Zihin Engelli Bireylere Saat Söyleme Becerisinin Öğretiminde Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği

Bu araştırmanın amacı, zihin engelli bireylere saat söyleme becerisinin öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiğini belirlemektir. Araştırmada zihin engelli beş öğrenci yer almıştır. Öğrencilerden biri ile pilot çalışma yapılmış ve bir öğrenci de denek yitimi olabileceği göz önünde tutularak yedek denek olarak araştırmaya katılmıştır. Araştırma üç denek ile gerçekleştirilmiştir. Deneklere öğretilmesi için üç beceri belirlenmiştir. Eşzamanlı ipucuyla öğretim kullanılarak; tam buçuk ve çeyrek geçe saatleri söyleme becerisi öğretilmiştir. Tüm öğretim oturumları birebir öğretim düzenlemesi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada tek denekli araştırma modellerinden yoklama evreli davranışlar arası çoklu yoklama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın bağımlı değişkeni, deneklerin kendilerine gösterilen saatin kaçı gösterdiğini en az %80 düzeyinde doğru olarak söylemesi olarak tanımlanmaktadır. Araştırmanın bağımsız değişkeni, eşzamanlı ipucuyla öğretimdir. Uygulama süreci, araştırmacı tarafından; yoklama, öğretim, genelleme ve izleme oturumları olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, zihin engelli bireylere saat söyleme becerisin öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkili olduğu söylenebilir. Ayrıca araştırma bulgularına göre, deneklerin kalıcılık ve genellemeyi yüksek düzeyde sağladıkları görülmüştür.

THE EFFECTIVENESS OF SIMULTANEOUS PROMPTING ON TEACHING THE SKILL OF TELLING THE TIME TO INDIVIDUALS WITH MENTAL RETARDATION

The aim of the present study is to identify the effectiveness of simultaneous prompting on teaching the skill of telling the time to individuals with mental retardation. Five mentally retarded students participated in the study. A pilot study was carried out with one of the students and an extra subject included as a substitution. The study was conducted with three subjects. Three skills were determined to be taught to the children. By means of simultaneous prompting the skill of telling hours, half hours and quarter hours was taught. One-to-one instruction was carried out in all teaching sessions. In the study, a multiple probe design across behaviors belongs to single subject research. The dependent variable of the study is defined as subjects’ telling the time presented to them correctly with the rate of %80. The independent variable of the study is simultaneous prompting. Application process was defined by the researcher as probe, instruction, generalization, and maintenance sessions. At the end of the study, it may be argued that simultaneous prompting is effective to teach the skill of telling the time to individuals with mental retardation. In addition, according to the findings of the research, it is seen that the subjects achieved maintenance and generalization at a high level. 

Kaynakça

Akmanoğlu, N. “Otistik Bireylere Adı Söylenen Rakamı Seçme Becerisinin Öğretiminde Eşzamanlı İpucuylaÖğretimin Etkililiği”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir: Anadolu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Enstitüsü, 2002.

Altunel, M. “Otistik Özellik Gösteren Öğrencilere Soru Cevaplama Becerilerinin Öğretiminde Küçük GrupDüzenlemesi İle Sunulan Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Ekililiği”. Yayımlanmamış YüksekLisans Tezi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2007.

Aslan, T. “Zihin Engelli Bireylere Elektrikli Çim Biçme Makinesiyle Çim Biçme Becerisi ÖğretimindeEşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği” Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bolu: Abantİzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009.

Baykul, Y. İlköğretimde Matematik Öğretimi Ankara, 1995Birkan, B. "Gelişimsel Yetersizliği Olan Çocuklara Renk Öğretiminde Eşzamanlı İpucuyla ÖğretiminEtkililiği,” Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt:2, sayı:2, 2003.

Catterall, R. “Doing Time” Mathematics Teaching Incorporating Micromath 2008Cavkaytar, A. “Zihin Engellilere Özbakım ve Ev İçi Becerilerinin Öğretiminde Bir Aile Eğitimi ProgramınınEtkililiği.” Eskişehir Anadolu Üniversitesi Yayınları, 1999.

Cipani, E., & Madigan, K, (1986) Errorless Learning: Research and Application for “Difficult to Teach”Children. Canadian Journal for Exceptional Children. 3 (2) 39-43.” Aktaran: Tekin, Elif. veKırcaali-İftar, Gönül. Özel Eğitimde Yanlışsız Öğretim Yöntemleri. Ankara: Nobel Yayınları,2001.

Çalışır-Aslan, Y. “Zihin Engelli Bireylere Kumaş Üzerine Çizilen Desene Pul İşleme Becerisinin ÖğretimindeEşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği” Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bolu: Abantİzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2009.

Çelik, S. “Zihinsel Yetersizlik Gösteren Çocuklara Kavram Öğretiminde Doğrudan Öğretim ve Eşzamanlıİpucuyla Öğretimin Etkililik ve Verimliliklerinin Karşılaştırılması”. Yayımlanmamış YüksekLisans Tezi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2007.

Çiftçi, H., D. “Zihinsel Engelli Çocuklara Renk Kavramını Kazandırmada Eş zamanlı İpucuyla ÖğretiminBireysel ve Grup Eğitimindeki Etkisinin Karşılaştırılması” Yayınlanmamış Doktora Tezi.Ankara. Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2007.

Dağseven, D. “Zihinsel Engelli Öğrencilere, Temel Toplama ve Saat Okuma Becerilerinin Kazandırılması,Sürekliliği ve Genellenebilirliğinde, Doğrudan ve Basamaklandırılmış Öğretim YaklaşımlarınaGöre Hazırlanan Öğretim Materyallerinin farklılaşan Etkililiği.” Yayınlanmamış Yüksek LisansTezi, Ankara: Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü 2001.

Doğan, O, S. “Zihin özürlü çocuklara adı söylenen mesleğe ait resmi seçme becerisinin öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği”, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir. AnadoluÜniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2001.

Doğan, O, S. ve Tekin-Iftar, E. “The effects of simultaneous prompting on teaching receptively identifyingoccupations from picture cards.” Research in Developmental Disabilities, 2002.Eripek, S. Anadolu üniversitesi “Açıköğretim Fakültesi İlköğretim Öğretmenliği Lisans Tamamla Programı,Özel Eğitim Ünite 4 (Zihin Engelliler)”. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Web-Ofset tesisleri,Mart 1998.

Gibson, A. N. and Schuster John. W. "The use of simultaneous promting for teaching expressive wordrecognition to preschool children," Topics in Early Childhood Special Education. V12, 247-268,june, 1992.

Griffen, A. K., Schuster, J. W., ve Morse, T. E., “The Acquistion of Instructive Feedback: A ComparisonVersus Intermittent Presentation Schudelus”, Education and Training in Mantal Retardation andDevelopmental Disabilities, 1998.

Gürsel O. “ Zihin Engelli Çocukların Doğal Sayıları, Gerçek Nesneleri Kullanılarak Eşleme Resimleri İşaretEderek Gösterme, Rakamlar Gösterildiğinde Söyleme Becerilerinin GerçekleştirilmesindeBasamaklı Öğretim Yöntemiyle Sunulan Bireyselleştirilmiş Öğretim Materyali'nin Etkililiği.”Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları 1993.

Gürsel O., Yıkmış, A. "Engelli Çocuklara Matematik Beceri ve Kavramlarının Öğretiminde Öğretmen veÖğrenci Etkileşiminin Basamaklandırılması." Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü Dergisi. Sayı: 3., 1999.

Janet, L. “Learning Disabilities: Theories, Diagnosis and Teaching Strategies. 7th edition”.: Houghton mifflinCompany Boston, 1997.

Kanpolat, E. “Otistik Bireylere Adı Söylenen Giysiyi Gösterme Becerisinin Öğretiminde BilgisayarAracılığıyla Sunulan Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği”. Yayımlanmamış Yüksek LisansTezi, Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2008.Kırcaali- İftar, G. ve Tekin, E. Tek Denekli Araştırma Yöntemleri. Ankara: Türk Psikologlar DerneğiYayınları, 1997.

MacFarland-Smith, J., Schuster J. W. ve Stevens, K. B. “Using simultaneous prompting to teach expressiveobject indentification to preschoolers with develop¬mental delays.” Journal of EarlyIntervention, 1995.

MacFarland-Smith, J. and Schuster, J. W. and Stevens , K. "Using Simultaneus Prompting to TeachExperssive Object Identification to Preschoolers With Developmental Disabilities". Journol ofEarly İntervetion, v17, n1, p50-60win 1993.Monroe, E.E., Orme, M. P. ve Erikson,L.B., “Working Cotton: Towads an Understanding of Time” TeachingChildren Mathematics, 2002.

Özak H. “Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Okuma Becerilerinin Öğretiminde Bilgisayar AracılığıylaSunulan Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği” Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bolu:Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2008.

Özbey, F. “Zihinsel engelli öğrencilere iş becerilerinin öğretiminde eşzamanlı ipucuyla öğretimin etkililiği”.Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bolu: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal BilimlerEnstitüsü, 2005.

Özyürek M. “Özel Eğitimde Teşhis Sorunları Ve Öneriler” Eğitim Bilimleri Birinci Ulusal Kongresi. Ankara:Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları, 1990.

Schuster, J. W. and Griffen, A. K. “Using a simultaneous strategy to teach a chained task to elementarystudents with moderate mental retardation”. Journal of Behavioral Education, 3, 299-315, 1993.

Schuster, J. W., Griffen, A. K. ve Wolery, M. “Comparison of simultaneous prompting and constant timedelay procedures in teaching sight words to elemen-tary students with moderate mentalretardation.” Journal of Behavioral Education, 1992.

Singleton, D. K. and others. "A Comparison of Antecedent Prompt and Test and Simultaneous PomptingProcedures in Teaching Grocery Words to Adolescents With Mental Retardation". Education andTraining in Mental Reterdation and Developmental Disabilities, 1999.

Singleton, D. K. and Schuster, J. W. and Ault, M. J. "Simultaneus Prompting in a Small Group İnstructionalArrangement". Education and Training in Mental Reterdation and Developmental Disabilities,1995.

Şahbaz, Ü. “Zihin Engelli Öğrencilere Çarpım Tablosunun Öğretiminde Sabit Bekleme Süreli Öğretimin HataDüzeltmesiz Ve Hata Düzeltmeli Uygulamalarının Karşılaştırması.” Yayımlanmamış YüksekLisans Tezi, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü 2005.

Tekin, E. “Zihin Özürlü Çocuklara Kardeşleri Aracılığıyla Sunulan Dört Saniye Sabit Bekleme SüreliÖğretim ve Eş Zamanlı İpucuyla Öğretim Etkililiklerinin ve Verimliliklerinin Karşılaştırılması.Eskişehir. Anadolu Üniversitesi Yayınları. 1999.

Tekin, E. ve Kırcaali-İftar, G. “Comparison of the effectiveness and efficiency of two response promptingprocedures delivered by sibling tutors”. Education and Training in Mental Retardation andDevelopmental Disabilities, 2002.

Tekin, E., Acar, G., ve Kurt, O. “The effects of simultaneous prompting on teaching expressively identifyingthe objects: An instructive feedback study.” Journal of Disability, Development and Education,2003.

Tekin, E. ve Kırcaali-İftar, G. Özel Eğitimde Yanlışsız Öğretim Yöntemleri. Nobel Yayıncılık. Ankara, 2004.

Tekin, E., Kurt, O. ve Acar, G. “Nesne İsmi Öğretiminde Eşzamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği: Bir ÇokluÖrnekler Uygulaması”. Proje No: 012758, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 2003.

Toper, Ö. “Hafif Derecede Zihinsel Yetersizliği Olan Öğrencilere Renkleri Söyleme Becerisinin ÖğretimindeEş Zamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği.” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Eskişehir.Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2006.

Topsakal, M. “Zihin Özürlü Çocuklara Oto Yıkama Becerisi Öğretiminde Hata Düzeltmesi YapılarakGerçekleştirilen Eş Zamanlı İpucuyla Öğretimin Etkililiği.” Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi,Eskişehir. Anadolu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 2004.

Tuncel T “ Görme Engelli Öğrencilere Basamak Değeri Ve Eldeli Toplama Öğretiminde Basamaklı ÖğretimYöntemiyle Sunulan Bireyselleştirilmiş Öğretim Materyalinin Etkililiği” YayınlanmamışDoktora Tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü 1994.

Varol N. “Zihin Engelli Çocuklara Tane, Kavramının Açık Anlatım ve Basamaklandırılmış YöntemleSunulmasının Farklılaşan Etkililiği.” Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları 1996.

Wolery, M., Ault, M. J., Doyle, P. M., Teaching Students with Moderate to Severe Disabilities. LongmanPublishing Group. London, 1992.Wolery, M., Bailey, D.B. ve Sugai, G.M. Effective teaching: pricipal and procedures of applied analysis withexceptional students. Boston: Allyn&Bacon. 1988

Yıkmış, A. “Zihinsel Engelli Çocuklara Temel Toplama ve Çıkarma İşlemlerinin KazandırılmasındaEtkileşim Ünitesi ile Sunulan Bireyselleştirilmiş Öğretim Materyalinin Etkililiği”. Doktora Tezi,Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Haziran, 1999.

Yıkmış, A., Tekinarslan- Çifci, İ ve Sazak-Pınar, E. Zihin Engelli Öğrencilere Etkileşim Ünitesi YöntemiyleYeni Türk Lirası ve Yeni Kuruş Öğretimi. XV. Özel Eğitim Kongre’sinde Sunulan Bildiri.Ankara. 2005.

Yücesoy, Ş. “Zihin Özürlü Öğrencilere Fotokopi Çekme Becerisinin Öğretiminde Eşzamanlı İpucuylaÖğretimin Etkililiği”. Yayımlanmamış Yüksek Lisana Tezi, Eskişehir: Anadolu ÜniversitesiEğitim Bilimleri Enstitüsü, Eylül, 2002.