Bireysel Sendika Özgürlüğünün Türkiye’de 2821 ve 6356 Sayılı Yasalarda Sendikal Nedenle İş Sözleşmesinin Feshi Bağlamında Güvencesi

Öz Demokratik toplumlarda, örgütlenme hakkının, önemli bir boyutunu oluşturan sendikaözgürlüğünün güvence altına alınması, vazgeçilemez niteliktedir. Çalışanların, işe girme,çalışma ve iş ilişkisinin sona ermesi aşamalarında, sendikal ayrımcılığa maruz kalmamalarınıngüvence altına alınması, sosyal devlet açısından da önem taşımaktadır. Bu nedenleuluslararası kuruluşlar tarafından kabul edilen çok sayıda sözleşme ile evrensel bir nitelikkazanmış ve sınırları belirlenmiştir.Türkiye’de sendikal örgütlenmeyi düzenleyen farklı yasalarda yer alan sendika özgürlüğü veteminatı, iş güvencesinin Türk hukuk sisteminde yer alması ile farklı bir boyut kazanmıştır. İşgüvencesi kapsamında olan işçiler ile iş güvencesi kapsamında olamayan işçiler, 2821 sayılıyasa döneminde; bazı farklara rağmen sendikal tazminattan faydalanabilmekteydiler. Ancak2012 yılında yasalaşan 6356 sayılı yasa, iş güvencesi kapsamında olmayan işçileri, işsözleşmelerinin sendikal nedenle fesih edilmesi durumunda, sendika özgürlüğünün teminatıolan sendikal tazminat hakkından mahrum bırakmıştır. Bu düzenleme, hem Türkiye’nin kabuletmiş olduğu uluslararası sözleşmelerle hem Anayasayla hem de demokratik toplum düzeningerekleri ile çelişmektedir. Nitekim ilgili düzenleme, Anayasa Mahkemesi tarafından iptaledilmiştir.

Kaynakça

Akyiğit, Ercan, (2013), “Yeni sistemde Sendika üyeliği ve Güvencesi”, Çalışma veToplum, 2013/2Alpagut, Gülsevil (2013), “6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nunSendikalara İlişkin hükümlerinin Değerlendirilmesi,” İş Hukukunda Güncel Sorunlar,Ankara, Seçkin YayınlarıAnayasa Mahkemesi, (03.01.2013) Dava Dilekçesi 2013/1, (Çevrimiçi)http://www.anayasa.gov.tr/Kararlar/GenelKurul/Dava_Dilekcesi/2014-161.pdf , (2 Ocak2017)Anayasa Mahkemesi, (22.10.2014) Gerekçeli Karar, E. 2013/I, K. 2014/161, R.G.11.11.2015, No. 29529 (Çevrimiçi)http://kararlaryeni.anayasa.gov.tr/Karar/Content/9d7ecb1c-70c5- 4b01-9484-5d6b172a18aa?excludeGerekce=False&wordsOnly=False, (5 Ocak 2017)Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (27 Aralık 2016), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi,(Çevrimiçi) http://www.cte.adalet.gov.tr/menudekiler/uluslararasi/aihs.pdfBaşbuğ, Aydın (2012), Toplu İş İlişkileri ve Hukuk, Ankara: Türkiye Şeker Sanayiİşçileri Sendikası YayınıBirleşmiş Milletler (5 Ocak 2017), Universal Declaration of Human Rights,(Çevrimiçi) http://www.un.org/en/universal-declaration- human-rights/index.htmlÇelik, Nuri (1986), İş Hukuku Dersleri, İstanbul: Marmara Üniversitesi Eğitim veYardım Vakfı Yayınları, No: 86/10Çelik, Nuri (2004), İş Hukuku Dersleri, İstanbul: Beta YayıneviDereli, Toker (2013), “6356 Sayılı Yeni Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu:Genel Bir Değerlendirme”, Çalışma ve Toplum, 2013/1Gülmez, Mesut (2006), Sendikal Haklarda Uluslararası Hukuka ve AvrupaBirliğine Uyum Sorunu, Ankara: Belediye-İş YayınlarıKaya, Pir Ali (2013), “Uluslararası Normlar Bağlamında Sendikalar ve Toplu İşSözleşmesi Kanunu’nun Değerlendirilmesi,” Sosyal Haklar Uluslararası Sempozyumu(Beşinci) Bildiriler, İstanbul, Petrol-İş Yayınları, s. 131-155Kutal, Metin (2013), “İnsan Haklarına İlişkin Uluslararası Çalışma SözleşmeleriIşığında Türk Hukukunda Örgütlenme ve Toplu Pazarlık Hakkı,” Sicil İş Hukuku Dergisi,Sayı 8OECD (19 Ocak 2017), Employment Database, (Çevrimiçi)http://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=UN_DENÖzkaraca, Ercüment (2013), “6356 Sayılı Kanunda Sendikal Güvenceler”, Çalışma veToplum, 2013/3Öztürk, Mehmet Onat (2013), “İşçinin Sendika Özgürlüğünün Sendikal Nedenle FesheKarşı Korunması” Çalışma ve Toplum, 2013/3Özveri, Murat (2012), Sendikal Haklar ve 6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İşSözleşmesi Yasası, İstanbul, Birleşik Metal-İş YayınlarıResmi Gazete, 21/07/2003, 25175, “Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin UluslararasıSözleşme”Resmi Gazete, 11/08/2003, 25196, “Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkinUluslararası Sözleşme”Subaşı, İbrahim (2005), “İş Sözleşmesinin Sendikal Nedenle Feshinde İş GüvencesiTazminatı İle Sendikal Tazminat İlişkisi (Karar İncelemesi)” Çalışma ve Toplum, 2005/1Süzek, Sarper (2006), İş Hukuku, İstanbul, BETA Basım Yayım DağıtımŞahlanan, Fevzi (2013), “6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu’nunSendikalara İlişkin hükümlerinin Değerlendirilmesi,” İş Hukukunda Güncel Sorunlar,Ankara, Seçkin YayınlarıŞahlanan, Fevzi (2013) “6356 Sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi KanununSendikalara İlişkin Hükümlerin Değerlendirilmesi”, Çalışma ve Toplum, 2013/4Şen, Murat (2003), Türkiye Cumhuriyeti’nin Onayladığı İş ve Sosyal güvenlikHukuku Alanındaki Çok Taraflı Uluslararası Sözleşmeler, Ankara, TÜHİS YayınlarıTürkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı (29 Aralık 2016), Toplu İş İlişkileri KanunuTasarısı, (Çevrimiçi) http://www2.tbmm.gov.tr/d24/1/1-0567.pdfTürkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı (29 Aralık 2016), Toplu İş İlişkileri KanunuTasarısı ve Avrupa Birliği Uyum Komisyonu ile Sağlık, Aile, Çalışma ve Sosyal İşlerKomisyonu Raporları, (Çevrimiçi)https://www.tbmm.gov.tr/sirasayi/donem24/yil01/ss197.pdfTürkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı (29 Aralık 2016), Türkiye Büyük MilletMeclisi Genel Kurul Tutanağı, (Çevrimiçi)https://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/tutanak_g_sd.birlesim_baslangic?P4=21228&P5=B&PAGE1=PAGE2=132,Tuncay, Can ve Savaş, Burcu (2013), Toplu İş Hukuku, İstanbul: Beta Basım YayımDağıtımUlucan, Devrim (2010), “Toplu İş İlişkileri Yasa Taslağı ile Kolektif İş HukukuAlanında Önerilen Bazı Değişiklikler” Osman Güven Çankaya’ya Armağan, Kamu-İşSendikası Yayını, s. 231-240Uluslararası Çalışma Örgütü (4 Ocak 2017), Ankara Çalışma Bürosu, (Çevrimiçi)http://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified- by-turkey/WCMS_377261/lang- -tr/index.htmYorgun, Sayım (2010), “Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanun Tasarı Taslaklarınaİlişkin Görüş ve Öneriler”, "İş, Güç" Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, Cilt.12, Sayı. 2