Sınıf Öğretmenleri ve Öğretmen Adaylarının Eleştirel Düşünmenin Öğretimine Yönelik Öz-Yeterlik Algıları

Bu araştırmanın genel amacı; sınıf öğretmenleri ve öğretmen adaylarının eleştirel düşünmenin öğretimine yönelik yeterlik algılarının belirlenmesidir. Bu genel amaç doğrultusunda katılımcıların; eleştirel düşünmenin kavramsallaştırılmasına ve eleştirel düşünmenin öğretimine yönelik yeterlik algılarına ilişkin görüşlerine başvurulmuştur. Olgu bilim deseni ile gerçekleştirilen araştırmanın veri toplama sürecinde görüşme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu ölçüt örnekleme yöntemine göre belirlenen, Adana ili merkez ilçelerinde görev yapan 35 sınıf öğretmeni ve Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi sınıf öğretmenliği bölümü dördüncü sınıfta öğrenim gören 35 sınıf öğretmeni adayı oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmış, verilerin analizinde ise içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda, sınıf öğretmenleri ve öğretmen adaylarının eleştirel düşünmeyi ilgili alan yazında da belirtilen entelektüel şüphecilik, bilgiyi anlamlandırma ve yargılama, çoklu bakış açısı ve bağımsız düşünme kavramları altında açıkladıkları görülmüştür. Bununla birlikte sınıf öğretmenleri ve öğretmen adaylarının çoğunluğunun eleştirel düşünmenin öğretimine yönelik kendilerini yeterli algıladıkları sonucuna ulaşılmıştır.

Self-Efficacy Perceptions of Classroom Teacher and Prospective Teacher About the Instruction of Critical Thinking

The general purpose of this study is to determine the efficacy perceptions of classroom teachers and prospective teachers about the instruction of critical thinking. In accordance with this general purpose, the opinions of the participants regarding the efficacy perceptions about the instruction of critical thinking and the conceptualization of critical thinking were asked. Interview method was used during the process of data collection of the study performed with phenomenology design. 35 prospective classroom teachers who were determined according to the method of measure sampling, studying in fourth grade at the department of classroom teaching at Faculty of Education of Çukurova University and doing their jobs in central counties of the city Adana make up the working group of the study. Semi-structured interview forms that were prepared by the researchers were used for the collection of data, and the technique of content analysis was utilized for the analyze of the data. As a result of the analyze of the data, it was seen that the classroom teachers and prospective teachers explained critical thinking under the concepts of intellectual skepticism, interpreting and judging the data, multiple point of views and thinking independently which were all stated in the related body of literature. None the less, it was inferred from this that classroom teachers and the majority of prospective teachers perceived themselves efficient about the instruction of critical thinking.

Kaynakça

Akbaş, A. & Çelikkaleli, Ö. (2006). Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimi öz-yeterlik inançlarının cinsiyet, öğrenim türü ve üniversitelere göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 98-110.

Alazzi, K. (2008). Teachers’ perceptions of critical thinking: a study of Jordanian secondary school social studies teachers. The Social Studies, 99(6), 243-248.

Bailin, S., Case, R., Coombs, J. R. & Daniels, L.B. (1999). Conceptualizing critical thinking. Journal of Curriculum Studies, 31(3), 285-302.

Bandura, A. (1997). Self effıcacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman And Company.

Case, R. & Wright, I. (1997). Taking seriously the teaching of critical thinking. Canadian Social Studies, 32(1), 12-19.

Çekiç, S. (2007). Matematik öğretmenliği lisans öğrencilerinin eleştirel düşünme gücü düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Unpublished master’s thesis, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Çetin, A. (2008). Sınıf öğretmeni adayların eleştirel düşünme gücü. Unpublished master’s thesis, Uludağ Üniversitesi, Bursa.

Davies, B. (2004). The relationship between teacher efficacy and higher order instructional emphasis, Retrieved January 31, 2011 from http://www.aare.edu.au/04pap/dav04854.pdf

Denizoğlu, P. (2008). Fen bilgisi öğretmen adaylarının fen bilgisi öğretimi öz- yeterlik inanç düzeyleri, öğrenme stilleri ve fen bilgisi öğretimine yönelik tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Unpublished master’s thesis, Çukurova Üniversitesi, Adana.

Ekinci, Ö. (2009). Öğretmen adaylarının empatik ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Unpublished master’s thesis, Çukurova Üniversitesi, Adana.

Enochs, L. G. & Riggs, I. M. (1990). Further development of an elementary science teaching efficacy belief instrument: a preservice elementary scale. School Science and Mathematics, 90(8), 694-706.

Facione, P.A. (1990). A statement of expert consensus for purpose of educational assessment and ınstructions. Research findings and Recommendations, American Philosophical Association(ERIC Document Reproduction Service No. ED 315 423), Newark, DE.

Gelbal, S. & Kellecioğlu, H. (2007). Öğretmenlerin ölçme ve değerlendirme yöntemleri hakkındaki yeterlik algıları ve karşılaştıkları sorunlar. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33, 135-145.

Gelen, İ. (2002). Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde düşünme becerilerini kazandırma yeterliklerinin değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10 (10), 100-119.

Gibson, S. & Dembo, M.H. (1984). Teacher efficacy: A construct validation. Journal of Educational Psychology, 76 (4), 569-582.

Girgin, R.G., Akamca, G.Ö., Ellez, A.M. & Oğuz, E. (2010). Okulöncesi öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları, mesleki benlik saygıları ve mesleki yeterlik inançları. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 28, 1-15.

Gülveren, H. (2007). Eğitim fakültesi öğrencilerinin eleştirel düşünme becerileri ve bu becerileri etkileyen eleştirel düşünme faktörleri. Unpublished doctoral dissertation, Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.

Gürkaynak, İ., Üstel, F. & Gülgöz, S. (2008). Eleştirel düşünme. (3.Baskı). İstanbul: Eğitim Reformu Girişimi.

Hackett, G. (1995). Self- efficacy in career choice and development. In A. Bandura (Ed.). Self-efficacy in changing societies (pp. 232- 258). New York: Cambridge University Press.

Halpern, D. F. (2003). Thought & knowledge: An introduction to critical thinking (4 th ed.). USA: Lawrence Erlbaum Associates, Inc.

Hoy, A.W. & Spero, R.H. (2005). Changes in teacher efficacy during the early years of teaching: A comparison of four measures. Teaching and Teacher Education, 21(4), 343-356.

İskifoglu, G., & Guzer, B. (2012). The need for a reform in teacher education programs to cope with the demands of the 21st century and suggestions for possible practices. Proceedings of the 5th International Conference of Education, Research and Innovation (pp. 4366-4371), SPAIN: Madrid.

Kaya, B. (2008). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının düşünme becerilerinin öğretimine yönelik öz-yeterliklerinin değerlendirilmesi. Unpublished doctoral dissertation, Gazi Üniversitesi, Ankara.

Korkmaz, Ö. & Yeşil, R. (2009). Öğretim kademelerine göre öğrencilerin eleştirel düşünme düzeyleri. Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 19-28.

Kurfiss, J. G. (1988). Critical thinking – theory, research, practice and possibilities. Washington: ASHE-ERIC Higher Education Report no.2.

Kürüm, D. (2002). Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme gücü. Unpublished master’s thesis, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Pajares, F. (2003). Self- efficacy beliefs, motivation, and achivements in writing: A review of the literature. Reading &Writing Quarterly, 19, 139-158.

Paul, R W. (1995). Critical thinking: How to prepare stıdents for a rapidly changing world. Santa Rosa, CA: Foundations for Critical Thinking.

Paul, R. W. & Elder, L. (2001). Critical thinking: Tools for taking charge of your learning and your life. Upper Saddle River, Nj: Prentice Hall

Semerci, N. (2010). Sınıf öğretmenlerinin ilköğretim programında yer alan temel becerilerden eleştirel düşünmenin geliştirilmesine yönelik görüşleri. e-Journal of New World Sciences Academy, 5(3),1070- 1091.

Sünbül, A.M. & Arslan, C. (2007). Öğretmen yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi ve bir araştırma örneği. Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1, 1-13.

Şengül, C. & Üstündağ, T. (2009). Fizik öğretmenlerinin eleştirel düşünme eğilim düzeyleri ve düzenledikleri etkinliklerde eleştirel düşünmenin yeri. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36, 237-248.

Tebbs, T. J. (2000). Assessing teachers’ self-efficacy towards teaching thinking skills. Unpublished doctoral dissertation, University of Connecticut, Connecticut.

Toptaş, V. (2011). Sınıf öğretmenlerinin matematik dersinde alternatif ölçme değerlendirme yöntemlerinin kullanımı ile ilgili algıları. Eğitim ve Bilim, 36 (159), 205- 219.

Tschannen-Moran, M., & Hoy, A.W. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching And Teacher Education, 17, 783- 805.

Tschannen-Moran, M., Woolfolk -Hoy, A., & Hoy, W.K.(1998). Teacher efficacy: its meaning and measure. Review of Educational Research, 68, 202-248.

Van Gelder, T. J. (2005). Teaching critical thinking: Some lessons from cognitive science. College Teaching, 53(1), 41-46.

Yalçın, T. & Öçal, M. F. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının matematik öğretimine yönelik öz yeterlilik inançları: nitel bir çalışma. E- Journal of New World Sciences Academy, 5(3), 1119-1125.

Yıldırım, A. Ç. (2005). Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı öğretmenlerinin eleştirel düşünme becerilerinin incelenmesi. Unpublished master’s thesis, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Zonguldak.

Zohar, A. & Schwartzer, N.(2005). Assesing teachers’ pedagogical knowledge in the context of teaching higher- order thinking. International Journal of Science Education, 27(13),1595-1620.