TRİAJ SİSTEMLERİNE GENEL BAKIŞ VE TÜRKİYE’DE ACİL SERVİS BAŞVURULARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN LOJİSTİK REGRESYON İLE BELİRLENMESİ

Öz Dünyada olduğu gibi Türkiye’de de acil sağlık hizmetlerine başvuru sayısının ve acilsağlık hizmetlerine yapılan harcamaların artması büyük bir sorun haline gelmiştir.Acil sağlık hizmetlerine acil hastalar kadar acil olmayan hastalar da başvurmaktadır.Sağlık hizmet sunucularınca acil hastalar ile acil olmayan hastaların belirlenmesive hangi hastanın önce bakılacağına karar verilmesi amacıyla triaj ölçeklerikullanılmaktadır. Triaj ölçekleri acil servisin etkin kullanımı ve acil hastalarazamanında müdahele edilmesi bakımından önemlidir. Bu çalışmada, Türkiyeve dünya genelinde kullanılan triaj ölçekleri araştırılmış, acil sağlık hizmetlerinebaşvuran kişilerin demografik yapısı incelenmiş ve veri madenciliği yöntemlerindesıkça başvurulan lojistik regresyon modeli kullanılarak yeşil triaj kodundakibaşvuruları etkileyen faktörler belirlenmiştir. Yapılan çalışma sonucunda acil servisebaşvuran hastaların yaklaşık %55’inin acil olmadığı, acil servise en çok 25-44 yaşaralığındaki kişilerin başvurduğu görülmüştür. Bununla birlikte, acil servise başvurankişi sayısının en çok Karadeniz Bölgesi’nde olduğu ve başvuruların en çok SağlıkBakanlığı 2. basamak hastanelerine yapıldığı tespit edilmiştir. Ayrıca kadınların vebekarların acil servise daha çok başvuru yaptığı gözlenmiştir. Kurulan modele göreise acil servise başvuran bir kişinin yeşil triaj kodunu almasında medeni durum, gelirseviyesi ve cinsiyet bakımından istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı, ancakİç Anadolu Bölgesi’nde, diğer hastane türlerinde ve 1-14 yaş grubundakilerde yeşiltriaj kodu alma oranının daha yüksek olduğu görülmüştür.

Kaynakça

Azeredo, T. R. M., Guedes, H. M., Almeida, R. A. R. , Chianca, T. C. M., & Martins,J. C. A. (2015). Efficacy of the Manchester Triage System: a Systematic Review.

International Emergency Nursing, 23(2), 47-52. doi: 10.1016/j.ienj.2014.06.001.Bircan, H. (2004). Lojistik Regresyon Analizi: Tıp Verileri Üzerine Bir Uygulama.Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2004/2, 185-208.

Bozkurt, S. (2005). Bir Aylık Dönemde Acil Servise Başvuran Hastaların Acil ServisBaşvurularının Karşılaştırılması. Dokuz Eylül Üniversitesi Acil Tıp Anabilim DalıUzmanlık Tezi, İzmir.

Brillman, J.C., Doezema, D., Tandberg, D., Sklar, D.P., Davis, K.D., Simms, S., &Skipper, B.J. (1996). Triage: Limitations in Predicting Need for Emergent Care andHospital Admission. Ann Emerg Med, 27(4), 493-500.

Buschorn, H. M., Strout, T. D, Sholl, J. M., Baumann, M. R., & Junction, G. (2013).Emergency Medical Services Triage Using the Emergency Severity Index: Is itReliable and Valid? 39(5), 55-63.

Christ, M., Grossmann, F., Winter, D., Bingisser, R., & Platz, E. (2010). ModernTriage in the Emergency Department. Deutsches Arzteblatt International, 107(50),892-898.

Çevik, C. & Tekir Ö. (2014). Acil Servis Başvurularının Tanı Kodları, Triyaj veSosyodemografik Açıdan Değerlendirilmesi. Balıkesir Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2),102-107.

Derlet, R. & Richards, J. (2000). Overcrowding in the Nations’s EmergencyDepartments: Complex Cuses and Disturbing Effects. Annals of EmergencyMedicine, 35 (1), 63-68.

Ersel, M., Karcıoğlu, Ö., Yanturalı, S., Yürüktümen, A.., Sever, M., & Tunç, M. A.(2006). Bir Acil Servisin Kullanım Özellikleri ve Başvuran Hastaların AciliyetininHekim ve Hasta Açısından Değerlendirilmesi. Turkish Journal of EmergencyMedicine, 6(1), 25-35.

Fernandes, C. M., Tanabe, P., Gilboy, N., Johnson, L. A., McNair, R. S., Rosenau,A. M., Sawchuk, P., Thompson, D. A., Travers, D. A., Bonalumi, N, & Suter, R. E.(2005). Five-Level Triage: A Report from the ACEP/ENA Five Level Triage TaskForce. Journal of Emergency Nursing, 31(1), 39-50.

Gilboy, N., Tanabe, P., Travers, D., & Rosenau, A. M. (2012). Emergency SeverityIndex a Triage Tool for Emergency Department Care.

Güner, Z. B. (2014). Veri Madenciliğinde Cart ve Lojistik Regresyon Analizinin Yeri:İlaç Provizyon Sistemi Verileri Üzerinde Örnek Bir Uygulama. Sosyal Güvence,Sayı:6. doi: 10.21441/sguz.2014617906.

Jayaprakash, N., O’Sullivan, R., Bey, T., Ahmed, S. S., & Lotfipour, S. (2009).Crowding and Delivery of Heathcare in Emergency Departments: The EuropeanPerspective. Western Journal of Emergency Medicine, 10(4), 233-239.

Jimenez, J. G., Murray, M. J., Beveridge, R., Pons, J. P., Cortes, E.A., Garriqos, J.B., & Ferre, M. B. (2003). Implementation of the Canadian Emergency DepartmentTriage and Acuity Scale in the Principality of Andorra: Can Triage Parameters Serveas Emergency Department Quality Indicators? Canadian Journal of EmergencyMedicine, 5(5), 315-322.

Kılıçaslan, İ., Bozan, H., Oktay, H., & Göksu, E. (2005). Türkiye’de Acil ServiseBaşvuran Hastaların Demografik Özellikleri. Turkish Journal of EmergencyMedicine, 5(1), 5-13.

McCaig, L.F., (1994). National Hospital Ambulatory Medical Care Survey: 1992Emergency Department Summary. National Center for Health Statistics, 245, 1-12.

Martins, H.M.G., Cuña, L.M.D.C.D., & Freitas, P., (2009). Is Manchester (MTS)more than a Triage System? A Study of Its Association with Mortality and Admissionto a Large Portuguese Hospital. Emergency Medicine Journal. 26, 183–186.

Milli Eğitim Bakanlığı. (2011). Triaj. http://mtegm.meb.gov.tr/program/dokuman/modul/AC%C4%B0L%20SA%C4%9ELIK%20H%C4%B0ZMETLER%C4%B0/AC%C4%B0L%20KURTARMA%20TEKN%C4%B0KLER%C4%B0/Triaj.pdfadresinden ulaşılmıştır.

Öngün, Ü. (2012). Obstrüktif Solunum Yolu Hastalıklarında Kullanılan Adrenerjik,İnhalantların Veri Madenciliği Teknikleriyle Analizi. Sosyal Güvenlik UzmanlıkTezi, Ankara.

Pardey, T. G. M. (2006). The Clinical Practice of Emergency Department Triage:Applicatioon of the Australasian Triage Scale-An Extended Literature Review PartI: Evolution of the ATS. 9(4), 155-162.

Polat, O. (2014). Acil Tıp ve Triaj Nedir? http://aciltip.medicine.ankara.edu.tr/files/2014/10/d5_d5_aciltiptriaj.pdf, adresinden ulaşılmıştır.

Richard, B. (1995). Telephone Triage Cuts Costly ER Visits, The Wall Street Journal.Rocovich, C. & Trushnaa, P. (2012). Emergency Department Visits: Why adultschoose the mergency room over a primary care physician visit during regular Officehours?. World Journal of Emergency Medicine, 3 (2), 91-97.

Sağlık Bakanlığı. (2009). Yataklı Sağlık Tesislerinde Acil Servis HizmetlerininUygulama Usul ve Esasları Hakkında Tebliğ.

Sağlık Bakanlığı. (2010). Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği.

Sağlık Bakanlığı. (2013). Acil Servis İşleyiş Prosedürü.

Sağlık Bakanlığı. (2012). Acil Sağlık Hizmetlerinde Yeşil Alan Uygulaması.

Sağlık Bakanlığı. (2014). Acil Sağlık Hizmetlerinde Yeşil Alan Uygulaması HakkındaGenelge.

Shaw, K., Selbest, S., & Gill, B. (1990). Indigent Children Who are Denied Care inthe Emergency Department. Ann Emerg Med, 19, 59-62.

Streger, M. R. (1998). Prehospital Triage. Emerg Med Serv., 27(6), 23-27.

Tatlıdil, H. (1996). Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistiksel Analiz. Cem Web Ofset,Ankara.

Van der Wulp, I., Van Baar, M.E., & Schrijvers, A.J., (2008). Reliability and Validityof the Manchester Triage System in a General Emergency Department PatientPopulation in the Netherlands: Results of a Simulation Study. Emergency MedicineJournal. 25, 431–434.

Van, G. R., Delooz, H., & Sermeus, W. (2001). Systematic Triage in the EmergencyDepartment Using Australian National Triage Scale: a Pilot Project. EuropeanJournal of Emergency Medicine, 8(1), 3-7.

Williams, R. M. (1996). Triage and Emergency Department Services. Annals ofEmergency Medicine, 27(4), 506-508.

http://www.turkiyegazetesi.com.tr/Genel/a503113.aspx/ (Erişim zamanı 10.07.2017).