ÖĞRETMENLERİN EŞLİ RUMİNASYON VE ÖZ- DUYARLIK DÜZEYLERİ İLE MESLEKİ TÜKENMİŞLİK DÜZEYLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Öz Bu çalışmanın amacı öğretmenlerin cinsiyet ve çalışma yılı ile eşli ruminasyon ve öz-duyarlılık düzeylerinin mesleki tükenmişlik düzeylerindeki yordayıcı rolünün incelenmesidir. Araştırmada ayrıca öğretmenlerin tükenmişlik düzeylerinin cinsiyete göre farklılık gösterip göstermediği de incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu 212 kadın, 118 erkek olmak üzere toplam 330 öğretmenden oluşmaktadır. Öğretmenlerin çalışma yılı 1 ile 39 yıl arasında değişmektedir. Araştırma verilerinin toplanmasında Maslach Tükenmişlik Envanteri-Eğitimci Formu, Eşli Ruminasyon Ölçeği, Öz- Duyarlık Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. T testi analizi sonucunda erkek öğretmenlerin duyarsızlaşma ve kişisel başarısızlık puanlarının kadın öğretmenlere göre anlamı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizi sonucunda cinsiyet ve çalışma yılının mesleki tükenmişlik düzeyinin üç alt boyutundan duyarsızlaşma ve kişisel başarısızlığı anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür. Bulgular eşli ruminasyonun, mesleki tükenmişlik düzeyinin üç alt boyutunu da anlamlı bir şekilde yordamadığını göstermiştir. Öz- duyarlığının beş alt boyutu (öz- sevecenlik, öz- yargılama, izolasyon, bilinçlilik, aşırı özdeşleşme, paylaşımların bilincinde olma) arasından ise aşırı özdeşleşme, mesleki tükenmişlik düzeyinin alt boyutlarından duygusal tükenme ve kişisel başarısızlığı yordarken,  öz- yargılamanın, mesleki tükenmişlik düzeyinin alt boyutlarından duygusal tükenme ve duyarsızlaşmayı anlamlı bir şekilde yordadığı görülmüştür.

Kaynakça

Akın, Ü., Akın, A. & Abacı, R. (2007). Öz-duyarlık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33 (3), 1-10.

Akın, A. (2010a). Self-compassion and interpersonal cognitive distortions. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39, 1-9.

Anderson, S.L. (2000). The effects of rational emotive behavior intervention on irrational beliefs and burnout among middle school teachers in the State of Iowa. Doctora Thesis, University of Northern Iowa.

Avşaroğlu, S., Deniz, M. E. & Kahraman, A. (2005). Teknik öğretmenlerde yaşam doyumu iş doyumu ve mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14, 115-129.

Başol, G. ve Altay, M. (2009). Eğitim yöneticisi ve öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Educational Administration: Theory and Practice, 15(58), 191-216.

Baysal, A., (1995), Lise ve dengi okul öğretmenlerinde meslekte tükenmişliğe etki eden faktörler, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Boren, J. P. (2014). The relationships between co- rumination, social supports, stress, and burnout among working adults. Management Communication Quarterly, 28(1), 3-25.

Bugay, A. & Baker, E. Ö. (2015). Eşli Ruminasyon ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Turkish Psychological Counseling and Guidance Journal, 5, 106-144.

Budak, G. & Sürgevil, O. (2005). Tükenmişlik ve tükenmişliği etkileyen örgütsel faktörlerin analizine ilişkin akademik personel üzerinde bir uygulama. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 95-108.

Byrd-Craven, J., Geary, D. C., Rose, A. J. & Ponzi, D. (2008). Co-rumination increases streshormone levels in women. Hormones and Behavior, 53, 489–492.

Cemaloğlu, N. & Şahin, E. D. (2007). Öğretmenlerin Mesleki Tükenmişlik Düzeylerinin Farklı Değişkenlere Göre İncelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 2, 465-484.

Costanza, R. S., Derlega, V. J. & Winstead, B. A. (1988). Positive and negative forms of social support: Effects of conversational topics on coping with stress among same-sex friends. Journal of Experimental Social Psychology, 24, 182– 193.

Dalkılıç, S. O. (2014). Tükenmişlik Sendromuna Genel Bir Bakış. Nobel Akademik Yayıncılık, Ankara.

Duran, S. & Barlas, G. Ü. (2014). Zihinsel engelli bireylerin ebeveynlerinin öznel iyi oluş, öz duyarlık ve tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 69-79.

Engin, C. (1993). Doktor ve hemşirelerde tükenmişlik ve Maslach Tükenmişlik Ölçeğinin uyarlanması. VII Ulusal Psikoloji Kongresi Bilimsel Çalışmaları, Türk Psikologlar Derneği Yayını, 22- 25 Eylül, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Ertürk, E. & Keçecioğlu, T. (2012). Çalışanların iş doyumları ile mesleki tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkiler: Öğretmenler üzerine örnek bir uygulama. Ege Akademik Bakış, 12(1), 41-54.

Freudenberger, H. J. (1974). Staffburn-out. Journal of SocialIssues, 30, 159-165.

Fry, L.,Hannah, S., Noel, M. & Walumbwa, F. O. (2012). Impact of spiritual leadership on unit performance. The Leadership Quarterly, 23(3), 259–270.

Girgin, G. (1995). İlkokul öğretmenlerinde meslekten tükenmişliğin gelişimini etkileyen değişkenlerin analizi ve bir model önerisi (İzmir İli Kırsal ve Kentsel Yöre Karşılaştırması), Yayınlanmamış Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Gündüz, B., Çapri, B. & Gökçakan, Z. (2012). Üniversite öğrencilerinin tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 19, 38- 55.

Haggard, D. L., Robert, C. & Rose, A. J. (2010). Co-rumination in the workplace: Adjustment tradeoffs for men and women who engage in excessive discussions of workplace problems. Journal of Business and Psychology, 26, 27-40.

İkiz, E. & Totan, T. (2012). Üniversite öğrencilerinde öz- duyarlık ve duygusal zekanın incelenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 51-71.

İnce, B. N. & Şahin, E. A. (2015). Maslach Tükenmişlik Envanteri- Eğitimci Formu’nu Türkçe’ye Uyarlama Çalışması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 6(2), 385-399.

Karahan, Ş. & Balat, G. U. (2011). Özel eğitim okullarında çalışan eğitimcilerin öz- yeterlik algılarının ve tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 29, 1-14.

Kosir, K.,Tement, S., Licardo, M. & Habe, K. (2015). Two sides of the same coin? The role of rumination and reflection in elementary school teachers’ classroom stress and burnout. Teaching and Teacher Education, 47, 131-141.

Kutsal, D. (2009). Lise Öğrencilerinin Tükenmişliklerinin İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Luo, P. & Bao, Z. (2013). Affectivity, emotional exhaustaion, and service sabotage behaviour: The mediation role of rumination. Social Behaviour and Personality, 41(4), 651-662.

Makikangas, A. & Kinnunen, U. (2003). Psychosocial work stressors and well-being: Self-esteem and optimism as moderators in a one-year longitudinal sample. Personality and Individual Differences, 35, 537-557.

Marques, J. D. & King, R. S. (2007). Spirituality in theworkplace: What it is, why it matters, how to make it work for you. Fawnskin, CA: Personhood Press.

Maslach, C. & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour, 2, 99-113.

Maslach, C. & Jackson, S. E. (1982). Burnout in health professions: A social psychological analysis. Social Psychology of Health and Illness.

Maslach, C. (2001). What we learned about burnout and health. Psychology and Health, 16, 607-611.

Maslach, C.,Schaufeli & W. B.,Leiter, M. P. (2001). Jobburnout. Annual Review of Psychology, 52, 397-422.

Maslach, C.(2003). Job burnout: New directions in research and intervention. Current Directions in Psychological Science, 12, 189-192.

Maslow, A. H. (1969). The farther reaches of human nature. The Journal of Transpersonal Psychology, 1(1), 1-9.

Meares, D. P. (2015). Call to compassionate self-care: Introducing self-compassion into the work place treatment process. Journal of Spirituality in MentalHealth, (17), 75–87.

Neff, K. D. (2003a). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85−102.

Neff, K. D. (2003b). The development and validation of a scale to measure self-compassion. Self and Identity, 2(3), 223−250.

Neff, K. D., Kirkpatrick, K. L. & Rude, S. S. (2006). Self- compassion and adaptive psychological functioning. Journal of Research in Personality, 41, 139-154.

Nolen-Hoeksema, S. (1987). Sex differences in unipolar depression: Evidence and theory. Psychological Bulletin, 101(2), 259-282.

Nolen-Hoeksema, S. & Jackson, B. (2001). Mediators of the gender difference in rumination. Psychology of Women Quarterly, 25, 37-47.

Ok, S. (2004). Banka çalışanlarının tükenmişlik düzeylerinin iş doyumu, rol çatışması, rol belirsizliği ve bazı bireysel özelliklere göre incelenmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 3(21), 57-67.

Otacıoğlu, S. G. (2008). Müzik öğretmenlerinde tükenmişlik sendromu ve etkileyen faktörler. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 103–116.

Ören, N. & Türkoğlu, H. (2006). Öğretmen adaylarında tükenmişlik. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16.

Pierce, J. L. & Gardner, D. G. (2004). Self-esteem within the work and organizational context: A review of the organizational-based self-esteem literature. Journal of Management, 30, 591-622.

Polat, S., Ercengiz, M. & Tetik, H.(2012). Öğretmenlerin mesleki tükenmişliklerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 152-173.

Potter, B. A. (1995). Preventing job burnout: transforming work pressures into prodectivity. Course Technology Crisp, California.

Richardson, K.M. & Rothstein, H. R. (2008). Effects of occupational stress management intervention programs: A meta-analysis. Journal of occupational health psychology, 13(1), 69–93.

Roger, D. & Jamieson, J. (1988). Individual differences in delayed heart-rate recovery following stress: The role of extraversion, neuroticism and emotional control. Personality and Individual Differences, 9, 721–726.

Ross, A. J. (2002). Co-Rumination in the friendships of girls and boys. Child Development, 73(6), 1830- 1843

Saxbe, D. & Repetti, R. L. (2010). For better or worse? Coregulation of couples' cortisol levels and mood states. Journal of Personality and Social Psychology, 98(1), 92-103.

Sezgin, F.(2010). Öğretmenlerin örgütsel bağlılığının bir yordayıcısı olarak okul kültürü. Eğitim ve Bilim, 35(156). 142- 159.

Schwab, R. L. & Iwanicki, E. F. (1982). Who are our burned out teachers? Educational Research Quarterly, 7, 5-16.

Shuler, S. & Sypher, B. D. (2000). Seeking emotional labor: When managing the heart enhances the work experience. Management Communication Quaterly, 14, 50-89.

Strauss, V. (2002). Every day problems stress teachers the most. Retrieved fromhttp://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A61601-2002Oct21.html

Tekke, M. & Coşkun, M. (2019). Kendini tanıma, kendini gerçekleştirme, kendini aşmışlık ve potansiyelini tam kullanan kişi: kişilerarası iletişim. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18, 790- 797.

Tel, F. D. & Sarı, T. (2016). Üniversite öğrencilerinde öz- duyarlık ve yaşam doyumu. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16 (1), 292-304.

Terzioğlu, Z. A. (2016). Üniversite öğrencilerinde öznel iyi oluş ve stres belirtilerinin yordayıcılarının incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Antalya.

Wei, M.,Russell, D. W. & Zakalik, R. A. (2005). Adult attachment, social self-efficacy, self disclosure, loneliness, and subsequent depression for freshman college students: Alongitudinal study. Journal of CounselingPsychology, 52(4), 602-614.

Xanthopoulou, D., Bakker, A. B. & Fischbach, A. (2013). Work engagement among employees facing emotional demands: the role of personal resources. Journal of Personal Psychology, 12, 74-84.

Yılmaz, T. D. (2009). Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanelerinde Tıpta Uzmanlık Öğrencilerinin Tükenmişlik Düzeyi ve İlişkili Etmenler. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.

Yücel, İ. & Ilgın, K. S. (2016). Yaş ve öğrenim durumunun duygusal zeka ve tükenmişlik arasındaki ilişki üzerindeki aracılık etkileri: sağlık sektöründe bir uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(2), 623- 643.

Zimmermann, S. & Applegate, J. L. (1994). Communicating social support in organizations. In B. R. Burleson, T. Albrecth, I. G. Sarason (Eds.), Communication of social support, 50-69. Thousand Oaks, CA: Sage.

54299 14602

Arşiv
Sayıdaki Diğer Makaleler

ÖĞRETMEN PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİNE İLİŞKİN SENDİKA SÖYLEMLERİ

Şeyma ŞAHİN, Burcu ÖKMEN, Abdurrahman KILIÇ

EĞİTİM TEKNOLOJİLERİNİN OKULLARDA KULLANIMINA İLİŞKİN OKUL YÖNETİCİLERİNİN GÖRÜŞLERİ: FENOMENOLOJİK BİR ARAŞTIRMA

Erdem TİRİTOĞLU, Derya KILIÇOĞLU

ALTINCI SINIF ÖĞRENCİLERİN DOĞRU ORANTI VE TERS ORANTI BİLGİSİNİ OLUŞTURMA SÜRECİNİN RBC+C MODELİNE GÖRE İNCELENMESİ: BİR ÖĞRETİM DENEYİ

Özlem KALAYCI, Recai AKKAYA

OTANTİK LİDERLİĞİN PSİKOLOJİK SERMAYE, İŞE KAPILMA VE OKUL BAŞARISIYLA İLİŞKİSİ

Özge ÖZTEKİN BAYIR, Ayhan AYDIN

ÜSTÜN YETENEKLİ ÖĞRENCİ VELİLERİNİN BİLİM VE SANAT MERKEZİNDEN BEKLENTİLERİ VE KARŞILANMA DÜZEYLERİ

Serkan ÜNSAL, Abdullah ÇETİN, Mustafa YOĞURTÇU

ORTAOKUL TÜRKÇE DERSİ ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ KULLANILMASI VE KULLANILMAMASINA İLİŞKİN BİR DURUM ÇALIŞMASI

Üzeyir SÜĞÜMLÜ, Hasan Hüseyin MUTLU, Enes ÇİNPOLAT

SOSYAL GEÇERLİĞİN TÜRKİYE’DE ÖZEL EĞİTİM TEZ ÇALIŞMALARINA YANSIMASI

Zehra ATBAŞI, M.abdulbaki KARACA, Necdet KARASU

YENİ RESİM İŞ ÖĞRETMENLİĞİ LİSANS PROGRAMININ (2018) UYGULAMAYA DAYALI DERSLER AÇISINDAN ÖĞRETMEN ADAYLARININ YARATICI DÜŞÜNME GELİŞİMLERİ ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Kani ÜLGER

“BİYOLOJİK ÇEŞİTLİLİK VE KORUNMASI” KONUSUNUN ÖĞRETİLMESİNDE İSTASYON TEKNİĞİ KULLANIMININ ÖĞRENCİLERİN BAŞARISI ÜZERİNE ETKİSİ

Ali Derya ATİK, Duygu KARA EKEMEN, Figen ERKOÇ

ÖĞRENCİ VE ÖĞRETMEN GÖRÜŞLERİNE GÖRE TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİNİN KÜLTÜREL ÖRÜNTÜSÜ

Hülya ÇEVİRME, Dilek ÜNVEREN