GAZİ HÜSREV BEY VAKFINA AİT OLAN ÇİFTE HAMAM’IN MÜFREDAT DEFTERİNİN ÇÖZÜMLEMESİ

Osmanlı Devleti, yapmış olduğu seferler sonrasında topraklarına dahil ettiği bölgelerde ilk olarak halkın ortak faydalandığı varlıkları tespit edip bunların tamir, bakım veonarımının yapılmasına öncelik vermiştir. Tamir, bakım ve onarım süreci sonrasında isedevlet topraklarına dahil olan bölgelerde, başta Hanedan mensupları olmak üzere Sadrazamlar, Vezirler, Sancak Beyleri veya ileri gelen hayırseverler halkın menfaatine olan vakıfmüesseselerini inşa ettirmişlerdir.Osmanlı döneminde vakıflar, kendi içlerinde yerel olmasına rağmen devletin izni ile kurulan ve devlet tarafından denetlenen yapılardır. Bu haliyle, vakıfların parasal işlemlerinintakibi için muhasebe kayıtlarının tutuluyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla ilgili dönemde faaliyet gösteren vakıfların denetimleri de büyük oranda günümüzde olduğu gibi muhasebe kayıtlarına bağlı olarak gerçekleştirilmiştir. Yıllar içinde çeşitli sebeplerle tamir vebakımları yapılarak oluşan masrafların kaydedildiği yani muhasebe kayıtlarının tutulduğuvakıflardan biri olan Saraybosna’da ki Gazi Hüsrev Bey musakkafatına ait müfredat defterlerine, Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Genel Müdürlüğü’nden ulaşılmıştır. BaşbakanlıkOsmanlı arşiv belgelerinin taranması sonucunda elde edilen 16663 gömlek nolu müfredatdefterinin, Gazi Hüsrev Bey musakkafatında bulunan “Çifte Hamam”a ait tamir, bakımve onarım kayıtlarına sahip olduğu tespit edilmiştir. Buradan hareketle Osmanlı Devleti’nde vakıfların tamir, bakım ve onarımlarının bürokratik sürecinin nasıl olduğu, bu süreç içerisinde muhasebe müfredat defterlerinin öneminin ne olduğu sorularının cevabınınaranması çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Dolayısıyla, Gazi Hüsrev Bey Vakfına aitolan Çifte Hamam’ın müfredat defterinin çözümlemesinin yapılarak elde edilen sonuçlarınliteratüre kazandırılması çalışmanın amacını oluşturmaktadır.

Analysies of “Çifte Hamam” Inventory Belonged to The Gazi Hüsrev Bey Foundation

Ottoman Empire gave first priority to find entities allocated to common useof public, and their maintenances and repairs in regions where they conquered in consequence of wars. Following the period of the maintenance and repair, primarily Ottomandynasty, grand viziers, viziers, sanjak-beys, reputable beneficent people established charitable foundations in those regions.In the Ottoman era, even though the foundations were local in itself, they were legal entitieswhich could be established by state’s permission, and audited by the state. Therefore,it necessitated to keep accounting records for tracking monetary proceedings of thefoundations. Accordingly, the auditions of the foundations, operated in the related term,were carried out substantially based on the accounting records as it is now. Thus, someof the inventories belongs to Gazi Hüsrev Bey Foundation -located in Sarajevo, BosniaHerzegovina- which kept the accounting records, and the expenses arose out of repairs andmaintenances were reached from the Prime Ministry, Directorate of Ottoman Archives. As aresult of the research on the Ottoman archival records, the inventory with 16663 registrationnumber was found that it shows expense items of the maintenance and the repair of “ÇifteHamam” one of the entities of the Gazi Hüsrev Bey Foundation. Thus, the questions of howbureaucratic procedure and process of maintenance, repair of the foundations, and howimportant the inventories were in Ottomans are the main topics of this study. Therefore,the aim of this study is to give results obtained from the analysis of the inventory, and theaccounting records of “Çifte Hamam” belonged to the Gazi Hüsrev Bey Foundation.

Kaynakça

Akar, T. (2010). Tanzimat Öncesinde Vakıf Kurumu ve Yapıların Korunması.Vakıflar Dergisi, C.36.

Alkan, M. (2008). Kınık Vakıfları-Bir Tasnif ve Tasvir Denemesi. Turkish Studies,3(4). 1-18.

Başbakanlık Osmanlı Arşivleri, 16663 Gömlek Nolu Ev.D. Defter.

Başol, S. ve Çam, M., (2010). Keşif ve Tamir Belgelerinin Osmanlı İktisat TarihiAraştırmaları Açısından Önemi (Konya Şeriye Sicillerinden Örneklerler). Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi (OTAM). 1-27.

Beşirli, M. (2010). Vakıf Kurumunun Önemi ve Tokat’ta Hamza Bey EvkafıÜzerine Bazı Bilgiler. History Studies, 2(1). 32-44.

Hızlı, M. (1993). Osmanlı Vakıf Eserlerinin İnşa, Tamir ve Restorasyonları. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 5(5), 219-232 Erişim Linki: http://dergipark.ulakbim.gov.tr/uluifd/article/download/5000018231/5000018521.

Kabacık, M. (2013). 177 Numaralı Halep Şer’iye Siciline (Evkaf Muhasebe Defterine) Göre XIX. Yüzyıl Başlarında Halep Vakıflarının Gelir ve Giderleri. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(14). S. 63-86.

Orbay, K. (2005). Vakıfların Bazı Arşiv Kaynakları (Vakfiyeler, Şeriyye Sicilleri,Mühimmeler, Tahrir Defterleri ve Vakıf Muhasebe Defterleri). VakıflarDergisi, XXIX, S.27-42.

Özdeğer, M. (2007). Vize Kazası Vakıfları-XV. Yüzyıl Arşiv Kaynaklarına Göre.Marmara Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi. 22(1), 165-187.

9119 4152

Arşiv
Sayıdaki Diğer Makaleler

1990 SONRASINDA GELİŞEN EKONOMİLERE (E7) YÖNELİK DOĞRUDAN YABANCI YATIRIMLAR VE İKTİSADİ KALKINMA HIZI ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Bedriye TUNÇSİPER, Ömer Faruk BİÇEN

GAZİ HÜSREV BEY VAKFINA AİT OLAN ÇİFTE HAMAM’IN MÜFREDAT DEFTERİNİN ÇÖZÜMLEMESİ

İsmail BEKÇİ, Ali APALI, Özlem Nilüfer KARATAŞ ARACI

TÜRKİYE’DE ELEKTRİK TÜKETİMİ VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNİN SINIR TESTİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ: 1960-2012 DÖNEMİ

Bedriye TUNÇSİPER

OTEL İŞLETMELERİ YÖNETİCİLERİNİN KRİZ DÖNEMLERİNDE UYGULADIKLARI STRATEJİLER ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Cemali BUZLUKÇU, Cevdet AVCIKURT

DİĞER KAPSAMLI GELİR, UNSURLARI VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

Mustafa OĞUZ, Hüseyin AKAY

DEĞİŞİM VE STRATEJİ YÖNETİMİNE İLİŞKİN YENİ BİR ÖNERME: DİKKAT ODAKLI YAKLAŞIM

Şükran GÖKÇE, Mustafa Atilla ARICIOĞLU, Ebru DEMİREL, Beyza ERER

ULUSLARARASI FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTLARINA GÖRE RAPORLAMANIN FİNANSAL ORANLARA ETKİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİNE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA

Doğuş EKTİK, Hasan SEZGİN, Sevda A. COŞKUN, Yasemin KARATAŞ

BÖLGESEL KALKINMA STRATEJİLERİNİN OLUŞTURULMASINDA FÜTZ (SWOT) ANALİZİ KULLANIMI: SINDIRGI İLÇE ÖRNEĞİ

H. İbrahim ÖZMEN, Fatma ÖZMEN

HEMŞİRELİK MESLEĞİNİN SEÇİMİNDE KRİTERLERİN ÖNEM DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ: BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK YÜKSEKOKULU ÖRNEĞİ

Özlem KUVAT, Gamze AYTEKİN

TURİSTİK DESTİNASYONLARDA TAŞIMA KAPASİTESİ: ÇANAKKALE SAVAŞLARI GELİBOLU TARİHİ ALANI ÖRNEĞİ

Yasin SOYLU, Ferah ÖZKÖK