Cilt: 16 Sayı : 3
Hükümet Sistemleri ve Devlet Şekillerinin Ülkelerin Demokrasi Seviyeleri Üzerinde Yarattığı Farklılığın Tespiti Üzerine Bir Çalışma
A Study on Determining The Difference That Government Systems and State Forms Make on Democracy Levels of Countries
Senem Kurt TOPUZ

32 129

Bu çalışmanın amacı, farklı hükümet sistemleri ve devlet şekillerinin ülkelerin demokrasi seviyelerinin belirlenmesi noktasında bir rol oynayıp oynamadığını incelemek, bir başka ifadeyle ülkelerin bulunduğu demokrasi seviyesi üzerinde, sahip oldukları devlet şekli ve hükümet sisteminin, bir farklılık yaratıp yaratmadığını analiz etmektir. Bu noktada devlet şekilleri monarşi ve cumhuriyet ile üniter devlet ve federal devlet üzerinden; hükümet sistemleri ise parlamenter sistem, başkanlık sistemi, yarı başkanlık sistemi ve diğer kategorileri üzerinden değerlendirilmiştir. Buna göre demokrasi seviyesini gösteren tüm değişkenlerde federal devletlerin üniter devletlere göre matematiksel olarak daha büyük ortalama değere sahip olmalarına karşın söz konusu farklılık, farklılığın anlamlılığının ölçüldüğü t testi sonuçlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Monarşiler ise cumhuriyetlere göre t testi sonuçları dikkate alındığında istatistiksel olarak anlamlı şekilde daha yüksek demokrasi seviyesine sahiptirler. Hükümet sistemleri içerisinde ise parlamenter sisteme sahip ülkelerin istatistiksel olarak başkanlık, yarı başkanlık ve diğer kategorisinde yer alan ülkelere göre anlamlı şekilde hükümetin işleyişi ve siyasal kültür değişkenlerinde; başkanlık ve diğer olarak ifade edilen sistemde yer alan ülkelere göre ise anlamlı şekilde siyasal katılım değişkeninde daha yüksek demokrasi seviyesinde sahip oldukları görülmektedir. Diğer kategorisinde yer alan ülkelerin ise seçim süreci ve çoğulculuk ile temel haklar kategorisinde diğer hükümet şekillerine sahip ülkelere göre daha düşük bir demokrasi seviyesine sahip oldukları belirlenmiştir
The purpose of this study is to examine whether different government systems and state forms play a role in determining democracy levels of countries; in other words, to analyze whether a country’s state form and government system make any difference on the current democracy level of the country. Therefore, state forms are examined based on monarchy and republic along with unitary state and federal state categories while government systems are evaluated based on parliamentary system, presidential system, semi-presidential system, and other categories. Hence, aforementioned difference, despite the fact that mathematically federal states have a larger mean value than unitary states, is not found statistically meaningful according to the t-test results that measure the meaningfulness of the difference in all variables that represent democracy level. Monarchies, on the other hand, have a statistically higher level of democracy than republics according to the t-test results. Countries ruled by a parliamentary system among government systems have a statistically meaningful higher level of democracy in terms of functioning of government and political culture variables than countries ruled by presidential, semipresidential, and other systems do. They also have a statistically meaningful higher level of democracy in terms of political participation variable than countries ruled by so-called presidential and other systems do. As for the countries included in the “other” category, it is determined that they have a lower level of democracy in terms of electoral process and pluralism along with fundamental rights variables than other government systems do
Anahtar Kelimeler:

Kaynakça

Abdullayev, N. (2009) “Demokrasi ve İstikrar Açısından Parlamenter ve Başkanlık Hükümet Şekli Karşılaştırması” İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 41: 251-268.
Senem Kurt TOPUZ