih (1919-1939). Ankara: Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.

Jelavıich, B. (1987). Modern Austria Empire&Republic, 1800-1986. Melbourne: Cambridge University Press.

Kennedy, P. (2001). Büyük güçlerin yükseliş ve çöküşleri (16. yüzyıl- dan günümüze ekonomik değişim ve askeri çatışmalar). (Çev.: B.Karanakçı). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Kissinger, H. (2000). Diplomasi (8. Baskı). (Çev.: İ. H. Kurt). Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Koçak, C. (2013). Türk Alman ilişkileri (1923-1939) iki dünya savaşı arasındaki dönemde siyasal, kültürel, askeri ve ekonomik ilişki- ler (2. Baskı). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Langlois, G., J. Boismenu, L. Lefebvre veP. Regimbald (2000). 20. yüzyıl tarihi. (Çev.: Ö. Turan). İstanbul: Nehir Yayınları.

Lee, Stephen J. (2002). Avrupa tarihinden kesitler 1789-1980. (Çev.: S. Aktur). Ankara: Dost Kitapevi Yayınları.

Macmillan, M. (2004). Paris 1919 1919 Paris Barış Konferansı ve dünyayı değiştiren altı ayın hikâyesi. (Çev.: B. Dişbudak). An- kara: Odtü Yayıncılık.

Ökçün, A. G. ve A. R. Ökçün (1974). Türk antlaşmaları rehberi (1920- 1973). Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.

Potyemkin V., S. Baruşin, A. Efimov, E. Kosminski, İ. Mintz, A. Na- roçnitski, A. Pakratova, V. Sergeyev, S. Skazin, V. Kvotsov, N. Koltchanovsky ve E. Tarle. (2009). Uluslararası ilişkiler tarihi –diplomasi tarihi- 4.(Çev.: A. Tokatlı). İstanbul: Evrensel Basım Yayın.

Renouvin, P. (1982). 1. Dünya Savaşı 1914-1918 (3. Baskı). (Çev.: A. Cemgil). İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.

Sander, O. (2008). Siyasi tarih 1918-1994 (17. Baskı). İstanbul: İmge Kitapevi Yayınları.

Seyidoğlu, H. (2009). Uluslararası iktisat teori politika ve uygulama. İstanbul: Güzem Can Yayınları.

Şimşir, B. (1993). Atatürk ve yabancı devlet başkanları, C. I. B. N. Şimşir (Haz.). Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.

Sönmezoğlu, F. (2011). İki savaş sırası ve arasında Türk dış politikası. İstanbul: Der Yayınları.

Tekeli, İ. ve S. İlkin (2013). Dış siyaseti ve askeri stratejileriyle İkinci Dünya Savaşı Türkiye’si C. I. İstanbul: İletişim Yayınları.

Uçarol, R. (2010). Siyasi tarih (1789-2010) (8. Baskı). İstanbul: Der Yayınları.

Üçok, Ç. (1978). Siyasal tarih (1789-1960). Ankara: Ankara Üniversi- tesi Hukuk Fakültesi Yayınları.

Yavuz, A. (1976). Türkiye Cumhuriyeti’nin akdettiği milletlerarası andlaşmalar (20Nisan 1920-1 Temmuz 1976). Ankara: Dışişleri Bakanlığı Yayınları. Arşivler

Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi

BCA, .10.0./218.474..14., Belge No:1.

BCA, .10.0.0/ 129.930..2., Belge No:1.

BCA, .18.01.02/ 1.11..15., Belge No:1.

BCA, .18.01.01/ 017.94..3., Belge No:1.

BCA, .18.1.1/ 17.89..7., Belge No:1.

BCA, .18.01.01/ 020.55..13., Belge No:1.

BCA,.18.01.01/26.67..7., Belge No:1.

BCA, .18.01.01/ 26.67..8., Belge No:1.

BCA,.18.01.02/3.23..7., Belge No:1.

BCA, .18.01.02/ 45.34..9., Belge No:1.

BCA, .18.01.02/ 43.13..16., Belge No:1.

BCA, .18.01.02/ 63.23..17., Belge No:1.

BCA, .18.1.2/ 82.8..9., Belge No:1.

BCA, .18.1.2/ 84.62..13., Belge No:1.

BCA, .18.1.1/ 022.75..7., Belge No:1.

BCA, .18.01.02/ 11.40..9., Belge No:1.

BCA, .18.01.02/ 18.15..4., Belge No:1.

BCA, .18.1.2/ 28.37..18., Belge No:1. Gazeteler Akşam

Türkiye Çekoslovakya Ticaret Anlaşması, 13 Mayıs 1936, s.2

Çekoslovakya İle Ticari Münasebetimiz Genişliyor, 7 Nisan 1938, s. 2

Hariciye Vekilimizle Rumen Hariciye Vekili Arasında Görüşmelere

Başlandı, s.1,7 Resmi Gazete

20 Nisan 1925,s. 99.

12 Ocak 1928, s.4621- 4624.

22 Ocak 1928, s. 4662-4667.

6 Nisan 1931, s. 371-377.

5 Ağustos 1931, s.727-728.

9 Temmuz 193, s.1695-1697, 1699-1702.

18 Şubat 1937, s.7698.

22 Nisan 1938, s. 9733-9736.

28 Haziran 1938, s. 10112.

28 Şubat 1947, s. 11942. Tevhid-i Efkâr

Türkiye Çekoslovakya Ticaret Ahidnamesi İmzalandı, 12 Ekim 1924, s. 2 Ulus

Türkiye Çekoslovakya Ticaret Anlaşması İmzalandı, 13 Mayıs 1936, s. 2 Vakit

Romanya Hariciye Nazırı Dün Şehrimize Geldi, s. 1,6 Vatan

Türkiye Çekoslovakya Muahedesi İmzalandı,12 Ekim 1924, s. 3 Zabıt Cerideleri

TBMM Zabıt Ceridesi (1975), Devre II, İctima Senesi II, c.10, (1

Teşrin-i Sani 1340 Tarihli Birinci İctimadan 4 Kanun –ı Evvel 1340

Tarihli Onaltıncıİctimaa Kadar), TBMM Matbaası, Ankara.

TBMM Zabıt Ceridesi, Devre 3, İctima 2, c. 12, (18 Mayıs 1929 Tarihli

Altmış Altıncı İnikattan, 3 Haziran 1929 Tarihli Yetmiş Altıncı İnikata

Kadar), TBMM Matbaası, Ankara. Resmi Yayınlar

1925 Senesine Mahsus Ticaret-i Hariciye İstatistiki(1928), Devlet Matbaasıİstanbul.

Harici Ticaret İçin Yıllık İstatistik Yıl 1926 Kısım II 1(929), Hamit Matbaası İstanbul

Harici Ticaret İçin Yıllık İstatistik Yıl 1927 Kısım II (1929), Ankara.

Harici Ticaret İçin Yıllık İstatistik Yıl 1928 Kısım II (1930), Cumhuri

yet Matbaası, Ankara.

Harici Ticaret İçin Yıllık İstatistik Yıl 1929 Kısım II (1931), Devlet Matbaası, Ankara.

Harici Ticaret İçin Yıllık İstatistik Yıl 1930 Kısım II (1932), Hamit Matbaası, Ankara.

Harici Ticaret Yıllık İstatistik Yıl 1931 Kısım II(1934), Matbaacılık ve

Neşriyat T.A.Ş Ankara.

Harici Ticaret Yıllık İstatistik Yıl 1932 Kısım II (1934), Devlet Matba- ası, Ankara.

Harici Ticaret 1933 Yıllık İstatistik Kısım 2 No 1(1935), Devlet Mat- baası, İstanbul.

Harici Ticaret Yıllık İstatistik 1938 Kısım- 2(1939), Mehmet İhsan Matbaası, Ankara.

Ali ÖNCÜ