TÜRKİYE’NİN KIBRIS POLİTİKASININ EVRİMİNDE BİR DÖNÜM NOKTASI: LONDRA KONFERANSI (29 AĞUSTOS-6 EYLÜL 1955)

Türkiye’de iç siyasetteki belirgin farklılıklara rağmen Atatürk dönemi, tek partiliyıllar ve çok partili demokrasiye geçiş dönemlerinde takip edilen dış politika anlayışınabakıldığında şaşırtıcı bir devamlılığın olduğu gözlenmektedir. Bu durumun barizörneklerinden biri olan Kıbrıs meselesi, büyük ölçüde Lozan Antlaşması’nın öngördüğüdevletler arasındaki siyasal düzene olan bağlılıktan ileri gelen bir siyaset anlayışıyla Türkdevlet adamlarının ilgi alanına girmemiştir. Kıbrıs Türk toplumu ile olan yoğun kültüreletkileşim, Türkiye’de siyasal karar alıcıların uzun yıllar boyunca ada sakinlerini Türkiye’yegöç etmeye özendirmek dışında radikal bir dış politik manevraya girişimlerine vesileolmamıştır. Kıbrıs’ı Türkiye’nin dış politikasındaki kırmızı çizgilerinden biri haline getirenLondra Konferansı,hem Kurtuluş Savaşı’ndan sonra dostluk ilişkisine evrilen Türk-Yunanilişkilerini uzun sürecek bir istikrarsızlık sürecine sürüklemişhem de bölgesel bir krize nedenolmuştur. Bu anlamda, Türkiye’nin Kıbrıs politikasını ilk kez dünyaya duyuran LondraKonferansı’nın ayrıntılı bir şekilde incelenmesi gerek Kıbrıs meselesinin tarihsel gelişiminekatkı sunması bakımından gerekse de Türkiye’nin Kıbrıs meselesindeki temel tezlerindekisüreklilik ve değişimin daha iyi anlaşılması bakımından büyük bir önem taşımaktadır.

A TURNING POINT IN THE EVOLUTION OF TURKEY’S CYPRUS POLICY: LONDON CONFERENCE (AUGUST 29- SEPTEMBER 6, 1955)

Despite significant differences in domestic politics in Turkey, it is observed that thereis a surprising continuity when looked at the foreign policy understanding that is followedin the Atatürk period, The single- party regime and the transition period to The multi-partydemocracy.The Cyprus issue, forming one of the obvious examples of this situation, hasnot entered into the interests of the Turkish statesmen with a political understanding thatis largely due to the loyalty of the political order between the states envisaged by the Treatyof Lausanne. The intense cultural interaction with the Turkish Cypriot community was not conducive to a radical political maneuver other than political decision makers in Turkeyencouraging the residents of the island for immigration to Turkey for many years.LondonConference, making Cyprus as one of the red lines in Turkey’s foreign policy has not only ledto a long period of instability in the Turkish-Greek relations that have evolved into friendshipafter the War of Independence but also caused a regional crisis. In this regard, the detailedexamination of the London Conference, which announced Turkey’s foreign policy towardsCyprus to the world, is of great importance both in terms of contributing to the historicaldevelopment of the the Cyprus issue and in terms of a better understanding to the continuityand change in the basic theses of Turkey in the Cyprus issue.

Kaynakça

BCA, Fon Kodu: 010.090.109.340.4.5.

TNA FO 371/117680, Arrangements for Cyprus Conference, August 11, 1955.

TNA FO, 371/117680, From Athens to Foreign Office, August 10, 1955.

TNA FO, 371/117680, Secret, addressed to Athens, August 20, 1955.

TNA FO, 371/117681, Brief For Secretary of State’s Conversations With Greek andTurkish Foreign Ministers, August 27, 1955.

TNA FO, 371/117680, From Foreign Office to Ankara, August 20, 1955.

TNA FO, 371/117681, Secret, Cyprus Conference: Tactics, August 16, 1955.

TNA FO, 371/117680, From H.M. Ambassador, Athens to Foreign Office, August 11, 1955.

TNA FO, 371/117681, Addressed to Athens, August 7, 1955.

TNA FO, 371/117681, From Ankara to Foreign Office, August 19,1955.

TNA FO, 371/117681, From Ankara to Foreign Office, August 27, 1955.

TNA FO, 371/117681, Text of Agreed Communique Issued at 7.0. p.m. August 30, 1955.

TNA FO, 371/117648, Statement by the Turkish Foreign Minister, 11 a.m. September1, 1955.

TNA FO, 371/117648, Minute to Prime Minister from Secretary of State, RG1085/2.

TNA FO, 371/117657, Addressed to Cairo, September 13, 1955.

TNA FO, 371/117648, From Foreign Office to Washington, September 6, 1955.

TNA FO, 371/117648, The Reply of the Greek Delegation to the Proposals of HerMajesty’s Government Concerning Cyprus.

TNA FO, 371/117657, From New York to Foreign Office, September 13, 1955.

TNA FO, 371/117657, Addressed to Bangkok, September 14, 1955.

RDP79R00890A000600040029-6, Imminent Break-Up of Cyprus Talks, September 1,1955.

RDP79R00890A000600040030-4, Cyprus Talks End, September 7, 1955.

FOIA/ESDN0005719004, Current Intelligence Weekly Summary of Immediate Interest,September, 8, 1955.

British Opinion on Cyprus, Royal Greek Embassy, Information Service,Washington, 1956.

The Tripartite Conference on the Eastern Mediterranean and Cyprus, Held by theGovernments of the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland,Greece and Turkey, August 29-September 7, 1955, Her Majesty’s StationaryOffice, London, 1956.

Cumhuriyet

Daily Herald

The Economist

The Manchester Guardian

The New York Times

The Observer

The Spectator

The Times

The Washington Post and Times Herald

Tribune

Zafer

ARMAOĞLU, Fahir, Kıbrıs Meselesi, 1954-1959: Türk Hükümeti ve KamuoyununDavranışları, Ankara Üniversitesi SBF Yayınları, Ankara, 1963.

BAĞCI, Hüseyin, Demokrat Parti Dönemi Dış Politikası, İmge Yayınevi, Ankara, 1990.

BÖLÜKBAŞI, Süha, The Superpowers and the Third World, Turkish AmericanRelations and Cyprus, Edt. Kenneth w. Thompson, White Burkett MillerCenter of Public Affairs University of Virginia, 1988.

DOSDOĞRU, Hulusi, 6/7Eylül Olayları, Bağlam Yayınları, İstanbul, 1993.

EDEN, Anthony, Full Circle, The Memoirs of the Rt. Hon. Sir Anthony Eden, Cassell,London, 1960.

ERİM, Nihat, Bildiğim, Gördüğüm Ölçülerde Kıbrıs, Ajans Türk MatbaacılıkSanayi, Ankara, 1976.

GAZİOĞLU, Ahmet C.,Kıbrıs Tarihi İngiliz Dönemi (1878-1960), Kıbrıs araştırmave Yayın Merkezi (CYREP), Lefkoşa, 1997.

GÖKTEPE, Cihat, British Foreign Policy Towards Turkey, 1959-1965, Routledge,New York, 2012.

GÜVEN, Dilek, Cumhuriyet Dönemi Azınlık Politikaları ve Stratejileri Bağlamında6-7 Eylül Olayları, İletişim Yayınevi, Çev. Bahar Şahin, İstanbul, 2010.

HATZİVASSİLİOU, Evanthis, Greece and the Cold War, Frontline State 1952-1967,Routledge, New York&London, 2006.

HOLLAND, Robert -Diana Markides, The British and the Hellens, Struggles forMastery in the Eastern Mediterranean 1850-1960, Oxford University Press,New York, 2006.

HOLLAND, Robert, Britain and the Revolt in Cyprus 1954-1959, Clarendon Press,Oxford, 2002.

HYAM, Ronald, Britain’s Declining Empire: The Road to Decolonization 1918-1968,Cambridge University Press, Cambridge, 2006.

MANİSALI, Erol, Dünden Bugüne Kıbrıs, Gündoğan Yayınları, Ankara, 2003.

MICHAEL, Michalis Stavrou, Resolving the Cyprus Conflict Negotiating History,Palgrave Macmillan, New York, 2009.

MİRBAGHERİ, Farid, Historical Dictionary of Cyprus, The Scarecrow Press,Lanham, Maryland, Toronto, Plymuth, Uk, 2010.

ORR, Captain C.W.J., Cyprus Under British Rule, Robert Scott, London, 1918.

SÖNMEZOĞLU, Faruk, Tarafların Tutum ve Analizleri Açısından Kıbrıs Sorunu(1945-1986), İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1991.

SOYSAL, İsmail, Tarihçeleri ve Açıklamaları İle Birlikte Türkiye’nin SiyasalAntlaşmaları C. I, (1920-1945), TTK Basımevi, Ankara, 2000.

SÖZEN, Ahmet, The Cyprus Conflict and the Negotiations, A Political andInternational Law Perspective, Can Reklam, Ankara, 1998.

BABAOĞLU, Resul, “6/7 Eylül 1955 Olayları ’nın Muhtemel Failleri Üzerine BirDeğerlendirme”, The Journal of Academic Social Science Studies, Vol. 6/2,(February 2013), s.1349-1371.

COŞKUN, Yasin, “Kıbrıs Sorunu Üzerindeki Türk-Yunan DiyaloğununBaşarısızlığı (1966-67) ve İngiliz Politikası”, Çankırı Karatekin ÜniversitesiEdebiyat Fakültesi Dergisi (KARAFAD), S. 4/1, ss. 43-58.

DRİBERG, Tom, “The Talks That Were to Fail”, Tribune, September 16, 1955.

FIRAT, Melek M., “Kıbrıs Sorununun Türk Dış Politikasına Etkileri (1955-1997)”, Çağdaş Türk Diplomasisi: 200 Yıllık Süreç, Ankara 15-17 Ekim1997, Sempozyuma Sunulan Tebliğleri, Yay. Haz., Soysal, İsmail, TTKBasımevi, Ankara, 1999, ss. 553-567.

IRKIÇATAL, Eftal, “İkinci Dünya Savaşı Sonrası İngiltere’nin OrtadoğuPolitikaları İçin Kıbrıs’ın stratejik Önemi ve Kıbrıs Meselesinin OrtayaÇıkışı”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S.15, (Yıl 2012/1), ss. 31-59.

KITROMILIDES, Paschalis M., “Greek Irredentism in Asia Minor and Cyprus”,Middle Eastern Studies, Vol. 26, No.1, (Jan., 1990), ss. 3-17.

ORAN, Baskın, “Self Determinasyon-Self Government” kutusu, Baskın Oran(Edt.), Türk Dış Politikası, Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler,Yorumlar, C.I, İletişim Yayınları, İstanbul, 2002, s. 594.

SONYEL, Salahi, “İngiltere Dışişleri Bakanlığı Belgelerine Göre: OsmanlıPadişahı Abdülhamit, 48 Saat İçinde Kıbrıs’ı İngilizlere Nasıl Kiraladı”,Belleten, C.LXII, S.233, (Nisan 1998), ss.727-759.

XYDİS, Stephen G., “The UN General Assembly as an Instrument of GreekPolicy: Cyprus, 1954-58”, The Journal of Conflict Resolution, Vol. 12, No. 2,(Jan., 2968), ss. 141-158.

YELLİCE, Gürhan, “1878’den 1931’e Kıbrıs’ta Enosis Talepleri ve İngiltere’ninYaklaşımı”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C. XII, S.24,(Bahar, 2012), ss.13-26.

Sayfa 2.2299740314484 Saniyede Yüklendi